Sunnudagsblaðið - 04.03.1956, Blaðsíða 3

SUNNUDAGSBLAÐIÐ
51
lausri baráttu fyrir réttlátari
skiptingu arðsins. Hjá fjöldanum,
sem fann sig órétti beittann, var
því ákjósanlegur efniviður í
hættulegt vopn fyrir þann mann,
sem kunni með það að fara.
I stjórnmálunum var einnig
feyskja. Hinn atkvæðalitli forseti,
Ortiz, fékk varaforsetanum,
Ramon Castillo, stjórnartaumana
i hendur, en hann var settur
frá völdum er herinn gerði upp-
reisn 1943. En bak við þann at-
burð stóð enginn annar en Juan
Peron ofursti.
I byrjurt leit þetta allt mjög
sakleysislega út, en hin þýðingar-
mikla staða, sem embætti verka-
lýðsmálaráðherra var, var einmitt
það sem Peron stefndi að og hon-
um heppnaðist að komast í þá
stöðu, Farrell forseti var atkvæða-
lítill maður, og Peron lék laus-
um hala. Hann byrjaði strax að
afla sér áhrifa og vinsælda, er
gætu orðið til þess að lyfta hon-
um til æðstu valda. Hann kom því
fram, að verkamcnn fengu trygg-
ingar, sjúkrapeninga og orlof með
fullum launum. Hann hleyti af
stokkunum glæsilegri áætlun um
þ.yggingarframkvæmdir, svo að
ulþýðan fengi ódýrara húsnæði.
Hann kvaddi vinnuveitendur og
verkamenn saman til samninga-
iunda, og var sjálfur sáttasemjar-
inn, og árangurinn var mikil
launahækkun. Hann flartg frá
einni borginni til annarar og
hjálpaði verkamönnum til þess að
sfyrkja samtök sín, og tilkynnti
sjálfur opinberlega með miklu
shrumi hvern einasta sigur er
Verkalýðurinn hlaut í kjarabar-
attu sinni, og myndavélarnar
S'nullu og blossuðu honum til
ðýrðar. og alþýðan hyllti hann.
Verkalýðshreyfingin var mjög
vanmáttug áður, með aðeins um
330 000 meðlimi, en með styrk
Rá stjórninni, efldi Peron hana
SVe á skömmum tíma, að hún
varð ósigrandi vald. Meðlima-
fjöldinn komst upp í fimm
milljónir, og Peron útnefndi sjálf-
ur forystumennina og greiddi
þeim laun — út í hönd!
Þessi trúfasti herskari bjargaði
Peron frá falli í október 1945.
Samstarfsmenn hans í ríkisstjórn-
inni sáu, að verkalýðshreyfingin
ógnaði valdi stjórnarinnar. Nú
hótuðu þeir Farrell því að setja
hann frá völdum, ef hann
fjarlægði Peron ekki úr stjórn-
inni. Kinn huglitli forseti bað
hann að draga sig í hlé, en Peron
korh því áður í kring, að flytja
útvarpsávarp, þar sem hann til-
kynnti, að allir launþegar skyldu
fá í nýársgjöf kaupuppbót er
næmi sem svaraði eins mánaðar
launum!
Eftir þetta sat hann í ,,gæzlu-
varðhaldi“ í eina viku, en tveir af
hinum tryggu fylgjendum hans
skipulögðu á meðan mótmæla-
kröfugöngu. Annar þessara fylgj-
enda var unnusta Perons, hin
unga, ötula og ljóshærða Evita
Duarte. Hún var lítt þekkt leik-
kona, en brennandi af áhuga og
ákaflyndi. Hinn var Cipriano
Reyes, formaður í stéttarfélagi
argentískra slátrara
Árdegis 17. október söfnuðust
þúsundir slátrara saman í útjaðri
Buenos Aires og gengu þaðan
fylktu liði inn í borgina, heldur
en ekki ógnvekjandi og garpslegir
í slátrarabúningum sínum. Sumir
voru meira að segja naktir ofan
beltis. Talkór þeirra klifaði í
sífellu:Peron! Peron! Peron! og
um hádegisbilið var torgið utan
við stjórnárskrifstofurnár eitt
öskrandi mannhaf. Slátrararnir
brutu á bak aftur viðnám hersins,
og Peron var laus látinn.
Evita Duarte vann tvöfaldan
sigur. Hún giftist Peron fjórum
dögum síðar, og forysta hennar í
upphlaupi slátraranna gaf Peron
lykilinn að áróðurstarfseminni.
Blöðinn gerðu gys að kröfugöng-
unni og hinum strípuðu slátrur-
um, en þessar svívirðingar henti
Peron á lofti, og notfærði sér það
í tíu ára langri stéttarbaráttu
launþega og vinnuveitenda. I
þeirri baráttu var kjörorð verka-
lýðsins „hinir nöktu“.
Þegar Peron hóf kosningabar-
áttuna fvrir forsetakjörið, bann-
aði Farrell allan áróður pólitískra
flokka — en ekki verkalýðssam-
takanna. Þetta bann var virt, þar
til er Peron fór á stúfana og
áróðursvél hans var komin í gang.
Kostningafundum annarra var
hleypt upp af lögreglunni, eða
beinlínis slitið með ofbeldi af
leiguþýum Perons. En þrátt
fyrir allt hlaut Peron þó ekki
nema 55 prósent atkvæðanna.
Mikilsverðustu eiginleikar Per-
ons var hinn sterki persónuleiki
hans, hið sigursæla bros, sjálfs-
traust hans og ódrepandi vilja-
festa, og síðast en ekki sízt skarp-
skyggni og skilningur konu hans
á því, hvernig nota má fjöldan
til pólitísks framdráttar. Sjálf var
Evita utan hjónabandsbarn, af
láum stigum, en vann sig upp í
mannfélagsstiganum með dugn-
aði og gáfum. Alþýðan leit þó á
hana, sem eina úr sínum röðum,
eins konar öskustóar-telpu, sem
unnið hafði prinsinn í ævintýrinu.
þekkti hugsanir, tilfinningar og
drauma almúgans, og hún skyldi
hve mikilsvert var að notfæra
sér þá þekkingu.
En í einu þýðingarmiklu atriði
voru bæði Evita og Peron van-
kunnandi, og var það þeirra veik-
leiki: Hvorugt þeirra hafði hug-
mynd um efnahagslíf þjóðarinn-
ar. Ríkiskassinn var yfirfullur, og
þeim peningaforða, sem útflutn-
ingurinn eftir stríðið, hafði skap-
að, bvrjuðu þau nú að ausa út á
báða bóga svo gengdarlaust, að
ríkið var á hraðri leið til gjald-
þrots.