Dagblaðið - 10.11.1977, Qupperneq 1

HALLARMtJLI
• < ~i ~-d •;
*******
Svona var umhorfs í Armúlanum 1952 Til hægri á myndinni sjást byggingar i Laugarásnum. en þær voru ekki margar komnar þar á
þeim tíma. Braggar viku smátt og smátt fyrir öðrum byggingum sem nú hverfa hver af annarri og fáein hús eru nú eftir, eins og þau
sem sjást á myndinni.
Aður en farið var að byggja
steinsteypt hús við Síðumúla og
Armúla átti huldufólk þar hallir
sfnar. Þar hafði það lifað i
þúsundir ára, án mikillar trufl-
unar. Það er vart talin truflun,
þegar krakkar koma í heimsókn,
þó úr mannheimum séu.
Krakkar sem áttu heima við
Suðurlandsbrautina, Grensásveg-
inn og Sogaveginn komu oft í
holtið, þar sem Múlahverfi er nú,
til að leika sér. Þar voru óþrjót-
andi verkefni fyrir áhugasöm
börn, sem höfðu hugmyndaflugið
í lagi. Einstaka sá huldufólkið,
þegar það þurfti að skreppa
bæjarleið milli steinanna, sem
það bjó í. Það voru heldur ekki
nein smáhús. Þetta voru risa-
stórar hallir og ekki úr lélegu
byggingarefni. Þrátt fyrir það
tekst manninum að eyðileggja
steinhallir huldufólksins. Rústir
einnar hallarinnar sjást enn,
þrátt fyrir að maðurinn hafi geng-
ið hraustlega til verks við eyði-
legginguna.
Þar sem Ármúli 32 stendur nú
var eitt sinn stór huldumanna-
steinn. Hann var miklu stærri en
allir aðrir steinar þarna í holtinu.
Þetta var sérkennilegur steinn.
Hann var klofinn í miðjunni og
undan honum kom dálítil upp-
sprettulind. Ekki vitum við hvaða
bygging þetta var í hulduheim-
um, en eitt er víst að hún var
þeim mjög mikilvæg, vegna mjög
svo dularfullra atburða, sem
gerðust þegar hrófla átti við stein-
inum.
Ef farið er bak við húsið
Armúla 32 má sjá huldumanna-
steininn. Hann hefur að vísu
verið sprengdur í sundur en það
sést greinilega hversu stór hann
hefur verið, áður en nokkuð var
hróflað við honum.
Eftir að herinn steig hér á land,
10. maí 1940, fór holtið að
breytast. Grjótinu var rutt burtu.
1 stað huldufólksins komu her-
menn sem bjuggu undir báru-
járnsplötum sem beygðust að
jörðinni. í umdæmi Reykjavíkur
voru rúmlega 4000 braggar, og
nokkur hluti þeirra var i
Múlanum.
Alls voru um sjö þúsund
braggar á landinu öllu. Af þeim
voru rúmlega 5.700 enskir. Járnið
í þeim var ekki galvaniserað og
ryðgaði því mjög fljótt. I stríðslok
voru þeir mjög ryðbrunnir, enda
ekki gert ráð fyrir að þeir entust
meira en í tvö til þrjú ár, þótt
annað hefði þó orðið. Braggarnir
voru yfirleitt fimm sinnum tólf
metrar, en nokkrir þeirra voru þó
enn stærri og voru þeir notaðir
sem birgðaskemmur og sjúkra-
hús. Rúmlega fjórtán hundruð
braggar voru af amerískri gerð.
en þeir voru aðeins frábrugðnir
þeim brezku að því leyti að þ<eir
voru úr galvanfseruðu járni og
ending þeirra var talin allt að tíu
ár.
Eftir stríð voru íverubragg-
arnir metnir á eitt þúsund krónur
hver. Hinir stærri voru metnir á
nítján hundruð kr. Af verðinu
má ráða, að ekki voru hermanna-
braggarnir taldir vera vistarverur
til frambúðar, þó að sumir þeirra
standi enn.
KP