Nýja dagblaðið - 10.10.1935, Blaðsíða 3

N Ý J A
DAG BLAÐIÐ
NÝJA DAGBLAÐIÐ
Útgefandi: ,BlaÖaútgAfan h.f.‘
Ritstjóri:
Sigfús Halldórs frá Höfnum.
Ritstjórnarskrifstofumar:
Laugv. 10. Símar 4373 og 2353.
Afgr. og auglýsingaskrifstofa
Austurstr. 12. Sími 2323.
Áskriftargjald kr. 2,00 á mán.
í lausastölu 10 aura eint.
Prentsmiðjan Acta.
tJWKM——IIWl'IIIIITMIII. I ——
Alþingi
Alþingi kemur saman kl. 1
í dag til framhalds funda-
halda. Verður nú áfram hald-
ið þar sem frá var horfið sl.
vetur við afgreiðslu þingmála
þeirra, er þá lágu fyrir og
ekki var að fullu lokið. Enn-
fremur verða nokkur ný mál
lögð fyrir þingið.
Þegar þinginu var frestað,
var það búið að vera 49 daga
að störfum (en meðal þingtími
síðustu 10 ára er um 100 dag-
ar) og hafði afgreitt 34 lög og
6 þingsályktanir. En mörgum
málum1 var þá enn ólokið. Þar
sem þinginu var eigi slitið,
heldur aðeins frestað, þarf eigi
að leggja. þau fyrir nú, heldur
verða þau upp tekin á því af-
greiðslustigi, sem1 þau voru á
í deildunum, þegar þinginu
var frestað.
Af þessum málum ber þá
fyrst að nefna fjárlögin fyrir
árið 1936. En eins og kunnugt
er, var sú höfuðástæða þing-
frestunarinnar, að ekki þótti
fært að afgreiða fjárlög næsta
árs, meðan allt væri í óvissu
um afurðasölu landsmanna er-
lendis og þar með tekjumögu-
leika ríkissjóðs. En um leið og
ákvörðun var tekin um' frest-
unina, var jafnframt ákveðið,
að fjárveitinganefndin yrði
k.ölluð samian á undan þinginu,
til þess að undirbúningsvinna
hennar þyrfti ekki að tefja
þingstörfin.*) Kallaði fjár-
málaráðherra nefndina saman
25. sept., og hefir hún starfað
síðan.
Eysteinn Jónsson fjármála-
ráðherra hefir nýlega hér í
blaðinu gert nokkra grein fyr-
ir því, hvernig hann telur fjár-
hagsútlitið nú, og hvaða vinnu-
brögðum hann ætlazt til að
beitt verði við afgreiðslu fjár-
laganna. En á það mun, af
hans hálfu, verða lögð rík á-
herzla, nú eins og sl. ár, að
fjárlögin verði án greiðslu-
halla.
Af öðrum stórmálum, sem
liggja fyrir þinginu, má nefna:
Frv. um nýbýli og sam-
vinnubyggðir, sem er eitt
af þeim höfuð-stefnumálum
Framsóknarflokksins, er tekin
*) Einhverjir hafa e. t. v. tekið
eftir því, að Mbl. þykist hafa átt
uppástunguna að því að kalla
nefndina saman. þó byrjaði blað-
iö ekki að hreyfa því máli fyrr
ftn um miðjan september. En þetta
er aðeins lítið og broslegt dæmi
um, hvað ritstjórar Mbl. fylgjast
illa með gangi xnála!
I gær ritar Bjarni í Vigur
heillar siðu grein í Morgun-
blaðið um kjötlögin og kjöt-
verðlagsnefndina.
Þó greinin sé löng er inni-
haldið lítið. Annars vegar er
það harmagrátur yfir þeim
skaða, sem Norður-ísfirðingar
verði fyrir vegna kjötlaganna
og þess, að þeir fái ekki að
slátra heima og að hann hafi
misst 14 dilka úr pest í haust,
en hinsvegar er það ofurlítið
nart í mig, og yfirlýsing hans
um það, að ég sé ekki fær um
að vinna fyrir bændur.
Síðara atriðinu — því sem
snertir mig — skal ég engu
svara. Það er annarra að dæma
um það, enn er ég vinnumaður
bændanna, og ég býst við því
að svo verði enn um sinn. Og
engin lömb hefðir þú misst úr
pestinni í haust, Bjami minn,
hefðir þú farið eftir ráðum
mínum og bólusett þau í vor,
er leið.
Hinu atriði greinarinnar verð
ég að svara nokkru. Bjarni
heldur, að enginn hafi svarað
grein hans í Morgunblaðinu
frá 15. nóv. f. á., af því að þar
hafi allt verið satt og rétt. Það
er mdkið hvað menn geta stund-
um dregið skakkar ályktanir
voru upp í stjórnarmyndunar-
samninginn í fyrra.
Frv. um útgerðarsamvinnu-
félög og frv. um breytingar á
Fiskiveiðasjóði, sem flutt voru
í neðri deild sl. vetur af þrem
F ramsóknarmönnum, þ eim
Bergi Jónssyni, Gísla Guð-
mundssyni og Bjarna Ásgeirs-
syni.
Frv. Páls Zophóníassonar uml
erfðafestumálið á opinberum
jörðum.
Og loks má svo nefna frum-
vörp launamálanefndar, sem
lcigð voru fram nokkru áður
en þingi var frestað.
Áf nýjumi málum, sem! nú
munu verða lögð fyrir þingið,
eru helzt:
Frv. til nýrra framfærslu-
laga.
Frv. um alþýðutryggingar og
Frv. um ríkisframfærslu
sjúkra manna og örkumla.
Eru þama stórmál á ferðum,
og um hið fyrsta þeirra, fram!-
færslulöggjöfina, er það að
segja, a,ð breytingar á henni
þola nú enga bið.
Gera má og ráð fyrir, að
frv. til nýrrar fræðslulöggjaf-
ar verði flutt af menntamála-
nefnd annarai' hvorrar deild-
arinnar.
En nú sem fyrr munu fjár-
málin og atvinnumálin verða
höfuð verkefnið. Er þess að
vænta, að stj órnarandstæðing-
ar sýni nú meira hóf og á-
byrgðartilfinningu i þeim efn-
um en þeir gerðu í fyrra,
enda ætti nú að vera rokinn úr
þeim mesti hitinn eftir kosn-
ingamar í fyrra og ósigur
þeirra þá.
af gefnum forsendum. Sann-
leikurinn er, að greinin þótti
ekki svara verð. Sama má nú
segja um greinina í Morgun-
blaðinu í gær. En samt ætla
ég að svara henni. Og það er
af því, að hún er byggð á mis-
skilningi og vanþekkingu. Það
vil ég leiðrétta. Og ég geri það
í °þeirri trú, að einhver, sem
er sama sinnls og Bjarni, sjái
þá sannieikann. Og mér er
skylt að gera þetta leiðinda-
verk, Bjarni minn, af því að ég
er vinnumaður bændanna.
Þegar ég var drengur, þá
var „slátrað í kaupstað“ eins
og það var kallað. Þegr. slátr-
unin heima var búin, voru
skrokkarnir bundnir í klyfjar,
lagðir reiðingar á hestana,
klyfjarnar látnar upp, og lagt
svo af stað með kjötlestina til
kaupstaðarins. Þetta kjöt var
svo lagt inn hjá kaupmannin-
um og þótti misjöfn vara. Það
var ekki í miklu áliti hjá neyt-
endum. Bogi sál. Melsteð fór
þá að skrifa um stofnun slát-
urhúsa. Hann og fleiri m'ætir
menn fóru að vinna að því, að
sláturhús væru reist, kjötið
allt verkið eins, og metið, og
hvert ílát merkt með sérmerki,
sem segði til um innihaldið.
Allt kom þetta smátt og
smátt, og þó vantar enn nokk-
uð á það, að matið sé eins og
það ætti að vera innanlands.
Enn eru nokkrir menn — að
vísu sára fáir — á Vestfjörð-
um, sem lifa í gamla tímanum.
Þeim finnst, að þessar almennu
kröfur, sem gerðar eru af öll-
uia menningarþjóðum um það,
að fylgt sé vissum heilbrigðis-
reglum yið slátrun og meðferð
á kjötinu, sé ofaukið, og að
þær séu bara „óþarfa kostn-
aður“. Forvígismaður þessara
manna er Bjarni frá Vigur.
Hann vill fá leyfi til að slátra
heima, og tveir bændur aðrir í
Norður-lsafjarðarsýslu hafa
sótt um það. Aðrir bændur þar
hafa ekki farið fram á slíkt.
Þessir menn eru úr gamla
tímanum. Þeir deyja með hon-
um, og við þá er ekki eyðandi
orðum um þetta mál.
Bjarni talar um erfiðleika
„eyjabændanna“ í Norður-
ísafjarðarsýslu. Þeir eru þar
tveir, „eyjabændurnir". Enginn
eíar það, að þeir hafi við erfið-
leika að stríða, og þó mundi
margur landbóndinn vilja við
þá skipta býli. En fjarstæða
er það, að þeir eigi sérstaklega
erfitt með að koma fé frú sér
til slátrunar. Vigurmenn hafa
sitt fé í Hestfirði. Þaðan er
styttra til ísafjarðar en t. d.
úr Rangárvallasýslu til Reykja-
víkur, eða af Héraði niður á
firði. Æðeyingar hafa sitt fé í
Hlíðarhúsum á Snæfjalla-
strönd og þaðan er styttra að
reka til slátrunar að Amgerð-
areyri, en margar þær rekstr-
arleiðir eru, sem fjöldi bænda
verður árlega að fara. En hjá
báðum er sjóleiðin betri og
oftar farin. Þeir hafa því þeim
mun betri aðstöðu, en fjöldi
bænda víðsvegar um landið, til
að koma sláturfé frá sér, að
þeir hafa ekki lengri landleið
til sláturstaða, en geta valið
milli hennar og sjóleiðarinnar,
sem oft er betri, en sem aðrir
geta ekki almennt.
Annars er það sannleiknrinn
í þessu máli, að aðrir í Norð-
ur-lsafjarðarsýslu eiga miklu
verri aðstöðu en „eyjabænd-
urnir“. Eru það þá sérstaklega
bændur í Sléttuhreppi og
Grunnavíkurhreppi, sem eiga
langt að sækja. Nú hafa þeir
leyfi til að slátra á Hesteyri,
en mér er sagt, að þeir muni
ekki nota það. í Grunnavíkur-
hreppi ætti að byggja slátur-
hús á Dynjanda, í ögurhreppi
að Ögri og í Reykjarfjarðar-
hreppi í Vatnsfirði. 1 Ögri
mun hús til, en í stað þess að
sameinast um það og slátra
þar að menningarhætti, þá er
óskað eftir „að slátra heima“.
Af því, sem hér er sagt,
vona ég, að menn sjái hvílík
fjarstæða það er, að hjá þess-
um mönnum séu nokkuð verri
skilyrði til að koma fé frá sér
til slátrunar, en eru víða ann-
arsstaðar. En þeir eru óvanir
að þurfa að reka, að heiman.
Það er mergurinn málsins. Og
þeir skilja ekki þær auknu
kröfur, seni nú eru gerðar til
breinlætis og allrar méðferð-
ar kjötsins. Þeim, sem ekki
þekkja til annarsstaðar, er líka
vorkunnarmál, þó þeim finnist
allt erfiðast hjá sér. Það
finnur hver skóinn, þar sem!
hann kreppir að.
Þá segir Bjarni, að kjöt-
lögin hafi gert bændum skaða.
Sér er hver fjarstæðan! Bjarni
reynir þá ekki heldur með
einu orði að rökstyðja þetta.
Og hvernig verður það líka
gert, þegai- sannleikurinn er
hið gagnstæða.
Frá því haustið 1933 til
haustsins 1934 féll kjöt í
verði. Þetta munaði því, að
saltkjötsmarkaðurinn í Noregi
og Danmörku gaf 4 aurum
minna pr. kg. 1934 en 1933.
Og freðkjötið í Englandi féll
um 6V2 eyri. Samt heppnaðist
að halda verðinu í landinu það
uppi, að bændur fengu meira
fyrir kjötið 1934 en 1933.
Á Arngerðareyri munaði
þetta 10 aurum á kílógrammi.
Á ísafirði munaði það 8 aur-
um á annars flokks kjöti og 10
aurum á fyrsta fiokks kjöti,
hvorttveggja miðað við verð
pr. kg. Af þessari staðreynd
dregur svo Bjarni þá ályktun,
að bændur hafi haft skaða af
lögunum. Það má draga skakk-
ar ályktanir af fleiru en þögn
um ómerkar greinar.
Ég sé ekki ástæðu til að
hafa þetta lengra. Ég hefi sagt
frá því, að það eru ekki nema
þrír Norður-lsfirðingar, sem
hafa sótt um heimíaslátrunar-
leyfi. Af því dreg ég þá álykt-
un, að Bjarni tali ekki fyrir
munn margra, og er mér það
ánægja að vita, að fjöldinn á
Vestfjörðum skilur kröfur tím-
ans og sér hið rétta. Ég hefi
Framh. á 4. síðu.
»
Uianrikis*
vevzlunin 1935
Samkvæmt skýrslu er Nýja
Dagblaðið hefir aflað sér hjá
íormanni gjaldeyrisnefndar,
hafa. viðskiptin við útlönd í
síðastliðnumi mánuði verið þau,
að innflutningur nam 2 millj.
956 þús. kr. Á sama tíma í
fyrra nam innflutningurinn 4
millj. 500 þús. krónum. —
títflutningur í síðastliðnum
mánuði nam 6 millj. 340 þús.
kr., en á sama tíma í fyrra 6
millj. 686 þús. kr.
En þegar litið er á heildar-
tölur frá áramótum til síðustu
mánaðamóta verða töluimai'
þessar:
Innflutningur frá 1/1.—30/9.
1935: 33 millj. 177 þús. kr.
Frá þessu ber að draga efni
til Sogsvirkjunarinnar, 590
þús. kr. og nemur þá raun-
verulegur innflutningur það
sem af er árinu 1935 alls 32
millj. 587 þús. krónunf. En frá
1/1.—30/9. 1934 nam innfl.
36 millj. 467 þús. krónum.
Hefir þá innflutningur niu
fyrstu mánuðina í ár lækkað
um 3 millj. 880 þús. frá því á
sama tíma í fyrra.
Útflutningur frá 1/1.—
30/9. 1935: 29 millj. 748 þús.
kr., en á sama tíma I fyrra
31 millj. 644 Þús. kr.
Án þess að vert sé að orð-
lengja mjög um þetta efni
fyrr en fullnaðartölur þessa
árs alls liggja fyrir hendi,
sanna þessar tölur það, sem
Nýja Dagbl. hefir jafnan hald-
ið franl, að gjaldeyrisnefndin
sé í kreppunni ómissandi stofn-
un og að það sé rétt, að ekki
bæri að dæma árangur haft-
anna eftir fyrstu mánuðum
ársins, þar sem leyfin frá fyrra
ári hlutu, m. a., að hafa mikil
áhrif á hann. Hefði sú nefnd
ekki verið, þarf engum getum
um það að leiða, að sept.mán-
uður hefði ekki sýnt rúmlega
1V2 millj. kr. lægri innflutning
en á saitija mánuði í fyrra, né
heldur fengizt um 2 milljóna
króna betri viðskiptajöfn-
uður á fyrstu níu mánuðun-
um en í fyrra á sama tíma,
þótt óhagstæður sé enn að vísu.
Apðvitað er útflutningurinn
minni, en það stafar vitanlega
af síldinni og líklega eitthvað
af fiski líka. En afli og verð-
lag þess útflutnings er ekki á
valdi gjaldeyrisnefndarinnar.
Það hefði hvorugt verið betra
þótt hún hefði farið þangað
sem óvinir hennar óska henni.
En viðskiptajöfnuðurinn tví-
mælalaust verið langt um óhag-
stæðari, ef þeir hefðu allir
fengið að þjóna lund sinni með
innflutninginn.
Píanókennsla
HJttrtur Halldórssoik
Grettiagötu 7, »ími 4166.
Lœgra verð fyrix byrjendur.