Alþýðublaðið - 02.10.1992, Síða 4

Allar stærðir sendibíla
SÍMAVAKT ALLA DAGA
TIL KL. 23.30
%iúð-9\fcrgœtni
Mlýíiugur
Útfararþjónustan
Rúnar Geirmundsson útfararstjóri
símar 67 91 10 og 67 27 54
SYKURMOLAR TIL USA: Það má fullyrða að veraldarbrölt
þeirra Sykurmolanna hefur sett ísland kyrfilega á landakortið, alla vega í hug-
um þeirra sem hlusta á popptónlist. Nú eru Molamir að leggja í mikla Banda-
ríkjaferð, þeirra stærstu og viðamestu hingað til. Þeim er boðið að opna tón-
leika írsku stórsveitarinnar U2, - leika því eins konar aðra fiðlu í þeim sjóum.
Ferðin hefst í þessum mánuði og stendur Iangt fram í nóvember og verður
ferðast til margra stærstu borga Bandaríkjanna, Dallas, Kansas, Denver, Pho-
enix, San Diego, San Fransisco, Los Angeles, Las Vegas, - og einnig til
Vancouver í Kanada. Sykurmolamir em líka að koma með plötuna it's it sem
verður kynnt á hefðbundinn hátt víða um heim. Og Örn & Örlygur er með
bók um sögu hljómsveitarinnar sem kemur út fyrir jólin.
ÍSLENDINGAR AÐ ÉTA BÖRNIN SÍN? Rithöfundurinn
Jón Þorleifsson heldur áfram að skrifa. Hann hóf sinn feril, þegar hann var
kominn af Iéttasta skeiði. Fimmtánda bók hans kom í sumar, Eru Islendingar
að éta bömin sín? heitir kverið. Þar veltir höfundurinn fyrir sér lífskjömm Is-
lendinga fyrr og nú og skoðar stöðu þjóðarinnar á alþjóðavettvangi.
VEÐURFRÆÐINGAR ÓHRESSIR: Félag íslenskra veður-
fræðinga, fagfélag veðurfræðimenntaðs fólks, ítrekar enn andstöðu félagsins
við fyrirhugaðar breytingar á tilhögun veðurfrétta í útvarpi, telur þær hvorki
tímabærar né að þær muni bæta veðurspár. Fundur í félaginu lýsir yfir furðu
yfir því að ekkert formlegt samstarf var haft við veðurfræðinga í spádeild um
þessar breytingar.
DEMETZ AÐ VERÐA ÁTTRÆÐUR: vinsæii íslendingur
verður 80 ára 11. október næstkomandi, Sigurður Demetz Frantzon. Dem-
etz kom hingað til lands frá Suður-Týról árið 1955 og hét þá Vincenz Maria
Demetz. Hann hefur unnið frábært starf að söngmálum hér á landi, enda hef-
ur hann hlotið viðurkenningar forseta Islands, - sem og forseta Italíu og var
gerður að heiðursborgara f fæðingarbæ sínum Ortisei síðastliðið sumar.
Margir okkar bestu söngvara hafa numið list sfna hjá Demetz. Á þriðjudags-
kvöldið halda vinir hans og velunnarar sönghátíð í Þjóðleikhúsinu í tilefni af-
mælisins. Margir nemenda hans koma fram. Miðar fást í Þjóðleikhúsinu.
JÓHANN EYFELLS í LISTASAFNINU: Sýning á verkum
Jóhanns Eyfells verður opnuð kl. 15 á morgun, laugardag. Hér er sýnt úrval
verka listamannsins frá síðasta áratug og er sýningin hin stærsta sem haldin
hefur verið hér á landi á höggmyndum Jóhanns. Jóhann Eyfells hefur átt
heima í Flónda í Bandaríkjunum síðustu 23 árin, starfað sem prófessor við
listaháskóla auk þess að starfa að list sinni.
MÓTMÆLA VAXTAHÆKKUN: HúsnæðishópurBSRB hefur
mótmælt íyrirhuguðum hækkunum á vöxtum á lánum byggingarsjóðs verka-
manna úr 1% í 2,4% afturvirkt til 1984. „Kaupmáttur launafólks hefur ekki
aukist á síðustu árum, og því er ríkisstjómin á villigötum þegar hún eykur
með þessum hætti álögur á hina tekjulægstu í þeirri viðleitni sinni að minnka
halla ríkissjóðs", segir húsnæðishópurinn og bendir á að nærtækara væri að
sækja fé þangað sem það er að hafa, - það er með skattlagningu fjármagns-
tekna og hátekjuskatti. Hópurinn bendir líka á að mikilvægt sé að þess sé gætt
að félagslega húsnæðiskerfið gagnist þeim sem það upphaflega var hugsað
fyrir. Ennfremur að verulega megi draga úr útgjöldum ríkisins til félagslegra
íbúða með lækkun byggingarkostnaðar.
SAMTÖK FÁMENNRA SKÓLA: Á dögunum komu saman til
fundar að Reykjum í Hrútafirði kennarar og skólastjórar fámennra skóla úr
öllum landsfjórðungum, en þeir eru um hundrað talsins. í slíkum skólum get-
ur fjöldi nemenda orðið allt að 100 eða fleiri. Á fundinum kom meðal annars
fram að „hver skóli á að vera svo fámennur, að engum nemanda sé þar ofauk-
ið!“ eins og segir í frétt af fundinum. Fundarmenn voru einhuga um að „hvet-
ja fólk til að standa vörð um heill bamanna og láta ekki misvitra stjómmála-
menn eyðileggja þann mikla vaxtarbrodd í íslenskum skólamálum sem fá-
menni skólinn er“. Formaður samtakanna er Hafsteinn Karlsson frá Vill-
ingaholtsskóla.
■ |M 1 fc

II i ll::
1- l;:i: iíi:
Grímur Scemundsson,
frá Rifi á Snœfellsnesi,
\ \
ÞJÓÐARINNAR,
EÐA HVAÐ?
Stærsti vandi ungs fólks á ís-
landi í dag er að árum saman hefur
atvinnulítið verið rekið án þess að
gerðar hafi verið til þess eðlilegar
hagkvæmniskröfur. Með orða-
leppinn „þjóðhagsleg hagkvæmni“
að vopni hafa framsóknarmenn
allra flokka dælt fé í óarðbærar
framkvæmdir og þannig séð til
þess að ekkert fé hefur verið aflögu
til skynsamlegrar nýsköpunar í at-
vinnulífinu.
Ég tók eftir því þegar ég gekk í
Menntaskólann á Akureyri að Fram-
sóknarmennimir, sem þar vom mér
samtíða, voru á margan hátt frá-
bmgðnir öðmm nemendum skólans.
Eitt af því sem skar þá úr var að þeir
viðhöfðu annað tungutak en við hinir,
þegar talið barst að þjóðmálum. Þeir
beittu gjaman fyrir sig orðum sem
vom annarleg okkur óvígðum, og
eins notuðu þeir orð og setningar,
sem okkur hinum vom töm, á allt
annan hátt en við áttum að venjast.
Það sem öll þessi orð eiga sameig-
inlegt er að þau hljóma afskaplega
vel þegar maður skilur ekki hvað átt
er við með þeim. En um leið og
merkingin verður manni ljós, þá skil-
ur maður um leið að á ferðinni em
stórhættulegar hugmyndir. Mér til
mikillar skelfmgar stend ég flokks-
bræður mína í Alþýðuflokknum nú æ
oftar að því að nota téð orð og setn-
ingar f þeirri sömu merkingu og
skólabræður mínir SÍS-synimir á Ak-
ureyri gerðu.
„ÞÁ HLÓ MARBENDILL
HIÐ FYRSTA SINN“
Ein af þessum stórhættulegu orða-
samsetningum, og líklega sú sem
mest er notuð, er „þjóðhagslega hag-
kvæmt“.
Við fyrstu sýn er ekkert athugavert
við þessi tvö orð, þau hljóma raunar
frekar vel saman. Eftir orðanna hljóð-
an er starfsemi, ef hún er „þjóðhags-
lega hagkvæm“, þannig að hagur
þjóðarinnar eflist við að hún sé stund-
uð. Og ef þetta væri það sem menn
eiga við, þegar þeir taka sér þessi orð
í munn, væri þessi
grein óþörf.
En málum er því
miður ekki þannig
háttað. Þegar Fram-
sóknarmenn tala
um að atvinnustarf-
semi sé „þjóðhags-
lega hagkvæm", þá
eiga þeir við, að
þeim mælikvörð-
um, sem notaðir eru
til að mæla hag-
kvæmni fyrirtækja,
eigi ekki að beita á
þessa starfsemi. Af
tilgreindum ástæð-
um sé nauðsynlegt
að hún fari fram því
sem næst óbreytt,
Grímur Sæmundsson, heimspekistúd-
entfrá Rifi á Snæfelisnesi
og því beri stjómvöldum að leggja
fram fé til að tryggja viðgang at-
vinnugreinarinnar.
Þetta hefur leitt til þess að við sitj-
um uppi með fjölda fyrirtækja sem
við eðlilegar aðstæður hefðu hætt
starfsemi fyrir löngu eða jafnvel aldr-
ei hafið starfsemi, og við kostum
ótrúlegum fjárhæðum til að halda
þeim áfram í rekstri.
ÆVINTÝRAMENNSKA
Hrikalegasta dæmið um kostnað-
inn við „þjóðhagslega hagkvæmni“
er auðvitað íslenskur landbúnaður og
öll ævintýrin sem lagt hefur verið út í
til að viðhalda núverandi byggða-
mynstri. Það hefur verið hamrað á
því að óbreytt ástand sé „þjóðhags-
lega hagkvæmt" og þess vegna megi
engu breyta.
Dæmin eru því miður miklu fleiri,
og hafa alla burði til að margfaldast.
Mönnum hefur lærst það, að sé hætta
á að einhver starfsemi, sem þeir bera
hlýhug til, standist ekki hagkvæmnis-
kröfur, þá sé besta úrræðið að hamra
á því að hún sé „þjóðhagslega hag-
kvæm“. Þetta er ráðið sem trillukarl-
ar, háskólastúdentar og BSRB-for-
kólfar hafa gripið til og hlotið hljóm-
grunn í Alþýðuflokknum. Framsókn-
arretóríkin er að verða ráðandi í ís-
lenskri stjómmálaumræðu.
„ÞJÓÐHAGSLEG HAG-
KVÆMNI“ GLEYPIR FÉ
En það er nú eitt sinn þannig farið
að því fleiri fyrirtæki sem verða
„þjóðhagslega hagkvæm", því minna
verður svigrúmið fyrir raunverulega
hagkvæm fyrirtæki í landinu. Það
kostar heil ósköp að halda uppi
„þjóðhagslega hagkvæmu" atvinnu-
lífí og sá kostnaður leggst á þau fyrir-
tæki sem bera raunverulegan arð.
Álögumar á atvinnulíflð em orðn-
ar svo hrikalegar að fyrirtæki, sem
alla burði hafa til að skila arði við
eðlilegar aðstæður, eiga ekki um ann-
að að velja en að lýsa sig annaðhvort
gjaldþrota eða „þjóðhagslega hag-
kvæm“.
„ÞJÓÐHAGSLEG HAG-
KVÆMNI“ VERSUS NÝ-
SKÖPUN
Það brennur á ungu
fólki að koma stjóm-
málamönnum í skilning
um að það sem við ís-
lendingar þörfnumst er
að eignast atvinnulíf
sem stenst eðlilegar
kröfur um hagkvæmni.
Það er ekki beinlínis
bjart framundan fyrir
unga athafnamenn ef allt
íslenskt fjármagn á
áfram að vera bundið í
„þjóðhagslega hag-
kvæmum“ fyrirtækjum.
Þá er lítið svigrúm til
þeirrar nýsköpunar í at-
vinnulífinu sem tryggja
mætti íslendingum at-
vinnu árið 2010.