Vísir Sunnudagsblað - 17.09.1939, Side 4

4
VlSIR SUNNUDAGSBLAÐ
Slysfarir á
Breiðafirði.
Skráð hefir BERGSVEINN SKÚLASON.
„Öldur og þang
út við óbygð nes
leika sér að likum.“
Jak. Thor.
Þær niannraunir og hrakn-
ingar, seni hér liefir verið sagt
frá, lireptu eyjamenn flestir á
hinum löngu ferðum sínum
undir Jökul eða í hákarlalegum,
og var það engin furða, þó út
af bæri stundum, í svo löngum
og áhættusömum sjóferðum.
En hrakfarimar og slysin
virðast þó liafa verið engu fátið-
ari á hinum kunnari leiðum
lieima fyrir, flóum og eyjasund-
um innfjarðar. — Heimavogarn-
ir hafa löngum verið hættuleg-
ir. —
Fyr á öldum virðist það hafa
verið tíðkað mjög af lands-
mönnum, að sækja tíðir á
Kunnudögum og öðrum helgum
dögum, næstum því hverju sem
viðraði og hvernig sem á stóð.
Prestariiir voru strangir í kenn-
ingunni og siðavandir, og höfðu
í fullu tré við fólkið. Þeir hentu
alt á lofti, Himnaríki, Helvíti,
og öll öfl þar á milli, og slöngv-
uðu þeim yfir hinn sæbarða lýð,
ef hann ekki vildi krjúpa og líta
með liátiðlegri virðingu á hemp-
una. Ekki veit eg hversu Breið-
firðingar hafa tekið presta sína
alvarlega, án alltítt hafa þeir
gert sér um kirkjuferðir og oft
hlotist slys af, ekki síður en í
öðrum sjóferðum.
er horðsalur á öðru. En annars-
staðar er all fult af spilaborð-
um, roulettum, spilavélum o. þ.
li. Við sum borðin mega menn
liætta eins miklu og þeir kjósa,
cn í einu sjiili — kinversku —•
má ekkj lcggja meira undir en
•1000 dollara.
Stralla sagði i viðtali við Otli-
man: „Við gerum þjóðfélaginu
gagn með því, að koma pening-
um i umferð. Af hverjum 100
dollurum, sem inn koma, fara
98.60 dollarar aftur til við-
ski f ta man n ahna. Afgangurinn
verður eftir i Rex og 90% af þvi
fer i launagreiðslup handa
starfsmönúpniljTi, spm eru 350
að töju.**
Hinn 19. júlí 1801 fór Sveinn
bóndi og hreppstjóri í Hergils-
ey til kirkju í Flatey. Veður var
hvast á útsunnan og töluverður
undirsjór. — Sagt var að Sveinn
væri all nauðugur til ferðarinn-
ar, en færi vegna áróðurs ann-
ara. Þeim gekk ferðin allvel til
Flateyjar, en á heimleiðinni
fórst skijiið—Skiði—með allri
áhöfn. Til skipsins sást úr Flat-
ey innan við Langey, og álitið
að það liafi farist á Salteyjar-
hoða, sem er alllangt suður af
Hergilsey. Með Sveini druknaði
þar kona hans, Steinunn að
nafni, svo og hörn og gamal-
menni — alls 10 manns.
Fólk þetta rak til og frá kring
um allan fjörðinn um sumarið
og haustið, alt frá Harðakamhi
á Snæfellsnesi að Hagavaðli á
Barðaströnd.
Það höfðu menn eftir Einari
hónda Sveinhjarnarsyni í Svefn-
eyjum, þegar liann frétti um
slysfarir þessar, að eigi kæmi
sér á óvart, þó skamt yrði að
biða annars manntjóns í Her-
gilsey. Hann sagði, að jafnan
hefði sér sýnst tveir svartir ský-
flókar svifa yfir Hergilsey, þeg-
ar honum var litið þangað um
sumarið. — Spá sú átti sér ekki
langan aldur. Um veturinn, 9.
desemher, druknuðu þaðan 4
menn á hát, á heimleið úr Odd-
bjarnarskeri, en þeir voru að
sækja þangað mel.
Eftir þessi sjóslys lá Hergils-
ey við auðn. Svo fátt fólk var
þar eftir, að varla varð gegnt
skejmunum eða sint öðrum
nauðsynlegustu húverkum, —
og reimleikar miklir voru, að
sögn, eflir alt þetta sjódauða
fólk.
Fleiri slys hörmuleg hafa orð-
ið frá Hergilsey. Löngu seinna,
eða árið 1872, fór Árni bóndi
Gíslason til Flateyjar um mitt
sumar að sækja tunnur undir
lýsi. Hann hafði að hásetum
Iiörn ein og unglinga, auk
vinnukonu einnar, er Guðrún
hét Gísladóttir. Unglingarnir
vpru: Guðmundur Bjarnason,
18 ára, Davið Gíslason. Einars-
sonar frá Skáleyjum, 12 ára,
Erlendur Gíslason, fósturson
Kristjáns hónda Jónssonar, 13
át’á, ag Katriu GuðmwidsdótG
mikill, og var orðinn nær ó-
sjálfhjarga um kvöldið, þegar
hann fór úr Flatey. Talað var
um að slejipa honum ekki frá
eynni þannig til fara með börn-
in. En af því að veður var hið
hesta og bjart allan sólarhring-
inn, voru eklci tekin af honum
öll ráð, enda maðurinn óráð-
þæginn við vín. —
Daginn eftir fanst báturinn á
reki inni í flóa, fullur undir
þóttur. Allur farviður hafði
skolast úr bátnum, en í lionum
sat Árni formaður einn.
Aldrei vildi Árni segja hvern-
ig slys þetla hafði að borið, en
talið var líldegt að hann hefði
siglt á liinn sama hoða — Skel-
eyjarhoða — og kirkjufólkið
1801.
Árni var fluttur heim í Iler-
gilsey, en Iiörnin liafa aldrei sést
síðan.
Einar liét bóndi Sveinsson,
Einarssonar frá Hergilsey.
Hann hjó í Sviðnum. Einar var
hinn röskvasti maður og sjó-
maður svo mikill, að nálega
aldrei þótti honum ófært á sjó
að fara.
Sviðnur eru lítil bújörð, og
hefir þar jafnan verið einbýli,
og fáu fólki á að skipa til ferða-
Iaga.
Árið 1816, 3. nóvember, fór
Einar hóndi til kirkju í Flatey.
Með honum fór kona lians, Ó-
löf, systir lians er Guðrún hét
og vinnupiltur er Jón hét Þor-
láksson, systurson Ólafar. —
Sagt var um Ólöfu, að hún væri
hverri konu seinlátari. En þenn-
an morgun var liún uppi fyrir
alla aldir og klár að öllum bú-
verkum áður en bóndi hennar
reis úr rekkju, og livatli hann
mjög til kirkjuferðarinnar.
Þeim gekk ferðin vel til Flat-
eyjar, og lilýddu þar tíðum. En
að aflokinni messunni var kom-
ið suðvestan rok og mikið brim.
Einar vildi þó halda heim, þó
flestum þætti ófært á sjó að
fara; en engan fékk hann til að
hjálpa sér að setja bátinn á flot,
uns Tómas prestur varð til þess
að ýta honum inn1 í eilífðina.
Til hátsins sást inn úr Breiða-
sundi, en síðan ekki söguna
meir. — Bátinn rak á Galtará í
Gufudalssveit. Var þá styttu-
hand Ólafar hnýtt i stýristaum-
ana og reiðahönd bátsins slitin.
- Álitið var að Einar hefði siglt
ofan af bátnum og slysið þann-
ig orsakast. Fólk þetta var alt
innan við þrítugt, er það drukn-
aði.
Ilinn 20. október 1828 fóru 6
menn á skipi frá Flatey upp í
’Skeley að aækja kiridur, Þegar
þeir höfðu náð Idndunum og
voru að leggja af etað til þaha
frá eynni, hvolfdi skipinu um
leið og þeir settu upp segl. —
Fimm mennirnir druknuðu
strax, en einum varð bjargað
frá Hergilsey daginn eftir. Yar
liann á kih og skipið á reki vest-
úr undir Skjaldmeyjareyjum.
Um aldamótin 1800 fórust
þrír hátar í fiskiróðri frá Bjarn-
eyjum, mánudaginn siðastan í
vetri. Alskipa var róið þann dag,
en skömmu eftir að bátar voru
komnir til miða skall á fárviðri
mikið af norðri og týndust þá
mennirnir — og þó með ein-
kennilegum hætti ein skipshöfn-
in. —
Fyrir þeirri skipshöfn var sá
maður, er Bjarni hét Bjarnason
frá Flatey, góður formaður.
Hann sat að fiski viku sjávar
undan eyjunum, þegar rokið
skall á. Þeir tóku þá að berja í
land, sem aðrir skipamenn, er
á sjó voru. En þegar þeir voru
rétt komnir undir Lónið, sem
er ysta eyjan i Bjarneyjum, þá
drógu þeir fram á annan bát,
er þar var á leið til lands. Bát-
unum mun liafa slegist lítillega
saman, og brotnaði við það
keijiur á bát Bjarna. En við það
sló bátnum flötum, og fengu
bátverjar ekki komið lionum i
horfið aftur, enda þá hersýni-
lega uppgefnir. Bátinn tók þá
að reka og hrakti fljótt. En það
sáu Bjarneyingar siðast til þess-
ara manna, að þeir settu upp
segllappa og sigldu suður yfir
fjörðinn.
Skip þetta fanst síðan sett
upp í Kvíaósi norðan undir
Kirkjufelli í Eyrarsveit. Farvið-
ur allur var í því, svo og tóbaks-
dósir Bjarna og annað smálegt.
Til mannanna hefir aldrei
spurst síðan. En smalapiltur
einn frá Kvíabryggju, sem
þarna var staddur skamt frá
þennan dag, sagðist hafa séð
fimm menn ganga frá skipi
þessu. Gengu þeir mjög þétt,
eða leiddust, en aldrei komu
þeir fram, og er haldið að þeir
hafi farist í sandkvikum illum,
sem þarna eru. — Allir voru
menn þessir nokkuð við aldur,
og formaðurinn, Bjarni, 66 ára.
Formaður á öðrum bátnum,
sem fórst þennan dag, hét Guð-
mundur Magnússon, ættaður af
Barðaströnd. Til bátsins sást
siðast af Snæfellsnesi og var þá
Guðmundur einn á honum. —
Bátinn rak á Húrðakambi og
voi-ii þá i honum veiðarfærin.
og liéldu menn af þvi, að hann
hefði aldrei farið af kjölnum,
en mönnunum smám saman
pkplað úr honum.
Formaður á þriðja bátnum
hét ólafur Jónsson, bóndi frá
$YÍnaakaga, Haldið varað hann
En ef eínhver tapar hverju
centl; um borð, |)á er. ferðln i jr, 12 ára.
íand ðHeypte! " Aroi þesai var drykhjumaður