Helgarpósturinn - 05.06.1997, Side 8

8
FIMMTUDAGUR 5. JÚNÍ1997
hús með gervitungladiski,
gistihús í fjórum bláum litum,
tveir menn að setja saman bíl-
vél á þjóðveginum.
Nýtt hreinlæti, skítur
með sögu
Prag er fegursta borg í
heimi. Róm, Bologna, Flórens,
Feneyjar detta dauðar niður í
birtingu næsta morgun.
Handbók Politikens segir, og
vottar fyrir vorkunn biandinni
fyrirlitningu, að Tékkar hafi
misst stjórn á sér þegar járn-
tjaldið lyftist, efnahagur batn-
aði og þeir gátu byrjað að gera
upp gömlu barokkhúsin sín.
anna eru turnarnir úr ljósgul-
um sandsteini. Einhvern dag-
inn kemur röðin að þeim og
þeir verða firrtir hefðbundn-
um óhreinindum sínum, jafn-
vel teknir borkjarnar fyrst svo
vísindin geti greint samsetn-
ingu elztu laganna.
Prag, eins og hver önnnur
stórborg, er bæði hrein og
óhrein. Tékkar eru svo aftar-
lega á merinni að sorpstampar
á almannafæri eru úr keramiki
eða málmi, en ekki plasti, og
maður sér innfædda ganga frá
sínum sígarettustubbum í
stömpunum. Ferðamennirnir
eru ekki með neinar slíkar
hömlur og nota götuna. Þá
kemur götusópari stökkvandi
með kúst og litla fægiskúffu og
sópar upp stubbnum. Svo á
hann klípitöng til að plokka
upp annað sem hrynur af
ferðamönnunum. Það eru
sorpstampar um allt og hrein-
ar göturnar virðast hvetja
ferðamenn (nema Þjóðverja,
að vanda) til að gera sér er-
indi í stampana, en Tékkar
hafa ekki undan að tæma og
þeir eru yfirfullir seinni hluta
dags.
I þeim hlutum Prag sem
ferðamannaplágan lætur
ósnortna eru göturnar öðru
vísi hreinar. Þar eru mun færri
götusóparar á hvern íbúa, en
Tékkar vita til hvers sorp-
stampurinn er. Hvergi í Prag
hafa þó hundarnir frétt af
þessu. Hundaskítsfundir okkar
spanna frá mjúkum og 36 stiga
heitum að steingervingum
löngu látinna hunda.
Samskipti
Aldrei hef ég séð jafn mikið
af snjáðum fötum á jafn æðru-
lausu fólki. Aldrei hef ég hitt
jafn geðgott fólk í jafn miklu
magni. Aldrei hef ég orðið fyr-
ir jafn mikilli vinsemd af jafn
litlu tilefni.
Duga, drekka, drepast
Á brautarpallinum í Ham-
borg fylgjumst við með brum-
hnöppum Þýzkalands flykkjast
í helgarferð. Sex tröllvaxnir tú-
tónískir skallanazistar steðja
um borð með tútnar töskur. í
töskunum eru hvorki tann-
burstar né hreinir sokkar. Þær
innihalda aðeins bjórflöskur.
Á hæla þeim annar hópur
ungra manna, með hár og án
húðflúrs. Einn þeirra er með
lítið veski sem rúmar tann-
burstana og upptakarann, hin-
ir aka vörupalli á hjólum með
bjórkassastæðu. Sex drengir,
tólf kassar af bjór.
Á landamærum Tékklands fá
nazistaspír-
urnar tilboð frá lögreglunni:
Snúa við eða láta friðlega. Þeir
eru stilltir í tuttugu mínútur,
braggast þá, en ná ekki upp
fyrra trukki. Séu yfirburðir of-
urkynstofnsins mældir í há-
vaða, skítkasti og sóðaskap,
þá er það rétt að Þjóðverjar
bera af öðrum mönnum.
Hundruð tómra bjórflaskna
velta um ganga og klefa. Litlar,
sætar öldur í bjórhafinu á gólf-
inu og aðfall og útfall í beygj-
unum. En klósettin halda
áfram að vera hrein.
Andstæður æpa
Handan landamæranna
skynjar maður hvernig landið
byltir sér á hnúðóttu beði
tveggja tíma: Yfirgefin verk-
smiðja að hruni komin, hús í
niðurnízlu, sorphaugur í garði,
bílhræ á hlaði, þá nýmálað
Heill þér,
Derrick
Enska er ekki
komin til Tékk-
lands. Flestir
kunna meira
eða minna í
þýzku. Nema
ég, síðast þeg-
ar ég vissi.
Benda og
brosa gengur
ágætlega, en
vont að koma
fyrir spurning-
armerki á eftir.
Þriðja daginn
tala ég reip-
rennandi
þýzku, sem
stenzt engar
málfræðikröf-
ur, en sjálfri
finnst mér
framburðurinn
allþónokkuð
heppnaður.
Viðskipti
Ég reisi við hag afskekktrar
bókaverzlunar sem enginn
ferðamaður sýnir áhuga. Út-
stillingin er í tésskum stíl. Þar
kaupi ég 60 póstkort fyrir 700
ísl. krónur og læri þrjú orð.
Konurnar horfa blíðlega á út-
lendinginn sem ryksugar upp
jóla-, páska- og afmæliskortin
þeirra. Þau eru í aldamóta-
stílnum, fersk úr prentun. Ég
get ekki tjáð þeim hvílíkur
fengur kortin eru.
Mér er sagt að laun meðal-
mannsins séu innan við tíu
þúsund ísl. á mánuði. Matur
kostar lítið, en innlendur fatn-
aður kostar örlitlu minna eða
svipað og hjá okkur. Erlend
merkjavara hleypur á stjarn-
fræðilegum upphæðum. Það
er enginn vandi að kaupa einn
hlut í Prag. Erfiðleikarnir
byrja, ef maður ætlar að
kaupa tvennt eða þrennt. Það
getur tekið afgreiðslufólk 45
mínútur að trúa því að ein-
hver kaupi meira en eitt í einu.
Bari, þar sem -
steypuklasar
drjúpa af
hverju hús-
horni.
Fljótið Vltava
rennur í gegn-
um borgina,
brúað milli
borgarhluta
með sýnishorn-
um í brúar-
smíði, þar á
meðal Karls-
brúnni með
svörtum varð-
turnum við sitt
hvorn sporðinn.
Undir úrfelli ald-
Aundan mér er eldri kona
að panta sæti fyrir hvíta-
sunnuferð þeirra hjóna. Hún
er „forfinet", eða haldin áunn-
inni viðkvæmni. Konan segir
lágstemmdri, þýðri röddu:
„...og svo vildi ég biðja um að
sætin væru í rólegum, hljóð-
látum klefa.“
Það fara hundruð lesta frá
Kaupmannahöfn á dag. í
hverri lest eru átta til tólf
vagnar. í hverjum vagni eru
tíu til tólf klefar, í hverjum
klefa sex til átta sæti. Konan
vill, að afgreiðslustúlkan rifji
snöggvast upp fas og fram-
komu þeirra áttatíu þúsunda
sem væntanlega leggja upp frá
Kaupmannahöfn sama dag og
muni í hvaða klefa fjórir þeir
hljóðlátustu fengu sæti.
Ég get ekki lofað neinu, segir
stúlkan þegar tungan í henni
fær máttinn aftur.
Fargjaldafrumskógurinn
Við barnið fáum farmiða í
mörgum bindum: Að landa-
mærunum erum við fjölskylda
(við erum óskyld, en bind-
umst tímabundnum böndum
upp á afsláttinn). í gegnum
Þýzkaland erum við örhópur á
örhópsafslætti að viðbættum
stjörnuafslætti fyrir að vilja
fara heim aftur innan fimm
daga. Á landamærum Tékk-
lands klofnum við í tvo ein-
staklinga sem enginn hefur
neytt til flækings og fáum að
borga fullt verð að viðbættu
tvígreiddu aukaálagi fyrir að
vilja ekki aðeins kaupa farseð-
il, heldur líka taka lestina.
Höfundur handbókarinnar get-
ur bara fengið tilbaka í
t sömu mynt: Svona verð-
ur maður flateygur af
að alast upp í
hvítum ferning-
■H|Bk um.
Hvað er
||ShH barokkhús?
Hr Það er hús
■ sem er allt
nema flatt og
J!? kassalaga. Húsin i
miðborg Prag eru
með brúnum, syllum
og bogum, flúri og
styttum, skjöldum og
skreytingum, lágmynd-
um og rósamynztri. Öllu á
sama húsinu. Á sumum eru
djöflar og forynjur úr miðalda-
list, á öðrum svo fíngerð
skreyting að húsið virðist út-
saumað. Gluggar eru ekki
staðlaðir, heldur enn eitt tæki-
færi til breytileika. Flötu flet-
ina á milli íburðarins þætti
mörgum duga að mála hvíta,
en í gleði sinni hafa Tékkar lit-
að þá bláa og bleika og sæ-
græna og sítrónugula og fjólu-
bláa og eplagræna. Þó oftast
aðeins einn, stundum tvo
skylda liti á hvert hús.
Iburður er orð sem ber í
sjálfu sér fremur neikvæða
merkingu. Þar mun vera á
ferðinni dumbungslega, sauða-
lita hugmyndafræðin. Þó
skyldi greina á milli smekklegs
og ósmekklegs íburðar og hús-
in í Rrag eru fagurskreytt, en
ekki ofurliði borin. Þeim sem
áhuga hafa á smekkleysi í bar-
okkbyggingum skal vísað á
A rússneska
rauðróítibeltinu
.
Maturinn í Prag er vondur, sögðu útlendingarnir þar.
Þetta var fólk sem hefur ekki reynt matarkvarðann frá
núll upp í hundrað. Hundrað, það er uppáhaldsrétturinn
manns úr beztu fáanlegu hráefnunum, núll er tíu daga
svelti. Á þessum kvarða nær maturinn í Prag 85.
Þriggja daga rannsókn er ekki nóg til fullyrðinga, en svo
virðist sem Tékkar hafi komist yfir erlenda matseðla, en
ekki uppskriftirnar að baki réttunum.
Sítrónukjúklingur, réttur
sem hefur verið fundinn
upp allt frá Senegal til Dan-
merkur, er í tésskri útgáfu
kjúklingabringur í raspi og
utarlega á diskbrúninni
hírist í útlegð einn sítrónu-
bátur sem fólk getur, að
eigin vali, notað til að
breyta kjúklingnum í
sítrónukjúkling.
Piparsteik er alltaf með
pipar. Hún brestur þó
stundum á steikinni, enda
er sitt hvað nautavöðvi
eða hásin úr sjálfdauðri
belju. Á „ítölskum" veit-
ingastað fékk ég hveiti-
ræmur með svepp. Þær
heita ræmur með svepp-
um og er þetta í fyrsta sinn
sem ég hitti þær með ein-
um svepp, skornum í sex
sneiðar. Sósan var volgur
G-rjómi. Ég mátti ráða
hvort ég hafði matinn með
eða án salts.
Að reyndum nokkrum
misskildum erlendum rétt-
um hallaði ég mér að bæ-
heimskum sérréttum. Þá vænkaðist hagur maga míns.
Kjúklingur meyrður í smjöri og ávöxtum = ljúffengur kjúk-
lingur með kínakenndum trefjaríkum niðursoðnum ávöxt-
um í skál við hliðina á.
Svo virðist sem veitingastaðir matreiði kjötið löngu áð-
ur en gestirnir koma til landsins. Það er síðan hitað upp
þegar einhver vill fá af birgðunum og getur maður gengið
út frá að Tékkar séu almennt vel tenntir, því upphitun þar
þýðir hert í eldi.
Allt, sem einhvern tíma hefur ver-
ið lifandi, telst ferskt. Meðlæti kem-
ur að mestu úr dós og þá veit mað-
ur að Tékkar eru ekki nógu vitlausir
til að flytja inn grænmeti og ávexti
úr öllum heimshornum, eins og
sumar þjóðir. Enginn réttur kemur
á borðið án tryggrar fylgdar rauð-
rófunnar. Hvaða erlendu nafni sem
hann nefnist er leynisveit rauð-
rófuteninga undir einhverju salat-
inu á diskinum. Varist frönsku
kartöflurnar. Þær eru steiktar í ol-
íu sem hefur átt náin kynni við alls
óskyldar fæðutegundir. Jákvæð-
ara viðhorf væri, að allur matseð-
illinn er innifalinn í frönsku kart-
öflunum. Það er nóg af öðrum og
mjög góðum kartöfluútgáfum í
boði.
Það er mikill matur á diskunum
og aldrei vondur, bara misgóður.