Vísir Sunnudagsblað - 30.08.1942, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 30.08.1942, Blaðsíða 1
1942 Sunnudaginn 30. ágúst 28. blad Quðján 'Jáhsjchi: Heimilisliættir irá æ§kuárnm mímini. /Heimili foreldra minna var regluheimili mikið og siðgæðis gætt, æ og ætíð. Blót og formæl- ingar máttu ekki heyrast og klámyrði og saurugt tal for- dæmt með öllu, og yrði manni á að segja ósatt, var okkur jsagt að svartur blettur yrði á tungu þess manns, sem temdi sér að segja ósatt, og bak við hann stæði óvinurinn sjálfur. Hús- lestrar voru hafðir um hönd á sunnudögum allt árið, og kvöld- lestrar alla rúmhelga daga að vetrinum til páska, og þaðan í frá til hvítasunnu, og sálmar sungnir fyrir og eftir. Sérstakur andaktarblær var einkum yfir slíkum guðsþjónustum á föst- unni, og þá ætíð sungnir Passíu- sálmar Hallgríms. Framan af búskap þeirra foreldra minna var á sunnudögum lesið i Vída- línspostillu, en seinna var það bók Péturs biskups, sem lesin var, og sömuleiðis hugvekjur hans á kvöldum. Hvað Vídalín áhrærir, tókum við unglingarnir einkum eftir því, að hann var ærið langorður, og að honum var æði ósárt um að blóta í ræðum sínum, sem okkur var þó bannað á heimilinu; en Pét- ur sómdi sér betur um þá hluti. En gömlu mennirnir sögðu, að ekki væri annar eins kraftur og orðsnilld í ræðum hans sem Vídalíns. Stundum eftir að vorannir hófust fyrir alvöru,fórust kvöld- lestrar fyrir, ef miklar annir voru, dag og dag i bili, en ekki var það oft. Sumardagurinn fyrstivar æv- inlega einn hinn mesti tyíiidag- ur barnanna. Var uni bað keppt, hver fyrstur drengjanna yrðí tíl þess að vakna á undan Öllu f ólk- inu, til þess að bjóða Hörpu í bæinn, 'hinni yndíslegu gyðju vorsins, og var sá' heppinn, sem fyrstur gat Qrðið tU þess, itö fagna henni, sem vert var, með þessum eða þvilíkum orðum: i „Ríður Harpa í tún roðar röðull á brún rósum stráir um löndin og æginn. Vakna sveinar við það, glaðir hlaupa á hlað, Hörpu vilja þeir leiða í bæinn. 1 Það er litfögur mær, ung og yfirlitsskær, ofur hýrleit og blómleg á vanga, hárið mikið og frítt, lokkar ljósgulir sítt í liðum niður um herðarnar hanga." Svo þegar mamma kom, á fætur átti maður víst að fá heita mjólk og lummur dísætar með, og í mat, það sem búið haf ði þá bezt að bjóða. Og mikiHvar þá fögnuðurinn, ef sá dagur tjald- aði hinu bezia, sem kostur var á, sólargulli um fjöll og hálsa. Vorannir hófust, ef sæmileg tið var, um sumannál. Ef gott veður var a sumardaginn fyrata, þótti okkur nýlunda að sjá mömmu ganga um fúnið og at- huga hvort tiltækilegt væri að vallarvinnsla gæti hafizt. Hún sem annars sat öllum stundum við rokkinn og leit ekki upp frá honum,nema til að skammta matinn og sinna búverkum sín- um. Það var eins og það væri vorboðinn um nýtt starf, sem aðeins heyrði sumrinu til, hin- um Ijóskrýndu dögum hins yl- ríka vors. Pabbi athugaði á- vinnslutækin, hvort tiltækileg væru eftir „veturinn. Fjöllin blánuðu upp á brúnir og sauð- fé skipaði sér'.uni rindana, um, hclt og hseðír, &n hrossín hið neðra um grund og móa. ísinn ' leysti af firðinum og rak til og frá með föllunum, unz hann grotnaði sundur m«ð ölíu. Svan- lirinn Ivfti sér tii ClHga nprðui? um heiðar, til að skyggnast um a sumarstöðvum sínum og æð- urinn tók að litast um á víkum og vogum. Krían og veiðibjall- an i sílaleit og lóan i hlíðinni söng „dýrðin". Það er áreiðanlegt, vorið er að koma, og börnin syngja við raust á bæjarhólnum: „Vorið er komið og grundirnar gróa, gil- in og lækirnir fossa af brún." Þau eru að létta af sér fargi vetrarins og varpa sér glöð og kát i arm vorsins og hyggja nú gott til starfa undir heiðbláum himni þess. Svo næstu daga er tekið til við ávinnsluna, að vísu með frumstæðum tækjum, en mað- ur fann eigi svo mjög til þess þá, því þannig höfðu ömmur og afar haft það í sínum bú- skap, og sennilega eitthvað þessu líkt, alltfrá landnámstíð, hafði það gengið til. Og þá var ekki neitt við það að athuga. Túnið fór smám saman að grænka hægt og bítandi. Alls- staðar fór græna grasið að víkja sinunni til hliðar: „Frá, frá fölva strá, hvað átt þú með sól að sjá, sinan visin, köld og grá. Frá,'frá.'' Og alltaf var þrengt meira og meira að henni og hún að lokum vígð moldinni og völl- urinn var orðinn iðjagrænn. Ærnar fóru að eignast ofur- litil, hvít og alla vega lit lömb, sVo spræk og fjörug, litlu grey- in. Flestar voru þær einlembdar, en stöku kind átti tvö, og þótti mikið til þess koma. En þeim ám þurf ti að hygla vel með rúg- mjölsdeigi, mjólk eða því um liku, svo öllu liði vel, einkum þó ef kalt var, ;óg lömbunum smjo'rSkofu, m'eð'an gróðurlítíð vár. Annírnar urðu meiri og meiri, sem lengra leið. Og þeg- ar leið á sauðburðinn, var hætt að hýsa ærnar. En í þess stað Vflr fftri^ a/# rf-Hft ?ftmþfé?i ». stekkinn á kvöldin og mjólka þær, sem leyfði i og þó einkum hinar óbornu, sem voru með hörð júfur. Það var erfitt verk í fyrsta sinn, sem rekið var á stekkinn, að koma öllu inn, því lömbin sundruðust i allar áttir, stukku upp á veggina, beljandt hvellu jarmi, svo ekki heyrðist mannsins mál. Ærnar priluðu upp í veggina, ráku snoppiuia að lömbunum, þefuðu af þeim og jörmuðu enn meir. Svo þegar búið var að mjólka, var hleypt út úr kvínni og kliðurinn jókst um allan helming. Var þá farið að lemba og ekki hætt fyr en hver fékk sitt lamb. Þetta end- urtók sig svo á hverjum degi, eða annanhvorh að minnsta kosti, þar til allt var borið. Þá var því sleppt á dalinn, en smal- að af og til, til.að líta eftir ull á því. Eftir að kvenfólk og ungling- ar höfðu unnið á túninu, var far- ið að sinna um sauðatað, sem haft var til eldiviðar, og þó Iít- ið eitt. Sagði faðir minn, að það væri sama og að brenna töðunni, og því var það, að hann tók að leita að mó, en fann hann hvergi nær en á fjallinu uppi. Þann eldivið notaði hann mest eftir það, enda þegar nóg að gert um eyðing skógarins. Mórinn var tekinn upp fyrir sláttinn og þurrkaður þar, en fluttur heim á haustin á klökk- um. Fyrir sláttinn áttu karl- menn og að hafa lokið við kola- gerð og húsabyggingar, þvi ó- ráð þótti að láta þær bíða hausts- ins. Nú leið að fráfærum. Fór það eftir tíðarfari, hvenær það var gert. 1 fyrsta lagi var það um Jónsmessu (sumarsólst.), um 9 vikur af sumri, en stundum drógst það fi-am i elleftu viku, ef kuldatíð var og lömbin illa |)rosk\i^, NiV var öliu tjaldað{ t ¦

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.