Þjóðviljinn - 19.06.1975, Blaðsíða 4

4 SIÐA — ÞJÓDVILJINN Fimmtudagur 19.júni 1975.
DJOÐVUHNN
MÁLGAGN SÓSlALISMA
VERKALÝÐSHREYFINGAR
OG ÞJÓÐFRELSIS
Útgefandi: Otgáfufélag Þjóðviljans
Framkvæmdastjóri: Eiður Bergmann
Hitstjórar: Kjartan Olafsson
Svavar Gestsson
Fréttastjóri: Einar Karl Haraldsson
Umsjóii með sunnudagsblaði:
Arni Bergmann
Ritstjórn, afgreiðsla, auglýsingar:
Skólavörðust. 19. Simi 17500 (5 llnur)
Prentun: Blaðaprent h.f.
FISKVEIÐILANDHELGI EFNAHAGSBANDALAGSINS?
Þegar er alþingi hafði verið rekið heim
brugðu ráðherrar fyrir sig betri fótunum,
og fimm þeirra geistust af landi brott i
skemmtiferðir. Allir hlupust þeir frá
brýnum verkefnum en enginn þó i rikara
mæli en sá sem lengst dvaldist erlendis,
Matthias Bjarnason. Þegar hann fór höfðu
stóru togararnir verið bundnir hátt á ann-
an mánuð, gjaldeyristap þjóðarinnar var
komið á annan miljarð króna og mörg
hundruð manna höfðu misst atvinnu. Oft
kann að vera ætlast til of mikils af ráð-
herrum ef upp koma vandamál i þjóð-
félaginu, en um hitt verður ekki deilt að
Matthias Bjarnason hafði málefni stóru
togaranna i hendi sér. Þeir eru keyptir
fyrir almannafé, flestir þeirra eru reknir
af sveitarfélögum sem stjórnarflokkarnir
ráða yfir, þannig að hér var um að ræða
vandamál sem sjávarútvegsráðherra
hafði allar forsendur til að leysa án tafar.
Lausnin átti að vera þeim mun auðveldari
sem kröfur togarasjómanna voru þær ein-
ar að þeir fengju hliðstæða hækkun á
fastakaupi og um hafði verið samið við
landverkafólk. En Matthias Bjarnason
sinnti þvi engu þótt mikilvirkustu fram-
leiðslutækin i sjávarútvegi væru bundin
við landfestar, heldur undi i góðu yfirlæti
suður i Evrópu.
Þótt togarasjómenn hafi ekki veitt þvi
athygli virðist Matthias Bjarnason vera
kominn heim úr utanlandsför sinni, þvi i
fyrradag birti Morgunblaðið við hann
langt viðtal um sjávarútvegsmál. í þessu
langa viðtali er þó ekki vikið einu orði að
stöðvun stóru togaranna; ráðherranum
verður ekki einusinni hugsað til þeirra
þótt stöðvunin hafi staðið allmikið á þriðja
mánuð. Honum er allt annað i huga.
Meginboðskapur hans i viðtalinu er sá að
búa i haginn fyrir frekari undanþágur
handa útlendingum til veiða innan is-
lenskrar landhelgi. ,,Það er skylda okk-
ar”, segir ráðherrann orðrétt, „þegar þær
þjóðir, sem telja sig hafa hagsmuna að
gæta hér við land, kunna að leita eftir
samningum við okkur, að taka upp við-
ræður við þær og ræða i fyllstu hreinskilni
og gera mjög takmarkaða samninga,
hvað snertir aflamagn, veiðisvæði og
samningstíma.” Matthias Bjamason þótt-
ist á sinum tima vera mjög andvigur
undanþágusamningum þeim sem Ólafúr
Jóhannesson gerði við breta. Þeir
samningar höfðu þann meginkost að
renna að fullu úr gildi i haust, en nú er það
orðið hlutskipti Matthiasar Bjarnasonar
að berjast fyrir þvi að þeir verði endur-
nýjaðir. Og ráðherrann ætlar sér miklu
meira; hann segir orðrétt um refsiaðgerð-
ir Efnahagsbandalagsins og samningsrof:
„Þvi tel ég, að ef samið verði við þjóðir
um veiðiréttindi innan 200 milna, þá komi
ekki til greina annað að semja við allar
þessar þjóðir Efnahagsbandalagsins eða
enga.” Það á semsé ekki aðeins að hleypa
vestur-þjóðverjum inn i landhelgina i
kjölfar b.reta, heldur veiðiskipum frá öll-
um þjóðum bandalagsins, einnig þeim
sem ekki geta einusinni talað um svo-
kallaðan sögulegan rétt. Ekki er ljóst
hvernig Matthias Bjarnason ætlar þá að
komast hjá þvi að semja þannig við öll riki
heims, nema Sjálfstæðisflokkurinn sé aft-
ur farinn að hallast að þeirri 15 ára gömlu
stefnu sinni að islendingar gangi i Efna-
hagsbandalag Evrópu.
Um þetta hefur Matthias Bjarnason
verið að hugsa þann tima sem hann hefur
ekki mátt vera að þvi að sinna málefnum
stóru togaranna. 1 sama tölublaði Morg-
unblaðsins birtast ummæli fjölmargra
manna sem tengdir eru sjávarútvegi þess
efnis að mikilvægustu fiskistofnar á ís-
landsmiðum séu nú ýmist fullnýttir eða
ofnýttir. Vandséð er hvernig sú alvarlega
staðreynd samrýmist þeirri stefnu
sjávarútvegsráðherrans að bjóða öllum
rikjum Efnahagsbandalags Evrópu fisk-
veiðilandhelgi okkar fala. En ef til vill er
ætlun ráðherrans sú að islendingar dragi
úr sinum eigin veiðum, eins og gerst hefur
með stöðvun stóru togaranna hátt á þriðja
mánuð, svo að hann hafi upp á einhvern
afla að bjóða i samningum sinum við
breta, vestur-þjóðverja og aðra þá út-
lendinga „sem telja sig hafa hagsmuna að
gæta hér við land”, svo að fiskveiðiland-
helgi íslands verði i raun fiskveiðiland-
helgi Efnahagsbandalagsins.
—m
Matthlas ráöherra.
Að skipta þvi,
sem ekki er til
Boöskapur forsætisráöherra á
þjóöhátiöardaginn var meöal
annars sá, aö ekki sé hægt að
skipta þvi, sem ekki er aflað.
Sama dag segir Morgunblaðið
i forystugrein að mestu máli
skipti i sambandi viö útfærsluna
i 200 milur aö tryggt verði aö
verulegur samdráttur eigi sér
stað i veiðum erlendra þjóða á
fiskimiðunum umhverfis landið.
,,Á þeim grundvelli eigum við
að vera reiðubúnir til samn-
inga”, segir leiðarahöfundur.
í viðtali við Matthias Bjarna-
son 17. júní kemur fram það
sjónarmið að nauðsynlegt sé að
semja við þjóðir Efnahags-
bandalagsins um stuttan aðlög-
unartima veiöisv. og aflamagn,
til þess að þær hætti að beita
okkur efnahagsþvingunum. I
Morgunblaðinu 17. júní kemur á
hinn bóginn skýrt fram að fiski-
fræðingar telja óhjákvæmilegt
að draga verulega úr heildar-
sókn Islenskra og erlendra
veiðiskipa á fiskimiðin við land-
ið. Það verður að hvila miðin að
vissu marki til þess að við sjálf-
ir getum vænst þess að veiðarn-
ar aukist i samræmi við þarfir
okkar siðar meir. Jafnframt
kemur sú skoðun skýrt i ljós að
islendingar séu fullfærir með
þeim skipakosti sem þeir ráða
til þess að nýta eins mikið af
fiskistofnum við landið og skyn-
samlegt má teljast.
Þrátt fyrir þetta ætlar
Matthias Bjarnason aö skipta
þvl, sem ekki er til, með Islend-
ingum og erlendum stórþjóðum.
Enn sem fyrr ætlar Sjálfstæðis-
flokkurinn að beygja sig fyrir
þvingunum stórþjóðanna.
Væri ekki stórmannlegra að
hefja nú þegar áróðursherferö
erlendis fyrir þeim sjónarmið-
um að hið éina skynsamlega frá
sjónarmiði alþjóðlegrar verka-
skiptingar og verndunar fiski-
stofna sé að islendingar sjái ein-
ir um veiðar i fiskveiöilögsögu
sinni. Og standa svo og falla
með þessari skoðun, sem við is-
lendingar erum væntanlega all-
ir sammála um.
Skáldið úthverfa
og stjórnmála-
söngurinn
Það vantaði ekki að dagskrá
útvarpsins að kvöldi þjóðhátiö-
ardagsins væri nógu þjóðleg, en
sjónvarpió klykkti út meó
bandariskri gamanmynd af lé-
legra taginu.
Orðulausi Matthfas.
í útvarpinu hlýddum við fyrst
á orðulausan þjóðhátiðarfor-
mann og ritstjóra Morgunblaðs-
ins, þá á umræður ljóðagagn-
rýnenda Morgunblaðsins og
dagskrárstjóra útvarpsins um
hið úthverfa skáld, sem ort hef-
ur um þjóðhátlðaráriö i fyrra og
loks á Guðmund Gislason Haga-
lin, rithöfund og bókmennta-
gagnrýnenda Morgunblaðsins.
Það eina sem skorti á herleg-
heitin var ef til vill aö fá ekki að
heyra i framkvæmdastjóra
þjóðhátiðarnefndar 1974.
Vinstri menn hafa oft látið hið
ágæta skáld á Morgunblaðinu
gjalda ritstjóratitils sins og eins
og fram kom hjá þvi I sjón-
varpsviðtali um stjörnuspár á
hann I mestu erfiðleikum með
að koma hugverkum slnum á
framfæri. Það stóð I striði að fá
umræður um ljóðabók hans I
sjónvarpinu og sjónvarpið hefur
dregið úr hömlu aö taka leikrit
eftir hann til sýningar.
Það er tilhlölikunarefni að hið
nýja útvarpsráð skuli sýna
Matthiasi meiri skilning og af-
ieiðingin hlýtur óhjákvæmilega
að vera sú að við eigum von á
fleiri dagskrám með sönnum
fulltrúum islenskrar menningar
á næstunni.
Menn hafa ef til vill ekki tekið
eftir þvi að Morgunblaðsritstjór-
inn benti I meöferð sinni á ljóð-
um úr „Dagur ei meir” i út-
varpinu á nýja og óllkt
skemmtilegri leið til útvarps-
lesturs úr forystugreinum dag
blaðanna, en áður hefur tiðkast.
1 stað þess að láta útvarpsþuli
þylja upp úr þeim á morgnana
ætti skilyrðislaust að hverfa að
ráði Matthlasar skálds. Við
leggjum til að stofnuð verði
hljómsveit á hverju blaði og rit-
stjórarnir syngi eða lesi sjálfir
upp úr forystugreinum á
morgnana. Hugsið ykkur mun-
inn að vakna við slfkan stjórn-
málasöng.
Hér á Þjóðviljanum eru að
vísu dálftil vanhöld I spilakunn-
áttu, en ritstj. eru raddmenn.
Og i sunnudagsblaðinu fer fram
gitarkennsla. Okkur er þvi ekk-
ert að vanbúnaði ef útvarpsráð
vill taka upp hina nýju linu
Matthíasar.
Frá Selfossi til
Bifrastar
í nýútkomnum Hlyn, blað:
samvinnustarfsmanna, er birl
forystugrein með þessari yfir
skrift eftir formann Landssam
bands samvinnustarfsmanna
Reyni Ingibjartsson. Þar koma
fram ýmis athyglisverö sjónar-
mið, sem rétt er að vekja at-
hygli á. Reynir ræðir fyrst um
Selfossdeiluna og þær ályktanir
sem af henni megi draga en seg-
ir svo:
„Það leiðir svo aftur hugann
að þvi, hvers eðlis aðalfundir
eins og Sambandsins eru nú á
timum. Hvaða tilgangur er
reyndar orðinn I þvi að stefna
saman á annað hundrað for-
vstumönnum i samvinnuhreyf-
ingunni til að birta þeim nið-
urstöðutölur, sem eru að verða
hálfs árs gamlar og flytja
skýrslur, sem einfaldast er fyrir
menn að lesa og hefðu reyndar
átt að hafa gert áöur, en til aðal-
fundar kemur.”
„Fundir eins og Búnaðarþing
standa svo vikum skiptir, en
þegar á I hlut hreyfing, sem
veltir tugum milljarða, telur á
fimmta tug þúsunda félags-
manna og veitir a.m.k. fimm
þúsund manns atvinnu, þá eiga
tveir dagar að nægja. Að sjálf-
sögðu vinnst enginn timi til að
ræða stefnu og markmið sam-
vinnuhreyfingarinnar og menn
hafa nánast samviskubit af þvi
að koma I pontu að eyða hinum
dýrmæta tima, þótt stærstu mál
séu á dagskrá og önnur komist
ekki að. Það er ekki furða þótt
einhvers staðar sjóði upp úr
þegar tækifærin til að ræða innri
mál samvinnuhreyfingarinnar
eru helst I sölum Alþingis.
Hér þarf mikil breyting að
verða á. Allar skýrslur og reikn-
ingar eiga að hafa borist fund-
armönnum tímanlega fyrir
aðalfund, svo tækifæri gefist til
athugunar og athugasemda.
Halda á þeirri reglu að taka
eitthvert ákveðið mál fyrir á
hverjum aðalfundi, en fjalla áð-
ur um það i umræðuhópum og á
aðalfundum i samvinnufélögun-
um. A aðalfundi Sambandsins á
svo að leggja megináherslu á
umræður og starf i smærri hóp-
um og gera slika fundi mun
meir stefnumarkandi en nú er,
svo þeir rlsi undir nafni sem
æðsti ákvörðunarvettvangur
Sambandsins og samvinnufé-
laganna. Ef áfram heldur sem
horfir, þá verður lýðræði i
samvinnuhreyfingunni ekkert
nema formið eitt.” EKH.