Þjóðviljinn - 13.07.1986, Síða 9

Forsenda
batnandi
lífskjara
/ - 1055 ár
['"*• 'Ö^rþinK
/Sþ.
1.....................'tSf ,if ^gsáíyktunar
...
‘'"--indin ska|Shka má,efni 'nnflutn"!! í,lnSn'anna hlutfull L
: aÆií- -SS??"1 ;í“^“ &
.......-......
4. S'°r Þj^-» tapisj v m,Ín0'kUn ***** J
1jöj radstafanjr P v»-‘»na ohaulcv,.
5. H?e'r„r innfl-"in*“n.* ^ ?f •« K-ss að kom <"nfl'""W
'n^ganumranZ^, ~ ----- 'r°"' 'slani,s ‘
-------------------___ ' '°run' «n, st'u„; heildsu
Zillagan um ra ---------------_ u nl WaniH’
Þing eftir þing höfum við flutt
tillögu til þingsályktunar um
rannsókn á innflutningsverslun-
inni. Ping eftir þing hafa farið
fram harðar umræður í þing-
sölum um réttmæti þeirrar til-
lögu. Sjálfstæðisflokkurinn hefur
lagst gegn tillögunni og haft í hót-
unum um að fella hana, en hefur
ekki þorað þegar á hólminn kom.
Það eru Friðrik Sóphusson og Al-
bert Guðmundson sem hafa lagst
sérstaklega hart gegn þessari til-
lögu - þar má ekkert kanna og
ekkert rannsaka, þar er allt heil-
agt og fullkomið í þeirra augum -
eða hvað? Er kannski eitthvað
sem þarf að fela, eitthvað sem
ekki þolir dagsljósið, eitthvað
sem má ekki segja frá? Ætli það
sé ekki skýringin á afstöðu þeirra
félaga - að minnsta kosti benda
allar upplýsingar og fréttir síð-
ustu daga til þess.
Efni tillögunnar
Aðalefni tillögunnar er að al-
þingi álykti að kjósa níu manna
nefnd hlutfallskosningu í Sam-
einuðu þingi til þess að rannsaka
málefni innflutningsverslunar-
innar og til þess að gera tillögur
um úrbætur. Nefndinni var ætlað
að beina rannsókn sinni að eftir-
farandi atriðum:
1. Til hvaða ráðstafana er unnt
að grípa í því skyni að tryggja að
innflutningur til landsins verði
hagkvæmari en nú er um að
ræða?
2. Hvaða ráðstafanir er unnt að
gera til þess að koma í veg fyrir
misnotkun gjaldeyris í innflutn-
ingsverslun?
3. Hvað má ætla að stór hluti
innflutningstekna tapist vegna
óhagkvæmrar innflutningsversl-
unar?
4. Hvaða ráðstafanir er unnt að
gera til þess að koma í veg fyrir að
þeir sem brotið hafa reglur um
innflutnings- og gjaldeyrismál,
fái verslunarleyfi á ný?
5. Hvernig er unnt að koma í
veg fyrir að innflutningsverslunin
skipti við milliliði, heildsala, er-
lendis sem taka álagningu og um-
boðslaun af vörum sem eru seldar
til íslands?
6. Hvernig er innflutningsverð
til annarra norrænna landa, þó
einkum til Færeyja sem ætla má
Þaðerekki unntað
ná sambœrilegum
lífskjörum hér miðað
viðgrannlöndin
nema
innflutningsverslunin
verði knúin til þess
að lœkka
innflutningsverðið
um miljarða króna
að séu um margt sambærilegar
við ísland að þessu leyti?
Hvað er til ráða?
Hér er kveðið á um sjálfsagða
hluti og sanngjarna að mati allra
þeirra sem þekkja til og horfa á
vöruverðsþróun hér á landi. En
þessa sjálfsögðu tillögu hafa
stjórnarflokkarnir sameinast um
að drepa á hverju þingi síðustu
árin. Svörin við þeim spurningum
sem eru borin fram í tillögunni
eru í rauninni skýr og óþarfi að
velkjast lengi með rannsókn af
þessu tagi:
1. Til þess að tryggja ódýran
innflutning til landsins á að sjálf-
sögðu að stunda reglulegan
verðsamanburð hérlendis og er-
lendis og flytja verðlagseftirlitið
yfir á innflutninginn. Jafnframt
ber að efla stórlega samstarf
verðlagseftirlits, gj aldeyriseftir-
lits og skattayfirvalda um með-
ferð umboðslauna og raunveru-
lega notkun þess gjaldeyris sem
flýtur út úr bankakerfinu.
2. Erfitt er að áætla nákvæm-
lega hve stór hluti þjóðartekna
tapast í innflutningsversluninni
en líklega er þar um að ræða milj-
arða króna. Bent hefur verið á að
innflutningurinn sé um 50 milj-
arðar en launasumman í landinu
um 60 miljarðar. Ekki er hægt að
gera ráð fyrir að veruleg lækkun
náist á öllum þáttum innflutn-
ingsins, en segjum að tækist að
lækka helming innflutningsins í
verði umlO%.Það gefur um 3
mifjarða króna sem samsvarar
um 5% af öllurn launum í
landinu. Það má með öðrum orð-
um bæta kaupmátt allra launa í
landinu um 5% með því að ná
innflutningsverðlaginu niður á
þennan hátt.
3. Nokkrum sinnum hef ég
flutt á alþingi frumvörp til laga
um breytingu á lögum um versl-
unarleyfi sem gerir ráð fyrir
Þaðerhœgtað
bœta kaupmátt
allra Iaunaum5%
með þvíaðminnka
muninná
jnnflutningsverði til
íslands og annarra
Norðurlanda um
helming
reglulegri endurnýjun verslunar-
leyfa og því að þeir sem hafa gerst
brotlegir við gjaldeyrislög lands-
ins fái verslunarleyfi ekki endur-
nýjað. Þessum frumvörpum mín-
um hefur auðvitað verið hafnað
af íhaldsmeirihlutanum. En þessi
leið er eina svarið sem raunsætt
er við 4. spurningu tillögunnar.
Svarið við öðrum liðum til-
lögunnar fæst ekki nema að
undangenginni ítarlegri könnun.
Mun ég á næsta þingi beita mér
fyrir endurflutningi tillögunnar í
þeim búningi.
Niðurstaðan 1979
1979 lét viðskiptaráðuneytið
gera könnun á innflutningsverði
til Norðurlandanna. Niðurstaðan
varð þessi:
Innflutningsverð til Svíþjóðar
Innflutningsverð til Noregs
Innflutningsverð til Danmerkur
Innflutningsverð til Finnlands
Innflutningsverð til íslands
Verðlagsstjóri komst svo að
orði um þessar tölur:
„Sé eingöngu litið á þessar
tölur bendir allt til þess að
innkaup Islendinga séu 21-27%
óhagstæðari en innkaup hinna
Norðurlandaþjóðanna. Þetta eru
að vísu meðaltalstölur og ber að
taka þær sem slíkar, en þær gefa
þó, að mínu áliti, óyggjandi vís-
bendingu um að hér sé um mjög
alvarlegt vandamál að ræða sem
kreft skjótrar úrlausnar."
Hvað var gert?
I framhaldi könnunarinnar var
verðlagsyfirvöldum falið að
vinna að margvíslegum úrbótum í
þessu efni svo og gjaldeyrisyfir-
völdum og undirbúið var sam-
starf tollyfirvalda og verðlagsyfir-
valda um eftirlit með innflutn-
ingi. Skemmst er frá því að segja
að ríkisstjórn Ólafs Jóhannes-
sonar varð óstarfhæf á miðju ári
1979 og í árslok komst íhaldið til
valda á ný og í ríkisstjórn Gunn-
ars Thoroddsen tók Framsókn-
arflokkurinn, Tómas Árnason,
við viðskiptaráðuneytinu. Þrátt
fyrir eftirrekstur í þeirri stjórn
tókst Tómasi sem hafði vald yfir
málaflokknum að stöðva allar
raunhæfar aðgerðir í þessu efni.
Þegar ríkisstjórnin skipaði nefnd
til þess að fjalla um þessi mál
neitaði viðskiptaráðuneytið að
tilnefna fulltrúa í nefndina sem
var undir forystu forsætisráðu-
neytisins. Þannig sá þáverandi
forsætisráðherra ástæðu til þess
að taka innflutningsmálin og
verðmyndun í innflutningi úr
höndum Tómasar Árnasonar.
Svo alvarlegt var málið. Snemma
árs 1983 skiluðu hagfræðingarnir
Þórður Friðjónsson og Ragnar
Árnason margvíslegum tillögum
um úrbætur í innflutningsmálum,
en viðskiptaráðuneytið sem hafði
fullt vald yfir málinu neitaði að
taka þátt í vinnunni. Þar með
tókst Tómasi Ámasyni fyrir hönd
innflutningsdeildar Framsóknar-
flokksins að stöðva þetta mál í
Tómas Árnason sá um að kæfa
könnunina á innflutningsverslun í rík-
isstjórn 1980-1983.
þrjú ár. Og ekki var að sökum
að spyrja þegar leiftursóknar-
stjórnin tók við vorið 1983. Þá
voru allar flóðgáttir álagningar-
okurs opnaðar. Fréttirnar um
verðlagið í Glasgow og verðlagið
á íslandi staðfesta aðeins það sem
allir vissu.
Af hverju?
Af hverju er ekkert aðhafst í
þessum efnum? Það er vegna
þess að Sjálfstæðisflokkurinn og
Framsóknarflokkurinn eru pólit-
ísk hagsmunasamtök innflutn-
ingsverslunarinnar. Frá henni
koma fjárstyrkir til þessara
flokka og þess vegna má aldrei
hrófla við hári á höfði hennar.
Það má aldrei rannsaka málefni
hennar þó allir viðurkenni að
hagkvæm innflutningsverslun
geti sparað þjóðinni miljarða.
Hér er um svo stórt mál að ræða
að engin ríkisstjórn mun nokkru
sinni geta ráðið við efnahags-
vandann nema taka á þessu máli.
Þarna eru miljarðar og aftur milj-
arðar króna sem verður að sækja
ef bæta á lífskjörin hér á landi að
mun.
Hér á undan var innflutnings-
verð borið saman við Norður-
löndin. Þar er betri félagsleg
þjónustu en hér og þar er hærra
kaup. Það er meðal annars vegna
þess að innflutningsverðið er
stórum lægra þar. Þessi lönd hafa
forskot á okkur sem nemur milj-
örðum króna á okkar mæli-
kvarða. Ef við ætlum að bæta lífs-
kjörin hér að marki verður að
vinna upp þetta forskot. Skilyrð-
islaust.
Viðskiptahallinn
undanfarináránœr
allurrœturað rekja
til óhagkvœmrar
innflutningsverslun-
ar
Stjórnmál á
sunnudegi
Svavar Gestsson skrifar
■■Þátturinn „Stjórnmál á sunnudegi" hefur hér för
sína aö nýju. Svavar Gestsson, formaður Alþýðu-
bandalagsins ríður á vaðið, en fyrirhugað er að í
kjölfarið komi ýmsir forystumenn Alþýðubandalags-
ins með greinar um stjórnmál.
INNFLUTNINGSVERÐ TIL NORÐURLANDA
!®SÍ Svíþjóö=100
Innflutningsverð til Svíþjóðar sett jafnt og 100. Innflutningsverð til íslands
21-27% hæra en til annarra Norðurlanda.
100
103,6
103.6
104.7
126.7
Sunnudagur 13. júlí 1986 ÞJÓÐVILJINN - SÍÐA 9