Alþýðublaðið - 04.03.1993, Qupperneq 7

Fimmtudagur 4. mars 1993
7
Er orðið dýrt að leita læknis?
ingu í heildsölu sem ekki varð samkomulag
um í nefndinni. Ágreiningurinn kom til úr-
skurðar. ráðheiTa sem féllst á að álagnine í
hendsölu SKyldi lækkuð urn fímTritung.
Lyl'jaheildsalar stefndu ráðherra fyrir dóm-
stóla vegna þessara aðgerða en ráðherra
vann málið. Álagningarlækkunin kom til
framkvæmda þann 1. febrúar síðastliðinn og
hefur hún leitt til lækkunar á lyfjaverði um
tæplega 3%.
Hvað um aðrar aðgerðir til lœkkunar á
lyfjaverði ?
Spurt og svarað um heilbrigðismál
Lyfjakostnaður Tryggingastofnunar ríkisins
(á föstu gengi ársins 1991)
Myndin hér að ofan sýnir lyf jaútgjöld Tryggingastofnunar ríkisins á árunum 1984 til 1992. Með-
talinn er kostnaður við lyf sem afgreidd eru á göngudeildum. Einnig eru sýndar spár (strikaðar
súlur) um útgjöld, helöi ekki verið gripið til sparnaðaraðgerða. Undanfarin ár hefur meðalvöxt-
ur lyfjaútgjalda á milli ára verið 12,9%, á föstu verðlagi. Mjög hefur hinsvegar dregið úr þessum
vexti á allra síðustu árum. Sem dæmi má nefna að lyfjakostnaður hins opinbera árið 1992 var
u.þ.b. sá sami, á föstu verðlagi, og hann var árið 1990.
Kostnaður við lyfjíjneyslu á
hvert mannsbarn á Islandi er
hærri en víðast hvar. Hvers
vegna?
1. Þótt heildarlyfjaneysla íslendinga sé
ekki mikil er hún engu að síður mikil í til-
teknum dýrum lyfjaflokkum. Sem dæmi má
nefna sýklalyf, magasárslyf og lyf til lækk-
unar á blóðfitu.
2. Það er mjög áberandi að íslendingar
neyta í meira mæli en flestir aðrir mjög
dýrra lyfja þegar ódýrari samheitalyf, |D.e.
lyf sem innihalda sömu virku efnin, geta
komið að gagni. Þetta á t.d. bæði við um
ýmis sýklalyf og magalyf.
3. Lyfjaverð á Islandi er hátt samanborið
við flest önnur lönd. Því veldur m.a. mikill
dreifingarkostnaður (há álagning í heildsölu
og smásölu), ávísanavenjur lækna og lítil
sem engin samkeppni í innflutningi og
verslun með lyf.
Mikil sóun hefur átt sér stað í lyfjaneyslu.
Áður greiddi ríkið mestallan lyfjakostnað-
inn, þannig að fólk hafði ekki á tilfinning-
unni að lyf væru verðmæti sem fara bæri
sparlega með. Heilbrigðisráðuneytið hefur
nú tekist á við þetta vandamál. Hvemig hef-
ur það verið gert og hver er árangurinn? Hér
á eftir verður leitast við að svara nokkrum
spumingum þar að lútandi.
Sparnaður í lyfjamálum
Hefur einltver árangur orðið af aðgerð-
unum í lyfjamálum ?
Já. Frá miðju ári 1991, þegar núverandi
ríkisstjóm tók við, og til ársloka 1992 er
áætlað að spamaðurinn vegna aðgerða í
lyfjamálum nemi um 1.200 milljónum
króna. Vöxtur lyfjaútgjalda á ámnum 1984-
1990 nam að meðaltali 12,5-13% á föstu
gengi á hverju ári. Útgjöld sjúkratrygginga
vegna lyfjakostnaðar árið 1992 vom þau
sömu á föstu gengi og árið 1990 tveimur ár-
um fyrr.
Árangur aðgerða heilbrigðisráðuneytisins
til lækkunar á lyfjakostnaði nemur, á þessu
eina og hálfa ári, jafn hárri fjárhæð og sam-
anlögð ársútgjöld æðstu stjómar ríkisins,
þ.e. forsetaembættis, ríkisstjómar, Alþingis
og annarra stoíriana æðstu stjómsýslunnar.
Hefur sparnaðurihn ekki náðst með því
að veita kostnaði yfir á sjúklingana?
Aðeins að hluta til. Einungis um 200-300
milljónir króna af þessum spamaði er hægt
að skýra með auknum útgjöldum sjúklinga.
Meginhluti spamaðarins, 900-1.000 millj-
ónir króna, er heildarlækkun á lyfjakostn-
aði.
Afhverju var ekki heldur reynt að breyta
vali læknanna á lyfjum? Hví voru þeir ekki
hvattir til að velja ódýrari lyfí stað þess að
auka kostnaðarhlutdeild sjúklinga?
Með því að auka hlutdeild sjúklinga í
lyfjakostnaði hel'ur þetta einmitt gerst. Á
meðan ríkið borgaði mestan kostnaðinn
vom menn ekkert að hugsa um hvort verið
væri að ávísa á dýrt eða ódýrt lyf, þótt bæði
gerðu sama gagn. Eftir 1. ágúst 1992, þegar
þær reglur tóku gildi að fólk taki að vissu
rnarki hlutfallslegan þátt í kostnaði við lyf,
hefur verið áberandi að neysla hefur stór-
aukist á ódýrari lyfjum en dregið hefur úr
kaupum á dýrari lyfjum, þar sem um er að
ræða lyf sem gera sama gagn. Þetta hefur
einkum komið í ljós hvað varðar sýklalyf,
hægðalyf og magalyf. Þar sem nkið greiðir
lyftn að fullu hefur hins vegar minni breyt-
ing orðið.
Verð lyfja
Afhverju hefur ekki verið reynt að lœkka
verð á lyfjum ?
Það hefur einmitt verið gert. f reglugerð,
sem tók gildi 1. ágúst 1992, var sú kerfis-
breyting gerð að þegar læknir skrifar lyfseð-
il verður hann ávallt að taka fram hvort skil-
yrðislaust eigi að afhenda það lyf sem hann
tiltekur eða hvort heimilt sé að afgreiða til
sjúklingsins annað lyf, með sömu virku efn-
um, ef það er ódýrara og sjúklingur sam-
þykkir það. í síðamefnda tilvikinu ber lyf-
sala skylda til að afgreiða ódýrasta sam-
heitalyfið. Þessi reglugerð hefur leitt til
verðsamkeppni rneðal lyfjaframleiðenda og
lyfjaheildverslana. Þau keppa nú að því að
bjóða ávallt lægsta verð hvert á sínu lyfi í
samheitalyfjaflokki og fá þannig mestu söl-
una. Áður nægði að gefa út verðlista yfir lyf
á þriggja mánaða ffesti en nú þarf að gefa
hann út mánaðarlega. Lyfsalar kvarta meira
að segja yfir örum verðlækkunum á sam-
keppnislyfjum sem geta valdið þeim erfið-
leikum vegna birgðasöfnunar.
Afhverju var álagningin ekki lœkkuð?
Hún hefur lækkað. Ákvörðun um álagn-
ingu er ekki á valdi heilbrigðisráðherra.
Samkvæmt lögum ákveður sérstök lyfja-
verðlagsnefnd verð og um leið álagningu á
lyf.
Heilbrigðisráðherra á einn fulltrúa í þeirri
nefnd. Sá fulltrúi lagði til lækkun á álagn-
Fyrir þingflokkum stjómarflokkanna
liggur nú fmmvarp um lyfsölu og lyfjaversl-
un sem heilbrigðisráðherra hefur látið
semja. I því fmmvarpi er gert ráð fyrir ýms-
um breytingum. Einokun einkaumboðs-
manna lyfjafýrirtækja á innflutningi er þar
aflétt og opnað fyrir möguleika á að flytja
inn lyf í samkeppni við einkaumboðsmenn
og á því verði sem hagstæðast er á heims-
markaði. Jafnframt em í fmmvarpinu tillög- ^
ur um aukið frjálsræði í lyfjadreifingu inn-
anlands og um aukna samkeppni í lyfja-
verslun í því skyni að lækka álagningu og
þar með verð á lyfjum á íslandi.
Breytingar á
lyfjareglugerðum
Afhverju er alltafverið að breyta reglum
um lyf ? Eru reglugerðirnar ekki orðnar
fimm?
Frá því núverandi ríkisstjóm kom til
valda hafa þrjár meginbreytingar verið
gerðar á greiðsluhlutdeild sjúkratrygginga
vegna lyfja. Fyrsta breytingin var gerð með
reglugerð sem gefin var út rétt eftir stjómar-
skipti. Þeirri reglugerð var aldrei ætlað að
gilda nema í skamman tíma. Hún var sett
vegna þess að almannatryggingalögin heim-
iluðu ekki að hverfa frá fastagjaldi fyrir lyf
yfir í hlutfallsgreiðslur eins og að var stefnt.
Tvær minniháttar lagfæringar vom gerðar á
þeirri reglugerð vegna annmarka sem í ljós
komu og ollu því að sjúklingum var mis-
munað. Mismununin kont t.d. fram í því að
fólk með ofnæmi í öndunarvegi þurfti að
greiða mishátt verð fyrir sama lyfið eftir því
hvort það var selt sem munnúði eða nefúði.
Slík framkvæmdaratriði var auðvitað sjálf-J
sagt að leiðrétta.
Auk fyrst nefndu reglugerðarinnar hafa
verið gefnar út tvær aðrar reglugerðir, sem
hafa haft í för með sér efnislegar breytingar.
Sú l'yrri tók gildi 1. ágúst 1992 og sú síðari
18. janúar 1993.
Heimild: Bæklingur frá heilbrigðis- og tryggingmála-
ráðuneytinu