Frjáls þjóð - 01.12.1956, Blaðsíða 1

Vor saga geymir ýmsan
auman blett,
scm illa þolir dagsins Ijós
að sjá.
Og það mun margan undra,
ef að er gœtt,
hve íslenzk menning
reyndist stundum smá.
(Steinn Steinarr).
5. árg.
Laugardaginn 1. desember 1956
47. tbl.
íkisstiórnin hefur

i¥lkii
lerstoov
Fyrsía tækífæri tll afsökunar var gripið. — Banda-
rísk kafnargeri í Njarðvík. — island reyrt enn
fastar í skuidaviijar í Bandaríkjunum
Ríkisstiórain heíur þegar svikið það fyrirheit, sem gefiS var við stjórnar-
mytidunina, að bandaríski herinn skyldi látinn fara af íandi brott. Þeir samningar
hafa þegar verið gerðir, að herinn verði kyrr. Fyrsta tilefnið, sem gafst, viðsjárn-
ar við Súezskurð og atburðirnir í Ungverjalandi, var tafarlaust gripið, líkt og
Kóreustyrjöldin var notuð sem afsökun 1951, til þess að kalla hingað erlent herlið,
sem hersetið hefur landið að þarflausu fram á þennan dag. En þótt viðsjárnar í
heiminum séu hafðar að yfirskini, er orsök þess, að stjórnarflokkarnir svíkja
fyrirheii sitt, fyrst og fremst fjárhagslegs eðlis. Þeir hafa hvorki hug né dug til
jbess að gera þær efnahagsráðstafanir, sem gætu komið landinu á réttan kjöl
fjárhagslega, en stefna að 60% gengisfeílingu og aukinni skuldasöfnun erlendis.
Tilkynningar um það, að ný stórlán séu fengin í Bandaríkjunum, er að vænta
nokkrum vikum eða mánuðum eftir að samkomulagið um herstöðvarnar hefur
verið formlega staðfest.
Allt, sem laut að þessu sam-
’komulagi íslenzku ríkisstjórn-
árinnar og Bandaríkjastjórnar,
var undirbúið, áður en banda-
ríska samninganefndin kom
hingað. Þess vegna þurfti að-
eins vikutíma eða tæplega það
til þess að orða samkomulagið
Afgreiðslan
flutt I Ingólfs-
stræti 9
Afgreiðsla FRJALSRAR
ÞJÓÐAR hefur nú verið flutt
á hentugri stað og í rýmra hús-
næði í Ingólfsstræti 9 (sunn-
an við Félagsbókbandið).
Þessi staður er steinsnar frá
einu mesta umferðarhorni
bæjarins, gatnamótum Banka-
strætis og Ingólfsstrætis. Eru
sölubörn og aðrir, sem erindi
eiga við blaðið, beðnir að koma
framvegis í Ingólfsstræti 9.
og ræða hliðarráðstafanir, sem
koma munu fram seinna.
Allt í gamla
farinu
Meginatriði samkomulagsins
um hersetuna eru á þá leið, að
vegna heimsástandsins vilji ís-
lenzk ríkisstjórn hafa hér her-
setu um sinn. Samningum um
herstöðvarnar sé því frestað um
óákveðinn tíma, en hvor aðil-
inn um sig geti tekið þá upp að
nýju með sex mánaða samn-
ingstíma sem undanfara hugs-
anlegrar uppsagnar, án þess að
leita umsagnar Atlantshafs-
ráðsins í annað sinn. Hernáms-
liðið verði viðlíka fjölmennt og
það hefur verið.
Þótt látið sé skína í það, að
ríkisstjórnin kunni síðar að
hverfa að því ráði að hefja
einhvern tíma seinna samninga
um brottför hersins,
eru alls engar líkur til þess,
að hún geri það. Bæði Fram-
sóknarflokkurinn og AI-
þýðuflokkkurinn cru nú
■staðráðnari í því en þeir
hafa nokkurn tíma áður
verið að halda landinu her-
numdu og fá peninga fyrir.
Fjárhagslegar
viðjar
Þótt það hafi sennilega ekki
verið rætt við bandarísku
samninganefndina í heild, þá
er engum vafa undirorpið,
að ríkisstjórnin ætlast til
f járhagshjálpar í viður-
kenningarskyni fyrir þessa
stefnubreytingu. Hún hefur
í sumar verið að leita eftir
nýjum lánum víða um heim,
meðal annars Bandaríkj-
unum, og á eftir staðfest-
ingu þessa samkomulags
mun án alls efa fylgia stór-
kostleg lántaka þar. Þannig
verður fsland, jafnframt því
sem hersetan er framlengd
um óákveðinn tíma, reyrt
nýjum skuldaviðjum vest-
an hafs, af því að ríkis-
stjórnina skortir manndóm
til bess að stöðva innflutn-
ing óþarfa varnings og
spara bannig gjalde.yri, svo
að eitthvað verði afgangs til
nytsamlegra framkvæmda í
landinu.
Hes-maírsg
s uppsiglingu
I kjölfar þessa samkomulags
kemur fyrirsjáanlega banda-
rísk hafnargerð í Njarðvík og
lenging flugbrauta á Keflavík-
urflugvelli, sem gerir herstöð-
ina þar enn fýsilegra skotmark
I fyrir kjarnorkusprengjur, ef til
styrjaldar drægi. Til þessara
framkvæmda hefur Banda-
ríkjaher heimild samkvæmt '
samningi, sem undirritaður var1
af dr. Kristni Guðmundssyni í
tíð fyrrverandi rikisstjórnar og
ekki hefur verið ógiltur. Er
engin ástæða til að ætla, að
framkvæmd hans verði skotið
á frest, eftir að þetta nýja
samkomulag hefur verið gert,
enda er ríkisstjórnin þess
beinlínis hvetjandi, að
bandarísk höfn komi í
Njarðvík, svo að herniangið
komist aftur gang.
Þannig er sjáanlegt, að dýr-
tíðarspennan mun á ný aukast,
gengið halda áfram að falla af
sjálfu sér á milli lögformlegra
gengisfellinga og íslenzkir at-
vinnuvegir koðna niður í sam-
keppninni við hermangið og
þjónustustörfin hjá hernámslið-
inu.
f jr
Guðrún A. Sím-
onar á þrem
hljómplötum
Haraldur V. Óiafsson, for-
stjóri Fálkans, hefur skýrt
FRJÁLSRI ÞJÓÐ frá því, að
um þessa helgi komi hér á
sölumarkað þrjár hijómplötur,
sungnar,
af Guðrúnu
Á. Símon-
ar. Var
söngur
hennar
tekinn á
H.M.V.-
plötur hjá
E.M.I. í
Hayes, á kostnað Fálkans, við
undirleik 25 manna hljóm-
sveitar. Verður ekki á betri
hljóðritunarskilyrði kosið en
þar, og hefur söngurinn tekizt
mjög vel. Verða þessar plöt-
ur allar jafnframt gefnar' út
til sölu á erlendum markaði,
ehda þótt öll lögin nema eitt
séu sungin á íslenzku. En það
er einsdæmi, að plötur með
íslenzkum texta séu gefnar út
fyrir erlendan markað.
Flest lögin, sem Guðrún var
fengin til að syngja á þessar
plötur, eru háif-klassísk og
suðræn í anda. Þau eru þessi:
Malaguena eftir Lecuona.
Siboney eítir Lecuona.
Begin the beguine eftfr Port-
er.
Jealousy eftir Gade.
Little things mean a lot eftir
Lindeman, sungið á ensku.
Þín hvíta mynd eftir Sig-
fús Halldórsson.
Fjögur fyrstu lögin koma
seinna á hæggengri plötu.
Allar samþykktir og yfir-
lýsingar bundsaðar, án
samráðs við nokkurn aðila
60% gengisfelSing í vændum
Um skeið voru horfur á því,
að ríkisstjórnin myndi hallast
að niðurfærsluleiðinni og leit-
ast við að takast karlmannlega
á við efnahagsöngbveitið í
lándinu. En seinustu vikur
hefur sigið mjög á ógæfuhlið,
og er nii orðið algerlega ofan
á í stjórnarflokkunum að fella
(gengið stórkostlega eftir ára-
miótin.
Nú er ráðgerð 60% gengis-
íelling, cg fer þá íslenzka krón-
1 an að verða lieldur lítils virði,
I einkanlega ef hún heldur svo
i áfram að falla í reynd, eins og
! hún liefur alltal' gert jafn-
harðan eftir liverja gengisfell-
ingu.
Um sömu mundir og AI-
þýðusambandið sat á rökstól-
um og sambykkti einróma
ályktun um óskertan lcaupmátt
launa og yfirlýsingu um, að
gengislækkun komi ekki til
mála, er gengisfellingin fast-
| ráðin á æðri stöðum. Það tal-
I aði sínu máli, að i frumvarpi
að efnahagsmálasamþykkt, sem
upphaflega var lagt fram á
Afþýðusambandsþingi, var
liaglega stýrt fram hjá gengis-
málinu, og bað er Hka nokkur
vitnisburður, að breyting var
samþykkt án atliugasemda frá
þeim, sem vissu, livað í bígerð
var, er tillaga kom fram um
hana.
Á flokksþingi Framsókn-
armanna í fyrravetur var
samþykkt með atkvæðum
mörg hundruð manna, nær
allra fulltrúa á flokks-
þinginu, sú stcfnuyfir-
lýsing Framsóknarflokksins,
að herstöðvasamningnum
skyldi sagt upp og herinn
látinn hverfa úr landi.
Á fundi í sameinuðu al-
þingi 28. marz 1956 var sam-
þykkt með samhljóða at-
kvæðum allra þingmanna
fjögurra stjórnmálaflokka
yfirlýsing um það, að ís-
lendingar óskuðu endurskoð-
unar á herstöðvasamningn-
um með það að markmiði,
að samningnum yrði sagt
upp samkvæmt heimildar-
ákvæðum hans og allur er-
lendur her látinn fara á
brott.
í kosningunum í sumar
margítrekuðu allir fram-
bjóðendur Framsóknar-
flokksins og Alþýðuflokks-
ins bessa steínu flokka
sinna og sóru og sárt við
lögðu, að frá þessu yrði ckki
hvikað.
Við myndun núverandi
ríkisstjórnar var lýst yfir
því, að það væri stefna
stjórnarinnar að framfylgja
út í æsar yfirlýsingum
flokkanna og samþykkt al-
þingis um brottíör hersins.
Við fyrsta tilefni til ein-
hverrar afsökunar, sem rík-
isstjórninni gafst, var þetta
svikið, Á N Þ E S S að
ræða bá stefnubreytingu á
alþingi, áður en gengið var
frá samkomulaginu við
Bandaríkjastjórn, A N
Þ E S S að ræða við
kjósendur, sem kosið höfðu
Framhald á 7. síðu.