Þjóðviljinn - 04.07.1991, Side 3

v'X'JTíX *n,'s5?f
•A,
t sv
í DÁG
4. júlí
er fimmtudagur.
185. dagurársins.
11. vika sumars byrjar.
Sólarupprás í Reykjavík
kl. 3.10 - sólarlag ki.
23.52.
Viðburðir
Þjóðhátíðardagur Banda-
ríkjanna. Síðasta galdra-
brenna á íslandi 1685.
Þjóðviljinn
fyrir 50 árum
Nýtt Dagblað: Milljónaher
með þúsundir skriðdreka
gegn Þjóðverjum, segir
Stalin. Landið verður lagt í
auðn, hvar sem Sovéther-
inn verður að hörfa undan.
fyrir 25 árum
Æskufólk mótmælir morð-
æði Bandaríkjamanna í Vi-
etnam. Bandarísk orustu-
þota leikur listir yfir Þing-
völlum. Vinnufatagerðin
h.f. segir upp 50 manns.
Sá spaki
Hvað er æska? Draumur.
Hvað er ást? Innihald
draumsins.
(Sören Kirkegaard)
KOHUKVVAR^
AO HAMSTRA LVFtM
A Inpibiöre Sólrún Gísladóttir skrifar
Höll að hætti Kafka
á húsnæðisvanda
framhaldsskólanna
Þorsteinn Þor-
steinsson skóla-
meistari Fjölbrauta-
skólans
í Garðabæ
Það er nægjanlegt húsrými fyrir
alla framhaldsskólanema á þessu
ári og því næsta. Hins vegar er
ásóknin í skólana í Reykjavík
það mikil, að til að verða við
þeim þyrfti að stækka skólana
talsvert. Þannig væri þetta ekkert
vandamál ef nemendur sæktu
skóla í sinni heimabyggð. Skól-
amir í höfuðborginni bera sig
aumlega nú vegna þess að þeir
innrita nemendur langt utan
þeirra umdæmis. Ég átti sjálfur
þátt í að semja reglugerðina og
ef farið væri eftir 50. grein henn-
ar um umdæmisskiptingu væri
vandamálið úf sögunni. Það er
jafhvel hægt að eyða þessu
vandamáli með réttri hverfa-
skiptingu á suðvestur hominu,
en það er alkunna að skólar inn-
rita nemendur eftir einkunum.
Annars á þetta vandamál ekki
einungis við um skólana, heldur
hvers kyns stofhanir sem þenjast
út á höfiiðborgarsvæðinu. Ef
ætlunin er að stækka höfuðborg-
ina, þá verðum við að taka upp
pyngjuna og borga fyrir stæklom
á skólum og öðrum stofnunum.
eir samningar sem eru til
umfjöllunar hér á þessum
fundi eru flóknustu, um-
fangsmestu og afdrifarík-
ustu samningar sem íslendingar
hafa nokkru sinni gert. Gangi
þeir í gegn munu þeir hafa í för
með sér gagngerar breytingar á
þeim iögum og stofnunum sem
íslenskt stjórnkerfi hvflir á og
þeim reglum sem nú gilda í
hvers kyns viðskiptum. Einmitt
þess vegna er svo gríðarlega
mikilvægt að málefnalegar um-
ræður eigi sér sem víðast og sem
oftast stað um þessa samninga.
Þær umræður mega aftur á
móti hvorki byggjast á hræðslu við
einangrun né við útlendinga, ekki
á sleggjudómum um að menn séu
annað hvort heimóttarlegir ein-
angrunarsinnar eða landsölumenn
og ekki á vanþekkingu á því sem
vinnst og því sem tapast í þessum
samningum og á kostum og göll-
um Evrópubandalagsins. Umræða
af því tagi getur hæglega leitt til
þess að áður en við er litið sé búið
að skipta þjóðinni upp í tvær and-
stæðar fylkingar sem ekki séu í
kallfæri hvor við aðra og láti því
duga að munda vopn sín og verjur.
Umræðan um herstöðvarmálið og
Nato ætti að vera okkur víti til
varnaðar.
I þessu máli er mikilvægt að
sem flestir reyni að gera sér grein
fyrir áhrifum samninganna um
Evrópskt efhahagssvæði, ekki bara
á einu afmörkuðu sviði heldur hafi
ætíð hugfast að það er heildarsýnin
sem máli skiptir. En það er hægara
um að tala en í að komast að gera
sér grein fyrir hinum fjölmörgu
þáttum samninganna. Þegar ég
segi þetta tala ég af reynslu. Ég hef
eytt talsverðum tíma í að kafa í
málið og tel ég mig samt ekki
komna til botns í því. Það er líka til
marks um stærð þessa máls að við
sem tölum á þessum fundi gerum
ekki mikið meira en að gára yfir-
borðið.
Astæðan fyrir því að ég legg
svo mikla áherslu á heildarsýnina
Flóknustu, umfangs-
mestu og afdrifarjkustu
samningar sem íslend-
ingar hafa gert
er sú, að Islendingum hefur verið
talin trú um að prímadonnan í ís-
lensku þjóðlifi - fiskurinn - leiki
aðalhlutverk í því stóra verki sem
verið er að skrifa úti í Brussel af
samningamönnum EB og EFTA.
Ef það hlutverk sé vel skrifað þá sé
allt annað aukaatriði. En hvaða
máli skiptir okkur þokkalegt aðal-
hlutverk ef verkið er að öðru leyti
meingallað. Það sem öllu skiptir er
inntakið og mórallinn i verkinu og
hvort það gengur upp í heildina.
Hér er hvorki staður né stund
til að fara út í einstaka þætti samn-
inganna um Evrópska efhahags-
svæðið - enda væri það til að æra
óstöðugan. En því meir sem ég
hugsa um þau samningsdrög sem
fyrir liggja þeim mun ákveðnari
mynd mótast í huga mér af alvar-
legustu göllum þessarar samnings-
gsrðar. Og alvarlegustu gallamir
eru annars vegar þeir að með þess-
um samningum er vegið að lýð-
ræðinu, dregið verulega úr áhrifum
þjóðkjörinna fulltrúa - sem voru
ekki stórfengleg fyrir - aukið vald
fært til stofnana og skrifíinna og
völundahús valdsins gert enn
stærra og flóknara en það var fyrir.
Hins vegar blasir við að ef þessir
samningar verða að veruleika
verður enn erfiðara en áður fyrir
allan almenning að átta sig á því
hvaða lög gilda í landinu á þeim
sviðum sem samningamir taka til.
Það veður líka óljósara en áður
hvar hið endanlega úrskurðarvald
liggur á þessum sömu sviðum.
Réttaróvissa mun því aukast. Ég
skal rökstyðja af hverju ég held
þessu fram.
Nú um miðjan júní sat ég sam-
eiginlegan þingmannafund EFTA
og EB sem haldinn var hér í
Reykjavík. Eftir þann fund urðu
þessir megingallar samninganna
mér enn ljósari en áður. Og þá átt-
aði ég mig á því að það em ekki
bara nokkrir villuráfandi og ein-
gangrunarsinnaðir þingmenn í
EFTA-ríkjunum sem hafa áhyggjur
EES er einsog höll sem
Kafka væri fullsæmdur
af
af samningsgerðinni. Þingmenn
allra flokka á EB-þinginu fram-
selja ekkert af þvi takmarkaða
valdi, sem þing EB hefur, til stofn-
ana á vegum Evrópska efnahags-
svæðisins. Þeir, sem eiga í sífelldri
baráttu við stofnanir EB fyrir þing-
ræðinu em miklu betri gæslumenn
þess en þingmenn EFTA-rikjanna
sem fljóta margir hveijir sofandi
að feigðarósi.
Ég treysti mér ekki til að lýsa
Evrópska efnahagssvæðinu betur
en Thomas Spencer, sem er bresk-
ur þingmaður á þingi EB. En til að
forðast allan misskilning er rétt að
geta þess að hann kemur úr breska
íhaldsflokknum og tilheyrir þeim
hópi á EB-þinginu sem kallar sig
European Democratic Group. En
hann sagði: „Evrópska efnahags-
svæðið er einsog höll sem Kafka
væri fúllsæmdur af í sínum skáld-
sögum. Það ætti enginn að eyða
ævi sinni í slíkri höll.“ Og þá
vaknar sú spuming: Hver ætlar að
gera það? Eg held að það langi
engan til þess nema þá helst
nokkra íslenska ráðamenn. Svíar
og Austurríkismenn ætla að gera
stuttan stans í þessari höll og jafn-
vel Norðmenn og Finnar líka.
I viðskiptakálfi Morgunblaðs-
ins þann 20. júní sl. er sagt ffá við-
ræðufundi ffamámanna í islensku
og svissnesku viðskiptalífi utn.
EES. Þar er m.a. vitnað í einn
svissnesku ffamámannanna og sagt
að hann hafi talið ljóst, „að samn-
ingurinn myndi aðeins gilda í
nokkur ár, þó ekki væri nema
vegna þess að hann fæli í sér
streitu um ákvörðunarvald. Hann
sagði að það yrði að stefna að
næsta skrefi þ.e.a.s. inngöngu í
bandalagið.“
Breski þingmaðurinn talaði um
kafkaíska höll og svissneski at-
hafnamaðurinn talaði um streitu
um ákvörðunarvald.
Ég veit að margir skriffinnar,
pólitíkusar og athafnamenn hafa þá
þjálfun sem þarf til að rata um
höllina og lesa fólknar leiðarlýs-
ingar sem henni fylgja. En ég veit
líka að það á ekki við um fólk
flest, enda var þessi höll ekki
byggð fyrir það. Hún var heldur
ekki byggð fyrir fisk, en hann er
agnið sem okkur er ætlað að bíta á.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
er alþingismaður.
Greinin cr stytt ræða sem hún flutti á
undirbúningsfundi að stofnun Samtaka
gegn santningi um Evrópskt efnahags-
svæði, sem haldinn var í Norræna húsinu
í gær.
Síða 3
ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 4. júlí 1991