Þjóðviljinn - 25.11.1983, Side 8

Þjóðviljinn - 25.11.1983, Side 8
8 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Föstudagur 25. nóvember 1983 Minning Kristmann Guðmundsson rithöfundur Kveðja frá Rithöfundasambandi íslands Það er skammt stórra höggva á milli þegar Kristmann kveður okk- ur skyndilega og heldur á eftir Tómasi Guðmundssyni. Þeir voru ólíkir menn og ólík skáld, en báðir umluktir sterkum ævintýraljóma í augum íslensku þjóðarinnar. Krist- mann fetaði í fótspor Jóhanns Sig- urjónssonar, Gunnars Gunnars- sonar og Guðmundar Kambans, brá sér til útlanda eins og ekkert væri sjálfsagðara en íslenskur höf- undur sigraðist fyrirhafnarlaust á torfærum nýs tungumáls og legði heiminn undir skáldskap sinn. Fyrsta skáldsaga hans Brúðarkjóll- inn kom út á norsku 1927, og á örfáum árum tókst honum að verða einhver vinsælasti höfundur í Noregi. Það eru ekki margir ís- lenskir höfundar sem geta státað af stærri né víðari lesendahóp. Ekki var laust við að þessir menn væru litnir hornauga fyrir að hverfa úr landi. En eftiráað hyggjáfærði þor þeirra íslenskri menningu ómetan- lega gjöf í tvennum skilningi. Ann- ars vegar vöktu þeir athygli heimsins á landi og þjóð og sagna- skáldskap okkar, og hins vegar áttu þeir mikinn þátt í að skapa íslenskri menningarvitund það sjálfstraust sem er forsenda þess auðuga lista- og menningarlífs sem við lifum nú. Því er ekki fjarri lagi að líkja Krist- manni við hirðskáldin fornu sem héldu uppi reisn íslands í Noregi. Og hann varð í hugum margra ævintýramaðurinn mikli sem með orðtöfrum sínum sigraði sínar eigin takmarkanir. Fyrir allt þetta flytja íslenskir rithöfundar honum þakk- ir og kveðja hann með söknuði. Aðstandendum hans öllum og ís- lensku þjóðinni vottum við samúð við fráfall hans. Hins vegar er ég ekki viss um að Kristmann telji á- stæðu til þess að hann sé syrgður við andlátið. Hann sagði við mig á áttræðisafmæli sínu með glettnis- glampa í auga, að hann hlakkaði til að losna nú bráðum við skrokkinn á sér. Þess vegna óska ég honum heilla í því nýfengna frelsi sem ég vona að hann hafi nú öðlast. Njörður P. Njarðvík Litaðar teikningar: enndar og lífvana. Þær ná ekki að skapa formunum heilsteypta um- gjörð né draga fram mátt þeirra. Ingunn fellur í þann dæmigerða pytt að vilja yfirfæra litla blýants- teikningu of bókstaflega upp á stóran striga. Með því sprengir hún þanþol undirbúningsskis- sunnar. Allir góðir málarar brjóta regl- ur og margir mætir listamenn hafa béitt aðferðum áþekkum þeim sem Ingunn notar. En þeir hafa gert sér grein fyrir mögu- leikum jafnt sem takmörkunum aðferðarinnar og snúið henni verkum sínum í hag. Árangurinn er ávallt fólginn í þeirri staðreynd að meira máli skiptir „hvernig" málað er en „hvað“ málað er. Það nægir ekki að hafa góða hug- mynd ef hún er illa fram reidd. En þótt Ingunn eigi margt eftir ólært í málaralistinni er gleðilegt að sjá hana takast á við olíumiði- linn. Eins og ég hef oft bent á, dreg ég mjög í efa gildi þess að einskorða sig við eina tegund myndlistar, þótt að jafnaði höfði eitt svið öðru fremur til sérhvers listamanns. Þegar öllu er á botn- inn hvolft er aðeins til ein mynd- list þótt útfæra megi hana á mar- gvíslegan hátt. Eins er aðeins til ein tónlist þótt hljóðfærin séu mörg. Kannski sýna verk Ingunn- ar best brotalömina í sérfagrænni skólun þar sem listin er hólfuð niður í bása eftir ákveðnum tækj- um og öll heildarsýn látin lönd og leið. Er ekki kominn tími til að taka mið af margbreytileik mynd- listarinnar eins og hann birtist í verkum fremstu listamanna sög- unnar, þeirra sem hafa brugðið sér í ótal líki og ekki látið staðar numið við einn búning þótt þægi- legur væri. Sýning Ingunnar Eydal Halldor B. Runólfsson skrifar um myndlést Ingunn Eydal sýnir um þessar mundir 44 verk í Kjarvalssal Kjarvalsstaða. Þettaeraf- rakstur listamannalauna þeirra sem kennd eru við Reykjavíkurborg og Ingunn hlaut þetta árið. Að vísu eru innan um verk sem gerð eru á undanförnum árum. Ingunn hefur getið sér gott orð fyrir grafíkmyndir enda er hún fyrst og fremst grafíklistamaður og hefur tekið þátt í fjölmörgum sýningum af því tagi hér heimaogerlendis. Að þessu sinni sýnir Ingunn ol- íumálverk og er það frumraun hennar á þeirri tegund myndlist- ar. Reyndar er það nokkuð augljóst og þarf ekki að skoða myndirnar lengi til að sjá að tölu- verður byrjendabragur er á þeim. Það stafar ekki af skorti á hæfi- leikum eða listrænni getu heldur skeytingarleysi um eðli og virkni olíumálunar eða þeirra miðla sem henni tilheyra. Ekki veit ég hvort þetta stafar af langri þjálf- un Ingunnar sem grafíklista- manns eða einhverju öðru, en mikil áhersla á teikningu óháðri málun hefur eflaust sitt að segja. Myndir Ingunnar er m.ö.o. grafískar (í merkingunni teiknik- enndar) en ekki malerískar. Þær virka fremur sem litaðar teikningar en málverk. Þetta sést best með því að skoða litina og hvernig þeir eru notaðir. Sem tónaspil hafa þeir Iitla sem enga þyngd né dýpt og eru kæfðir með of mikilli mettun. Þá virðist hendingu háð hvar og hvernig lit- urinn er lagður á myndflötinn. Listamaðurinn virðist láta sér nægja að nota hann til að- greiningar formunum. Þegar því takmarki er lokið skiptir litlu máli hvort heildin er sannverðug. Þá er teikningin engan veginn nægilega lipur og örugg og má þar enn kenna um vankunnáttu í beitingu miðilsins. Lítil festa er í línum og þær eru myndvörpuk- Erlendar bækur Rowland J. Mainstonc: Develop- ments in Structural Form. Allen Lane/Penguin Books 1983. Rowland Mainstone er verk- fræðingur að menntun og hefur lagt mikla stund á rannsóknir í byggingarfræðum einkum varð- andi byggingartækni og byggingar- form fyrri tíma stórbygginga. Hann hefur m.a. rannsakað byggingar- strúktúr Sofíukirkjunnar í Mikla- garði og hvelfinga dómkirkjunnar í Flórenz. í þessu riti fjailar hann um strúktúr og form bygginga og brúa. Hér rekur hann byggingarmáta frá elstu tímum og þá einkum undir- stöðu allra bygginga, grindina, sem bar uppi efnið, sem notað var. Hús eru reist til þess að þar megi finna skjól og lengst af hafa ákveðnar gerðir grinda verið notaðar um all- an heim. Byggingarlagið hélst óbreytt um aldir, fjölbreytileiki þess fór eftir kunnáttu og efnisvali á hverju svæði, breytingar verða við notkun nýrra efna, sem áður voru ókunn. Höfundurinn fjallar um strukturinn og konstruktion- irnar og fleira sem snertir samsetn- ingu bygginga. Um 300 hundruð myndir fylgja í texta og bókaskrár og orðalistar og athugagreinar gera bókina, ásamt texta höfundar hreina námu fyrir þá sem sinna húsbyggingum og leggja stund á byggingarlist. Murillo og byggingarlist Bartolomé Esteban Murillo 1617- 1682. Museo del Prado Madrid 1982 - Royal Academy of Arts London 1983. Catalogue published in association with Weidenfeld and Nicolson 1983. Murillo var talinn til hinna mestu meistara á 19. öld, á þeirri 20. breyttist matið og kom margt til, einkum það, að hann var talinn of mildur í verkum sínum og auk þess mjög auðskilinn. Þetta er nú að breytast að því er Hugh Casson skrifar í formála að þessum kata- log, en hann er forseti Royal Aca- demy í London. Þessi sýning í Pra- do og London varð til þess að nokkuð endurmat átti sér stað á verkum þessa milda meistara, sýn- ingin var m.a. haldin í minningu 300 ára ártíðar listamannsins. Murillo var uppi á blómaöld málralistarinnar, þeirri 17. Hann var samtíðarmaður Velasquesae og talið er að hann hafi orðið fyrir talsverðum áhrifum af honum. Hann varð strax mjög vinsæll og eftirsóttur málari og vinsældir hans héldust fram undir síðustu alda- mót, eins og áður segir.

x

Þjóðviljinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.