Tíminn - 15.11.1968, Blaðsíða 7

FOSTUDAGUR 15. nóvember 1968.
TIMINN
Þá leggjum við áherzlu á, að
framleiðnisjóðir atvinnuveganna
verði efldir. Áherzla hefur einnig
verið lögð á að iðnaðarfyrirtækj
um, 'sem keppa við erlend fyrir-
tæki, sem bjóða greiðslufresti, sé
veitt sérstök lánafyrirgreiðsla og
ennfremur sérstök fyrirgreiðsla
til þess að stuðla að útflutningi
á iðnaðarvörum, með sérstöku
lánakerfi. Það er höfuðnauðsyn,
ef á að hugsa til þess að ganga
í Fríverzlunarsamtökin, að með
einhverjum þannig hætti sé greitt
fyrir þeim iðnaði, sem gæti komið
til greina sem útflutningsfram-
leiðsla-
Forysta ríkisvaldsins.
Við höfum lagt áherzlu á ,að hið
opinbera hefði forystu um ráð-
stafanir til uppbyggingar og efl-
ingar atvinnulífinu, m.a. með því
að láta gera framkvæmdaáætlan-
ir yfir einstaka landshluta og það
hefði um þá uppbyggingu og gerð
þeirra áætlana samstarf við sveit-
arfélög og stéttarsamtök. í því
sambandi vil ég sérstaklega benda
á, hvort ekki sé rétt að nota fé
atvinnuleysistryggingasjóðs meira
en gert hefur verið að undan-
förnu. En, atvinnúleysistryggdnga-
sjóður er einn öflugasti sjóðuh,
sem hér á landi er, og það er
auðvitað dýrmætt, að þeir, sem
atvinnuleysi verða að þola, geti
átt rétt á bótum úr honum, en
hitt er þó að mínum dómi miklu
heppilegri pólitík að reyna að fyr-
irbyggja það, að atvinnuleysi eigi
sér stað og nota fé sjóðsins ein-
mitt í því skyni að byggja upp
atvinnufyrirtæki á hinum ýmsu
stöðum.
Innflutnings- og
gjaldeyrismál
Við höfum lagt á það áherzlu,
að tekin væri upp heildarstjórn
á gjaldeyris- og innflutningsanál-
ran, fyrst og fremst með hliðsjón
af gjaldeyrisöflun á hverjum tíma
og þörfum framleiðsluatvinnu-
veganna. Það verður ekki haldið
sano ifim á því sviði, sem gert
iosfur v*rið að undanförnu og þar
Msan aaaaast, að neyðin kennir
sswtK.' 'sjaaa að spinna, hvað sem
r SI*œn yfirlýsingum ríkis-
stférnan.nuar um að hún sé and-
'ág Wí, þá skal það ásannast
á næstunni, að hún verður a ð
gripa tii margvíslegra ráðstafana
i gjaldeyris- og innflutningsmál-
En það er ekki sama, hVern-
ig það er gert.
Það er betra að taka upp heijd-
arstjórn á þeim málum en grípa
til einhverra handahófsaðgerða í
þeim efnum. Slík heildarstjórn
þarf ekki að eiga 'neitt skylt við;
höft eða leyfakerfi. Það geta ver-
ið almennar reglur. Það kæmi og
til greina að banna um sinn„ með-
an vandræðin eru, innflutning á til
teknum vörum, sem landsmenn geta
hæglega komizt af án um skeið.
Það verður ekki á ailt, ko'sið í því
sambandi og verður að laga sig
eftir þeirri getu, sem er til staðar
til innflutnings og eyðslu á gjald
eyri, því að það held ég, að öll-
um hljótj að vera ljóst, að það er
ekkert vit I því að stofna fram-
vegis og áfram til stórkostlegrar
skuldasöfnúnar erlendis.
Greiðslubyrðin of
erlendu lánin.
Greyðslubyrðin er orðin svo gíf-
urleg, af þeim skuldum, sem þeg-
ar hefur ve'-ið til stofnað, að ég
held, að það geti enginn;séð fram
úr því og sagt fyrir um það.
hvernig bióðin á að fara að bví að
standa undir þeim byrðum á
næstu árum Það er bess vegna
fullkomið glæfraspil að halda
þannig á málum. að haldið verði
mín skoðun, að eins og málum er lætis, því að þá verða aðrir að
nú komið, að fara verði mjög var- borga skattana fyrir þá, sem
lega í öllum erlendum iántökum. svikja undan. En því miður held
Jafnframt því að taka upp heild ég, að það verði að horfast í augu
arstjórn á gjaldeyrismálunum, við það, að þessi mál hafa ekki
þyrfti að leggja áherzlu á aukna verið í því lagi, sem æskilegt er.
gjaldeyrisöflun með fullnýtingu af Þegar svo árar sem nú, er auð-
urðanna, fullvinnslu afurðanna' vitað nauðsynlegt, að öll útþensla
innanlands og með fuilnýtingu í rekstri ríkisins sé stöðvuð og
framleiöslutækjana, sem eru þeg þogar farið er fram á það að
ar fyrir í þessu landi, t.d. hjá leggja byrðar á allan almenning
ýmsum iðnaðarfyrirtækjum. ;í landinu, verður auðvitað ekki
með nokkurri sanngirni komizt
Markaðsmálin.
Ekki sízt þyrfti að leggja marg-
falda áherzlu á bætt markaðs-
ihjá því að iækka rekstrarútgiöld
ríkifins.
Vandamál fjárfestingasjóð-
kerfi og markaðsöflun og það er anna og fjárþörf þeirra verður
alveg áreiðanlega kominn tími til eins og sakir standa að leysa að
að taka skipulag sölumálanna á
afurðunum til rækilegrar endur-
verulegu leyti með lánum og þá
fyrst og fremst á þann veg, að
skoðunar. Það er brýn nauðsyn: bankakerfið væri að leggja fé til
að leggja stóraukna áherzlu á að
afla nýrra markaða. Ég er ekki
í nokkrum vafa um, að við höfum
ekki sinnt þeim málum af nánd-
ar nóg-u miklum stórhuga. Við
höfum verið allt of vanabundnir
í þeim efnum og fastir í skorð-
um, sem við höfum alizt upp við
og ekki lagt inn á þær nýju leið-
ir, sem þarf að gera í þeim efn-
um.
Þessi mál verður að taka til
þeirra sjóða, en þó gæti verið
réttlætanlegt eftir atvikum að
leita einhverra erlendra lána til
slfkra framkvæmda, sem þar gæti
verið um að tefla.
Velja átti leið, sem minnstri
röskun hefði valdið.
Þegar þessar ráðstafanir, sem
ég hefi hér drepið á, hefðu verið
gerðar, ætti að koma til alhugun-
rækilegrar skoðunar á næstunni fr®kari /áðstafanir
og ég vil vona, að þó að ég hafi hofðl i)ul H Þess a® koma at-
takmarkað traust á þessari ríkis- vlnnuvc.f,Unu!T1 a rekstrarhæfan
stjórn, muni hún rey«a að sinna S™ndvoll, retta við hag nkissjoðs
þeim málum meir á næstunni en
gert hefur verið og styðja að því,
að gert verði stórátak í þeim
efnum, þvi að það er ekki nokkur
vafi á því, að það getur orðið
landinu til mikils gagns.
Það þarf að'fá nýja menn, unga
menn, til þess beinlínis að leggja
sig eftir þeim málum og það >þarf
í samhandi við okkar utanijikis-
þjónustu að skipuleggja hana
miklu meira en gert hefur verið
miðað við markaðsleitina og mark-
áðsöflunina. Ég veit að ýmsir þeir
mætu menn, sem eru starfandi í
utanríkisþjónustuinni hafa reynt
að sinna þessum efnum, en þeir
eru kannski sumir hverjir ekki
þannig staðsettir, að þeir geti unn
ið að þeim eins og þyrfti að verá
•og í annan stað eru þeir a.m-k.
í fæstum tilfellum nokkrir sér-
fcunnáttumenn í viðskiptamálum,
en það þyrftu einmitt að vera
ungir menn með viðskiptafræði- llelzt að v'elia
eða hagfræðimenntun og þekk-
ingu á þeim vörum, sem við höf-
um að bjóða, sem legðu sig alveg
sérstaklega eftir þessum málum
á næstunni. Og ég er alveg sann-
færður um það, að sá kostnaður,
sem í þetta yrði lagður, mundi
borga sig á stuttum tíma.
og bæta viðskiptahallann út á við.
Ég geri mér ekki vonir um það,
að þessar ráðstafanir hefðu leyst
allan vandann í þessu efni og þess
veg'na hefði þá komið til skoðun-
ar, hvaða frekari aðgerða hetði
þar þurft til. Þá hefðu komið til
greina ýmsir valkostir eins og
gengisbreyting, uppbótaleið eða
niðurfœrsla. Ég skal engan dóm
á það leggja, hver þessara leiða
hefði verið hagkvæmust, en ég
hefði viljað velja þá leið, sem
legði minnstar byrðar á almenn-
ing og hefði minnsta kjararösk-
öldu og þá kjararöskun, sem hún
hefur í för með sér, er öllum
launþegum, hvort sem þeir hafa
há laun eða litlar tekjur, ætlað
að taka á sig án þess að nokkur
kauphækkun komi til greina, þar
sem það er boðað, að vísitalan
verði bundin og giklandi kjara-
samningar verði þannig i raun
og veru felldir úr gildi.
Friður á vinnumarkaði.
Það þarf ekki mikinn spámann
lil að spá því, að vínnufriður
muni ekki verða mikill hér á
landi, eftir að þessar ráðstafanir
hafa verið gerðar. Það er hætt
við að þessi gengislækkun verði
eins og fyrri gengislækkanir,
renni út í sandinn. Gengislækk-
un er aldrtei neitt bjargráð eitt
út af fyrir sig. Gengislækkun er
alltaf neyðarúrnæði. Iíún getur þó
verið óhjákvæmilegt neyðarúrræði
þannig getur staðið á. Hún er
aldrei neitt einfalt mál. Ifún er
ekfcert einfalt mál að þessu sinni,
heldur vegna þess, að þó það sé
talað um það, að með henni sé
fært svo og svo mikið til og þá
fært til útflutningsatvinnuveg-
anna, þá er þess að gæta, að þar
kemur margt til greina, fyrst og
fremst það, að k ostnaðarhluti
sjávarútvegsins er að verulegu
leyti í erlendum gjaldeyri, og það
erv talið, að þeir kostnaðaidiðir
!muni jafnvel nema upp undir
Va af öllum kostnaði sjávarútvegs
og sjá menn þá í hendi, að hann
getur ekki haft hag af gengislækk
unum að því er erlenda kostnað-
inn áhrærir
Fiskimenn eru upp á hlut og
því næst ekki sá hagnaður útgerð
inni til handa, sem til er ætlazt
með þessari aðgerð nema kjör
hlutasjómanna séu með einhverj-
um hætti skert.
Þá er, það ekki lítið vandamál
að mörg af þessum fyrirtækjum
un í för með sér. Það 16 aldrei sem á að bjarga með gengislækk-
................— r .. uninni og þa serstaklega skipin
fyrir í þeim viðtölum, sem fóru
fram á milli stjórnmálaflokkanna.
Af hálfu sérfræðinga, sem unnu
fyrir þá viðræðunefnd. var aldrei
lögð fram nein greinargerð um
þessar mismunandi leiðir og kom
því ekki til álita þar að meta
það, hverja af þessum leiðum bæri
verði tekin upp skipuleg fjárfest-
ingarstjórn og áætlunarbúskapur.
Ég vil ennfremur leggja áherzlu
á, að það sé látin fara fram ræki-
leg endurskoðun á ýmissi þjón-
ustustarfsemi við framleiðsluat-
vinnuvegina. Ég nefni í því sam-
bandi t.d. tryggingarnar. Þau mál
eru langt frá því að vera í því
lagi, sem þau ættu að, vera. Enn
dregur vátryggingarsjóður fiski-
sítipa á eftir sér stóran og vax-
andi skuldahala. Það er áreiðan-
lega hægt að gera þær ráðstaf-
anir í þeim efnum. sem gætu spar
að bessum atvinnuvegum mikið fé
og þannig er það á ýmsum öðrum
sviðum, t.d. varðandi olíudreifing-
una og margt fleira.
Skattheimta.
Tekjuöfliinarleiðir ríkissjóðs
ýmsar þurfa endurskipunar við.
Ýmiss konar óþarfa eyðslu, sem
svo raá kalla. mætti skattleggia
miklu meira en nú er gert. Lífs-
nauðsynjum fólksins yrði aftur á
áfram að eyða gjaldeyri umfram móti hlíft eftir bví. sem kostur
getu óg og haldið áfram að faka væri. Það er nauðsvn að skatta-
stórfelld gjaldeyrislán og eyðslu- eftirlitið sé hert og því fylgt eft-
lán. ir. Það er væsast sagt andstyggi-
Hitt er annað mál að bað get- ]egt framferði og fordæmanlegt
ur verið réttlætanlegt ,ið taka lán siðferði. sem býr skattsvikum að
til framkvæmda, þó að það sé baki, því að þau leiða til rang-
Áællunarbúskapur.
Gengislækkunarleiðin.
Ríkisstjórnin hofut valið gengis
lækkunarleiðina. Ilún hefur valið
þá gengislækkun, sem hér iiggur
nú fyrir, og það er fjórða gengis-
lækkunin, sem þessi ríkisstjórn
stofnar til á sínum valdaferli.
Það vita allir, að gengislækk-
un er tilfærsla. Hún færist frá
Við leggjum áherzlu á, að það einum yfir ti1 annars' Hún í.ær-
ir fyrst og fremst frá launamönn-
um og leggur byrðar a þá. I-Iér
er að sjálfsögðu um geýsilega
kjararýrnun að tefla Það er talið,
að þegar verkanir hennar allar
væru komnar fram, þá mundi hún
valda hækkun vísitölu um 15 upp
í 20 stig. Það er ekkert smáræði.
Þessi stórkostlega gengisiækkun
hlýtur að koma af stað nýrri verð-
hækkunaröldu. Þá verðhækkunar-1 tekjur upp á 120—130 þúsund á
skulda geysifé í erlendum gjald-
eyri. Skuldir þessara skipa hækka
sennilega nú um 350 millj. kr.
Það er e kkert smáræ'iji sem
greiðslubyrði þeirra eykst við það.
Þetta eru vandamál, sem geng-
islækkunin skapar og sannleikur-
inn er sá, að það hefur mikið til
síns máls, að gengislækkun ein
út a,f fyrir sia og óstudd af öðr-
um hliðarráðstöfunum, skapar
kannski fleiri vandamál en hún
leysir.
Dómur reynslunnar.
Þegar litið er til reynslunnar
og hvernig hefur farið um þær
gengislækkanir, sem ríkisstjórnin
hefur áður beitt sér fyrir, þá er
sú ályktun ekki fjarri, -að þessi
gengislækkun muni renna út í
sandinn. Til hennar er stofnað
með þoim hætti. Það er stofnað
til hennar án alls samráðs við
launþegasamtökin og þess vegna
hætt við að ófriður muni skapast
á vinnumarkaðinum innan tíðar
og kauphækkanir koma til greina,
enda er það svo. að þeir. sem
lægst laun hafa, þeir, sem hafa
ári, eru ekki færir um að taka á
sig neinar viðbótarbyrðar. Ég held
að þessar stéttir, sem þarna eiga
mikið í húfi, hafi ekki nægilegt
traust á ríksstjórninni og ríkis-
stjórnin hefur ekki til þessa gert
þær hliðarráðstafanir, sem nauð-
synlega þurfa að fylgja gengis-
iæklíun. Ég held það hefði verið
nauðsyn að skapa breiðari grund
völl undir ríkisstjórn og það hefði
verið æskilegt að mynda stjórn
allra flokka. Sú stjórn hefði haft
meiri möguleika til að koma þes-o-
um málum öllum á viðunandi
grundvöll, af þv: að hún hefði
haft mun víðtækara og meira
traust heldur en núverandi stjórn
hefur. En til þess að slíkt hefði
getað átt sér stað, hefði núver-
andi ríkisstjórn auðvitað þurft
að segja af sér. Það hefði þurft
að mynda nýja stjórn og síðan
hefði sú nýja stjórn, allra flokka
stjórn, þurft að taka upp viðræð-
ur við stéttasamtökin og reyna að
leita samstarfs við þau og glæða
skilning þeirra á þeim ráðstöf-
unum, sem nauðsynlegar voru tald
ar og reyna að öðru leyti að
koma til móts við þau og sýna
þeirra viðhorfum fullan skilning.
Breiðri samstöðu var hafnað.
Þessi leið hefur því miður ekki
verið farin og ég óttast það, að
það eigi eftir að verða þjóðinni
dýrt. því að það er alveg augljóst
mál, að ef þessi ráðstöfun mis-
tekst með sama hætti og
hinar fyrri sömu tegundar, hjá
núverandi ríkisstjórn, þá verður
það til þess að vandamálin verða
innan tíðar miklu óviðráðanlegri
en þau hafa verið áður. Ég held
þess vegna að þessi gengislækk-
un, eins og til hennar var stofn-
að, sé fullkomið glæfraspil. Ég
held, að það hefði þurft að eiga
sér stað alger stefnubreyting í
grundvallaratriðum og ég harma
það, að núverandi ríkisstjórn
skyldi ekki sýna skilning á því,
vegna þess að það liggur fyrir og
þýðir ekki að vera að stangast á
við reynsluna og staðreyndir í því
efni, að stefna hennar hefur leitt
til ófarnaðar-
Hellugler hf.
Hellu. Rangárvöllum.
Úrvals einangrunargler
með stuttum fvrirvara.
Framleiðsluábvrgð.
Greiðsluskilmálar.
Ennþá á hjgstæðu verði.
LeitVi tilboða
Söluþ.iónusta Ægisgötu 7.
Simi 21915 og 21195.
EINN AF 100 VINNINGUM
'MSSjEIM
Ótrúlega sparneytinn
og glæsilegur
5 manna fjölskyldubíll.
Nánari upplýsingar gefur
VAUXHALL-BEDFORD
UMBGÐIÐ
Ármúla 3, sími 38 900
I