Þjóðviljinn - 03.03.1990, Blaðsíða 5

VIÐHORF
Bandaríkjastjóm fjandskapast við Kúbu
Fjandskapur stjórnvaída í
Bandaríkjunum við eyríkið Kúbu
hefur aukist upp á síðkastið. Þau
hafa haft í frammi ógnanir jafnt á
sjó sem á landi.
Bandaríkjaher hefur skotið frá
herstöð sinni á Guantanamo á
austurhluta Kúbu inn í land og
orrustuflugvélar hafa flogið lág-
flug yfir eyna. Bandarísku flug-
vélamóðurskipi og kjarnorku-
hlöðnu beitiskipi var siglt upp að
landhelgi Kúbu í janúar. Nýlega
skaut bandaríska strandgæslan á
kúbanskan fraktara er neitaði
Bandaríkjamönnum að koma um
borð til að niðurlægja áhöfnina
og koma fyrir pakka af einhverju,
eins og áhöfnin sagði sjálf. Sífellt
er ýjað að því að kúbönsk
stjórnvöld hylmi yfir flutningi á
eiturlyfjum, þó ekki með jafn
góðum árangri og raun bar vitni í
Panama.
Innrás Bandaríkjahers í Pan-
ama í desember kostaði líf þús-
unda óbreyttra borgara. Hún var
gerð í þeim tilgangi að skipta um
ríkisstjórn í landinu og koma á fót
stjórn er gætti hernaðarlegra
hagsmuna ráðastéttarinnar í
Bandaríkjunum, hugsmuna
banka, fyrirtækja og land-
eigenda. Flestir bandamenn
þeirra í NATO tóku þátt í að af-
saka þessa hernaðaraðgerð, þar á
meðal forsætis- og utanríkisráð-
herra íslands. Þeir skýldu sér á
bak við áróður bandarískra
fréttastofnana, sem rann beint í
gegnum íslenska fjölmiðla. Öll
aðildarríki Samtaka Ameríkur-
íkja (OAS) fordæmdu innrásina
nema eitt, Bandaríkin.
Gylfi Páll Hersir skrifar
Innrás um 25 þúsund banda-
rískra hermanna með fullkomn-
um herbúnaði í Panama breytti í
vissum skilningi aðstæðum í Mið-
Ameríku. Hún „leysti“ Panama-
málið um stund. Lausnin var
hernaðarleg. Hún leysti ekki vax-
andi hungur, fjölgun lífshættu-
legra sjúkdóma og þá algeru
eymd sem blasir við meirihluta
íbúa þessa heimshluta. En hún
dró úr kjarki manna um stund og
gaf Bandaríkjastjórn byr undir
báða vængi. Handtaka Noriega í
Panama og fangelsun í Miami
hefur verið notuð til þess að róg-
um sósíalista, er leitast við að
þróa samfélagsgerð sem aldrei
fyrr hefur verið til.
Það er ekki aðeins fastheldni
forystu Kúbu á sósíalisma og gildi
ævistarfs Marx og Leníns, sem
Bandaríkjastjórn vill feiga. Sú
fastheldni gilti einu, væri hún
hjóm.
Á Kúbu ríkja þær einstöku að-
stæður að alþýða manna hefur
hlotið þjálfun í hervörnum, og
beinir ekki byssunum að eigin
stjórn. Þar ríkja þær einstöku að-
stæður að í þessu tæknilega van-
þróaða landi er félags- og heilsu-
hugur um hvort kúbanskir sjálf-
boðaliðar og alþjóðasinnar séu
að gegna hjálparstarfi, hvort
heldur er sem hermenn, læknar
eða kennarar, eða hvort þeir eru
liður í útþenslu- og árásarstefnu
Kúbu!
Alþýða manna á Kúbu hefur
ríka sjálfsvirðingu. Hún er sér
vitandi um hlut landsins í
heimsstjórnmálum. Það viðhorf
er ríkjandi að fyrr mætti fagurt
landið sökkva í sæ en Kúba gæfist
upp við að byggja sósíalisma.
Allt þetta gefur Kúbu slíkt
fordæmisgildi, að Bandaríkja-
Bókin heitir: „Til varnarsósíalismanum. “
Hún verður kynnt í Sóknarsalnum, Skipholti
50A klukkan 17. Rœðumenn verðaAmado
Riverofrá Kúbu, Pritz Dullay fulltrúi Afríska
þjóðarráðsins (ANC), Bjartmar Jónsson
vinnuliði á Kúbu 1989, fulltrúi Suður-
Afríkusamtakanna gegn apartheid ogfulltrúi
frá Pathfinder
bera Kúbu og forseta hennar, Fí-
del Castro.
Bandaríkjastjórn hefur hatast
við byltinguna á Kúbu frá upp-
hafi, því hún gerði út um yfirráð
þeirra á eyjunni. Byltingin var fé-
lagsleg bylting hinna snauðu að
frumkvæði hreyfingar er Fídel
Castro var í forystu fyrir. Hún
hefur í dag á að skipa tugþúsund-
Opið bréf
eins oe rannsóknardómstóla
gæslukerfi sem jafnast á við rík-
ustu heimsvaldalönd. Þetta taka
heimsvaldalöndin undir. En þau
reyna í sömu andrá að beina at-
hyglinni frá þeirri staðreynd að
efnahagsleg þróun á Kúbu er
skýrt fordæmi fyrir önnur van-
þróuð lönd og fyrir verkalýðsstétt
iðnríkjanna. Það er efnahagsþró-
un sem byggir ekki á lögmálum
markaðarins, framboði og eftir-
spurn, svipu og tálbeitu. Heldur
að maðurinn sé skynugur og geti
skipulagt verundina á grunni vit-
undar sinnar.
Heimsvaldalöndin róa að því
öllum árum, að mönnum blandist
stjórn hefur stöðugt uppi áætlanir
um að grafa undan forystu þess
og vörnum.
Liður í áætlun Bandaríkjanna
til að traðka á fullveldi og sjálfs-
ákvörðunarrétti Kúbu er sjón-
varpsstöð á Miami, sem á að
sjónvarpa bandarísku áróðurs-
efni um gervalla Kúbu. Til að
bæta gráu ofan á svart er stöðin
kennd við helstu frelsishetju
Kúbu, José Martí. Það samsvarar
ekki bara að Kanasjónvarpið á
íslandi sendi út með styrk ríkis-
sjónvarpsins, bandarískt efni og
áróður um stjórn landsins.
Bandaríska stöðin (TV-Martí)
ætlar að senda út á sömu tíðni og
kúbanskar stöðvar, og trufla þær.
Allt í ósamræmi við alþjóðlega
sáttmála er báðar ríkisstjórnir
hafa undirritað.
Yfirstandandi mannréttinda-
þing Sameinuðu þjóðanna er
einnig vettvangur tilrauna
Bandaríkjastjórnar til að sverta
orðstír Kúbu. Fyrir tæpu ári
skoðaði nefnd Amnesti Internat-
ional fangelsi á Kúbu að kröfu
fulltrúa Bandaríkjastjórnar og
var það hinum síðarnefndu ekki
til framdráttar.
Á Kúbu eru landsmenn þátt-
takendur með ákvörðunarrétt.
Þar fara fram kosningar sem
heimsvaldalöndin velja að þegja
um. „Hér skömmumst við okkar
ekki fyrir að ræða um Lenín. Á
sama tíma og sumir taka niður
nafn hans af garða- og götuheit-
um og rífa niður styttur af Lenín,
Marx og Engels, reisum við þær
og við reisum þær ekki úr marm-
ara, bronsi eða stáli. Við reisum
þær með byltingarsinnaðri hegð-
un, hetjulund ogsæmd og hefjum
á loft merki marx-lenínisma, sósí-
alisma og kommúnisma."
Þannig ver Fídel Castro sósíal-
ismann. Næstkomandi laugardag
(3. mars) kynna Vináttufélag ís-
lands og Kúbu, og Pathfinder-
bóksalan nýlega bók með fjórum
ræðum hans frá 30 ára afmæli
byltingarinnar. Bókin heitir: „Til
varnar sósíalismanum“. Hún
verður kynnt í Sóknarsalnum,
Skipholti 50A klukkan 17. Ræðu-
menn verða Amado Rivero frá
Kúbu, Pritz Dullay fulltrúi Afr-
íska þjóðarráðsins (ANC),
Bjartmar Jónsson vinnuliði á
Kúbu 1989, fulltrúi Suður-
Afríkusamtakanna gegn apart-
heid og fulltrúi frá Pathfinder.
Gylfi Páll Hersir á sæti í stjórn Vin-
áttufélags ísiands og Kúbu.
Hr. menntamálaráðherra,
Svavar Gestsson
Með bréfi þessu er athygli
menntamálaráðherra vakin á að
stofnað hefur verið félagið
FJ ÖLSKYLDU VERND, sem
mun vinna að því að barna-
verndarstarf á íslandi verði hafið
upp úr núverandi lágkúru og að
starfshættir barnaverndaraðila
verði í framtíðinni samboðnir
virðingu þeirri, sem bera á fyrir
hagsmunum æskufólks og hags-
munum umhverfis þess.
Á stofnfundi félagsins var eftir-
farandi ályktun samþykkt:
Félagið Fjölskylduvernd fagn-
ar ítrekuðum yfirlýsingum
menntamálaráðherra á undan-
förnum árum um að endurskoða
beri hið fyrsta gildandi lög nr. 53
frá 1966 um vernd barna og ung-
menna.
Félagið harmar á hinn bóginn
þann drátt, sem orðið hefur á
smíði nýs frumvarps til barna-
verndarlaga í höndum forystu-
aðila núverandi barnaverndar-
kerfis og Barnaverndarráðs ís-
lands sem þar hefur komið við
sögu.
Félagið bendir á, að endur-
skoðun umræddra laga hefur
ekki einungis dregist um ár held-
ur áratugi og telur félagið víst að
rætur þeirrar úrkynjunar, sem nú
einkennir starfshætti opinberra
barnaverndarstofnana megi m.a.
rekja til þeirrar lagaforneskju,
sem myndar rammann um hið ís-
lenska barnaverndarkerfi ríkis og
sveitarfélaga.
Félagið leggur áherslu á, að við
endurskoðun á gildandi barna-
verndarlögum verði stuðlað að
aðskilnaði umboðsvalds og
dómsvalds á þessu sviði, svo
virða megi mannréttindi barna og
unglinga og tryggja megi þeim og
aðstandendum þeirra lágmarks-
réttaröryggi gagnvart opinberu
íhlutunarvaldi. Um þessar mund-
ir starfa barnaverndarstofnanir
eins og rannsóknardómstólar af
frumstæðustu gerð, eftirlitslaust
og án ábyrgðar gerða sinna
gagnvart mönnum og málefnum.
Félagið bendir á, að í mörgum
tilvikum er þessu frumstæða en
valdamikla kerfi ætlað að hlutast
til um brýnustu og viðkvæmustu
hagsmunamál æskufólks, sem
standa berskjölduð gagnvart
hvers kyns valdníðslutilburðum á
þessum vettvangi.
Félagið hvetur til þess að nú-
tímaskilningur á sjálfstæðum
mannréttindum barna, unglinga
jafnt og annarra þegna á íslandi
verði lagður til grundvallar við
samningu nýs frumvarps til
barnaverndarlaga, en að hug-
myndagrundvelli núgildandi laga
verði að mestu hafnað.
Ennfremur varar félagið sér-
staklega við því að barnaverndar-
aðilum séu falin ósamrýmanleg
hlutverk sem styrktaraðilar,
eftirlitsaðilar, rannsóknaraðilar
og loks handhafar dómsvalds og
refsivalds gagnvart einstakling-
um á sviði einkamála þeirra.
Félagið er reiðubúið að að-
stoða ráðuneyti menntamála eftir
megni við að semja nýtt frumvarp
til barnaverndarmála, sem gæti
orðið samboðið þeirri virðingu,
sem sýna ber æskufólki á íslandi
árið 1990.
Virðingarfyllst, f.h. félagsins:
Baldur Andrésson
Samþykkt samhljóða á fundi
Fjölskylduverndar 24. febrúar
1990
Súsanna R. Gunnars.
formaður,
Guðlaug Kristín Björgvinsd.
varaformaður
Einar Ingvi Magnússon
ritari
Hrafnhildur A. Guðmundsdóttir
vararitari
Sigríður S. Sigfúsdóttir
meðstjórnandi
Viðar Hauksson
varameðstjórnandi
ÞRANDUR
SKRIFAR
Rómantískar
íhalds-
bullur
„Upplagið var eitthvað um
21.000 eintök, eitthvað svoleiðis,
prentað á dag og bókhald og ann-
að var nú ekki alveg svona eins og
það átti að vera þannig að ég
prufaði þetta svolítið með því að
biðja menn að prenta nú ekki
nema svona eins og 14.000 eintök
og svo settist ég við símann og
beið eftir því hvað myndi gerast.
Og það hringdi enginn. Þá datt
mér í hug að við gætum farið nið-
ur í svona eins og 12.000 eintök,
það hringdi heldur enginn. Og
svona þegar ég var kominn niður
í svona ca. 7.000 eintök, eitthvað
svoleiðis, þá fóru að koma svona
smá hringingar sem benti til þess
að þá vantaði einhvern eins og
eitt eintak eða svo. En hin ein-
tökin höfðu greinilega verið
prentuð fyrir öskuhaugana.“
Þannig lýsti Helgi Pétursson,
dagskrárgerðarmaður á Stöð 2,
verkstjórn sinni á hinu látna
„óháða“ dagblaði NT í þættinum
19.19 fyrir fáum dögum. Einkunn
af þessu tagi, um eigin verk, má
telja í hreinskilnara lagi en ekki
að sama skapi góðan vitnisburð
um hæfni til að ráðleggja öðrum.
En ritstjórinn fyrrverandi er á
öðru máli og segir:
„Þessir sneplar sem núna er
verið að halda úti, þessir þrír
sneplar (Þjóðviljinn, Tíminn og
Alþýðublaðið. Innsk. Þrándar)
ég segi fyrir mig, þeir eru bara að
eyðileggja pólitíska umræðu í
landinu, af því að þeir taka stóran
hluta af opinberu fé, sem rennur
til þessara stjórnmálafiokka sem
að þeim standa, sem annars væru
miklu öflugri og gætu haldið uppi
líflegri pólitískari umræðu í
landinu. Menn mega ekki gleyma
því alltaf að Sjálfstæðisflokkur-
inn fær 25 miljónir af ríkisfé á ári
til þess að standa í pólitískri bar-
áttu. Þessir peningar sem hinir
flokkarnir fá, þeir renna bara
þarna úti í að borga einhverja
víxla á meðan að sko þingmenn-
irnir geta ekki haldið uppi al-
mennilegri umræðu eða flokks-
starfi. Þetta er gjörsamlega búið
fyrir löngu.“
Um sameiningu blaða á vinstri
vængnum segir hann:
„Megin vandinn í þessum hug-
myndum hefur alltaf verið róm-
antík. Menn eru sko rómantískir
og vilja bara hafa Þjóðviljann
sinn, og Alþýðublaðið sitt, og
Tímann sinn, drottinn minn og
sjá ekkert nema svartnættið
framundan ef að þetta er ekki
með. Þetta hefur alltaf strandað á
einhverju slíku. Það eru ógur-
legar íhaldsbullur þarna inni í
þessu kerfi, sem hafa lagst þver-
sum ofan á allar svona hugmynd-
ir, sem eru hreinar og klárar
auðvitað markaðshugmyndir og
það að við erum að reyna að
treysta pólitíska umræðu f
landinu."
Ekki er gott að segja á hverja
ritstjórinn fyrrverandi bendir
þegar hann segir „við“ um þá sem
eru „að reyna að treysta pólitíska
umræðu í landinu," en komast
væntanlega ekki til þess fyrir
þeim rómantísku og „ógurlegu
íhaldsbullum“ sem gefa út
„snepla“ sem enginn les. Eru það
menn á borð við þá sem af dæma-
fáum rausnarskap prentuðu
14.000 eintök af NT á dag „fyrir
öskuhaugana." Er þá að finna á
blöðum þar sem „bókhald og
annað er nú ekki alveg svona eins
og það á að vera,“ og ritstjórinn
situr við símann í von um að ein-
hver kvarti ef hann sker niður
þann hluta upplagsins sem venju-
lega fer á haugana? í sama frétta-
skýringaþætti var upplýst, án
þess að Helgi Pétursson tæki eftir
því, að „sneplarnir" fengju næsta
lítið af því „ríkisfé“ sem renna á
til þeirra. Alþýðublaðið ekkert
en Þjóðviljinn og Tíminn
eitthvað lítilsháttar. Flokkarnir
sem að blöðunum standa taki
mestan partinn til sín. Samkvæmt
þessu verða blöðin „að borga ein-
hverja víxla“ af eigin aflafé á
meðan þingmenn flokkanna
„geta ekki haldið uppi almenni-
legri umræðu eða flokksstarfi,“
þrátt fyrir ríkisféð. Röksemda-
færsla ritstjórans fyrrverandi
vefst því nokkuð fyrir Þrándi.
Hvernig tekst „sneplum“, sem
enginn les og fá sáralítinn ríkis-
styrk, „að eyðileggja pólitíska
umræðu í landinu“? Telur sjón-
varpsmaðurinn útilokað að
öflugt Morgunblað dugi Sjálf-
stæðisflokknum betur en þær 25
miljónir sem flokkurinn fær til
þess að „þingmennirnir geti hald-
ið uppi almennilegri umræðu eða
flokkstarfi?" Og hvernig stendur
á hinu mikla fylgi hægri manna í
landi þar sem sömu menn ráða
stærstum hluta fjölmiðlunar?
Spyr sá sem ekki veit, og svörin
er naumast að finna í þeim orðum
sem hér hafa verið gerð að um-
talsefni. Er það vegna þess að
höfundur þeirra er að því sem
lesa má út úr síðustu fimm stöfun-
um í orðinu „íhaldsbulla"?
- Þrándur
Laugardagur 3. mars 1990 ÞJÓÐVILJíNN — SfÐA 5