Frjáls þjóð - 01.12.1956, Qupperneq 8

8
FRJÁLS ÞJÓÐ
Laugardaginn 1. desember 1956
Etttiíilah Sósiaiisimil&khsins:
Sami kommúnistaflokk-
urinn með nýju nafni
Eöa nýr fSokkur, sem úfhýsir kommúnístum og kommúnisma?
Mestar horfur eru á því, að Sósíalistaflokkurinn
verði lagður niður áður en langt um líður og stofnað-
ur flokkur með nýju nafm. En það, sem máli skiptir,
er enn í óvissu: Verður hér aðeins um að ræða nafna-
skipti og nýjan grímubúnmg á hálfkommúnistískum
flokki eða verður kommúmsma afneitað í stefnuskrá
hms nýja flokks og allt samband við Rússland og lepp-
ríkin rofið og kommúnistum ekki leyfð þátttaka í
stofnun nýja flokksins?
Á flokkstjórnarfundi Sós-
íalistaflokksins, sem hófst fyrri
hluta vikunnar, hafa nær allar
umræður snúizt um Ungverja-
landsmálin og nauðsyn þess að
stofna nýjan flokk. Ræður
margra hafa verið þung gagn-
rýni á flokksforystuna og rit-
stjórn Þjóðviljans og lýsingar
á því, hvílíkt afhroð flokkur-
inn hafi goldið síðustu vikur.
Urðu brátt miklar deilur og
harðar á fundinum. Var fund-
urinn mjög ótvíræður vitnis-
hurður um þá skelfingu, er nú
•ríkir í' Sósíalistaflokknum.
Sumir flokksstjórnarmenn
Þorpið í 2.
útgáfu
Þorpið, ijóðabók Jóns úr
Vör, er nú komin út í annarri
útgáfu. Eru tíu ár síðan bókin
kom fyrst út, en tuttugu ára
rithöfundarafmæli á Jón úr
Vör um þessar mundir.
úti á landi neituðu með öllu
að sækja þennan fund, svo
aumlega sem flokkurinn
hefði brugðizt við gjald-
þroti kommúnismans i Aust-
ur-Evrópu, og frá Sósíalista-
félagi Húsavikur var lögð
fram samþykkt, þar sem
flokksstjórnin og ritstjórn
Þjóðviljans sættu mjög
þungri gagnrýni fyrir af-
stöðuna í Ungverjalands-
málunum, en vitnað lofsam-
lega til jafnaðarmanna-
flokksins enska.
Hinir eru og til, sem krefjast
þess, að allri linku og tvískinn-
ungi verði varpað fyrir borð
og tekin eindregin afstaða með
Rússum, hvað sem yfir dynur.
Meirihluti manna á flokks-
stjórnarfundinum mun þó
þeirrar skoðunar, að Sósíal-
istaflokkurinn hafi unnið
sér til þeirrar óhelgi, að
lionum verði að fórna. í
þeim hópi eru margir ein-
dregnir kommúnistar, og
virðist keppikefli þeirra að
fá breytt nafni Sósíalista-
flokksins, án verulegrar
stefnubreytingar, svo að all-
ir gömlu kommúnistarnir |
geti leitað skjóls í hinum |
nýja flokki og beðið átekta, j
unz byrlegar blæs fyrir þá .
í íslenzkum stjórnmálum. i
Þessir menn vildu afgreiða ;
Ungverjalandsmálin með
sýndarsamþykkt. — Oddviti
þessara manna var Einar
Olgeirsson, sem ekki má til
þess hugsa, að neitt af
gömlu kommúnistunum
verði rekið út á gaddinn.
Ástæða er til að ætla, að
Lúðvík Jósefsson og félagar
hans vilji í raun og veru búa
svo um hnútana, að Moskvu-
kommúnistar verði að hokra
sér, en þegar blaðið fór i prent-
un á fimmtudaginn, voru ekkij
enn komnar fregnir, sem skæru •
! úr um það, hvað ofan á verður. j
Er jafnvel ástæða til að ætla,
að kommúnistar, sem þó þora
ekkí lengur að sýna sitt rétta
andlit, eins og ástatt er, komi
ár sinni svo fyrir borð, að ekki
verði um annað en nafnbi’eyt-
ingu að ræða, þótt Sósíalista-
flokkurinn verði lagður niður
j og nýr flokkur stofnaður. En
. slík buxnaskipti eru gagnslaus
og sæta engum tíðindum.
Sími aigreiðslu
FRJÁLSRAR ÞJÓÐAR
er 8-29-85.
LÍTIÐ FRÉTTABLAÐ
Vinstrimenn á vegamótum
Fyrir alþingiskosningarnar á liðnu sumri stofnuðu gömlu
vinstri flokkarnir til tveggja kosningabandalaga, svonefnds
Alþýðubandalags og Hræðslubandalags. Voru þau til þess
ætluð að hressa upp á hrörnandi fylgi flokkanna, sem að
þeim stóðu, og þá ekki hvað sízt til að hnekkja framgangi
Þjóðvarnarflokksins, sem hafði hlotið ótrúlega mikið fylgi
á skömmum tíma. f því skyni greip annað bandalagið til
nýrrar yfirbreiðslu yfir Moskvukommúnistana í Sósíalista-
flokknum, en hitt reyndi að sverja af sér hcrnámsstefnu
undanfarinna ára.
Þjóðvarnarflokkurinn varaði íslenzka vinstrimenn við
að taka fagurgala hinna nýju bandalaga of alvarlega. Mið-
stjórn flokksins hafnaði einróma að eiga aðild að svonefndu
Alþýðubandalagi, en frá hinu bandalaginu barst ekkert
tilboð. í kosningabaráttunni lýstu frambjóðendur Þjóð-
varnarflokksins yfir algerri ótrú sinni á báðum bandalög-
unum og bentu á óheilindi þeirra og annmarka:
1 \ Þátttaka og yfirráð flokks Moskvukommúnista í AI-
‘ þýðubandalaginu gætu hvenær sem væri bitnað á sam-
tökunum með ægiþunga og orðið íhaldsöflum Iandsins til
stórkostlegs framdráttar. Það væri því liið herfilegasta
glapræði að fá íslenzkri alþýðu í hendur baráttutæki, er
slíkum annmörkum væri háð.
C\ \ Ferill Hræðslubandalagsflokkanna í hernámsmálum
^ ’ væri slíkur, að þeim væri engan veginn treystandi í
þeim efnum.
Þótt aðeins séu liðnir fjórir mánuðir frá kosningum,
hefur nú þegar sannazt áþreifanlega, að viðvörun Þjóð-
varnarflokksins var fullkomlega á rökum reist. Hið ægilega
áfall, sem heimskommúnisminn hefur nú orðið fyrir, hlýtur
að mola sundur Alþýðubandalagið. Og nú þessa daga er
beðið eftir staðfestingu þeirrar fréttar, að Hræðslubanda-
lagsflokkarnir hafi samið um áframhaldandi liernám ís-
lands um ótiltekinn tíma.
í næstu kosningum verður ekki hægt að sýna kjósend-
um frarnan í svonefnt Alþýðubandalag. Og Hræðslubanda-
lagið, sem reist var á kosningabrellum, mun ekki þora að
endurtaka sama leikinn. Nú 'þegar hefur verið kveðinn
upp dauðadómur yfir bandalögunum báðum.
fslenzkir vinstrimenn hljóta því að gera sér Ijóst, að
þeim er nú lífsnauðsyn að fylkja liði á öðrum vettvangi en
þeim, sem bandalögin bæði bjóða upp á. Slcilji þeir ekki
sinn vitjunartíma, bíður íslenzkrar vinstrihreyfingar alger
ósigur í næstu kosningum.
Allir þeir íslenzkir vinstrimenn, sem kusu annað hvort
bandalagið í góðri trú, verða nú að endurskoða afstöðu sína
og skipa sér í 'þá fylkingu, sem stendur af fullum heilindum
MEÐ frelsi og sjálfstæði landsins, en GEGN hernáms- og
hermangsstefnu,
MEÐ lýðræði, en GEGN einræðisstefnu kommúnista og
öfgafullra hægrimanna,
MEÐ jafnréttishugsjón og róttækri umbótastefnu vinstri-
manna, en GEGN sérréttindastefnu íhalds og auð-
valds.
Laugardaginn í 6. viku vetrar.
\
Þaravinnsla á Reykhólum
Jarðvinnsia
Langt er síðan byrj-
að var að rannsaka
þaragrófiur í Breiða-
firði innanverðum í
grennd við Reykjanes
og ifera áætlanir um
nýtingu hans. Þessar
athuganir voru hafnar
að nýju á seinni miss-
erum, og komu þá upp
ráðagerðir um það að
flytja þarann brott til
mjölvinnslu í fiski-
mjölsverksmiðjum. Þeir
flutningar myndu þó
kostnaðarsamir, því að
þarinn er þungur í sér
blautur. Ilins vegar er
að Reykhólum yfrinn
jarðhiti, sern rninnka
íiöiiuil
í haust mun koma út
skáldsaga. sem séra
Eggert Ó. Brím, er
prestur var á Höskulds-
stöðum fyrir síðustu
aldamót, skrifaði og
geymzt hcfur í hand-
riti. Hann skrifaði
eintiig á sínum tíma
talsvert um fornfræði,
fornbókmenivtir og
sögu, og leikrit eftir
hann um Gissur Þor-
valdsson birtist í tíma-
xitinu Draupni.
myndi mjög vinnslu-
kostnaðinn, ef vinnsla''
færi þar fram. Auk
þess er á það að líta,
að á Reykhólum hefur
verið byggt. nokkuð af
íbúðarhúsum, en lítið
um atvinnu handa því
fólki, -sem þar hefur
setzt að, enda hafa
sumir flutt þaðan brott,
er þar tóku sér bólfestu
um skeið.
Á þingi Sambands
ungra jafnaðarmanna,
sem haldið var um
miðjan nóvembermánuð,
voru að þessu sinni
ráðandi vinstrisinnaðri
viðhorf en verið hafa á
þingum þeirra samtaka
nú um langt skeið.
Hægrimenn á þinginu
létu lítið á sér bera,
unz kom að kosningum,
en urðu undir. Þingið
lýsti sig meðal annars
algerlega andvígt her-
setunni og krafðist
þjóðnýtingar smjörlík-
isgerðanna, kvikmynda-
húsanna, olíuverzlunar-
innar og innflutnings á
byggingarefni.
í Múlasveit í Barða-
strandarsýslu var jarð-
vinnsla mikil á síðasta
sumri, og hefur blaðinu
verið tjáð, að þar hafi
verið ræktaðir tveir
hektarar að meðaltali á
býli. Var í fyrra steypt
saman tveimur ræktun-
arsamböndum í austur-
hluta sýslunnar og
keyptur aukinn verk-
færakostur.
Nú reynir á unga
jafnaðarmenn að hefja
baráttu gegn stefnu Al-
þýðuflokksins og ríkis-
stjórnarinnar í her-
stöðvamálinu og herða
róðurinn gegn herset-
unni.
Snyrting lóöar
Nú loks er farið að
steypa veggi sunnan við
lóð Austurbæjarskól-
ans. Er verið að rífa
þar upp laust grjót og
undirbúa verkið. Hefur
þarna lengi verið held-
ur ósnyrtilegt.
Til baráttu gegn hersetu
fhaldið bau5 hræðsfubandalaginu
hlutleysi, ef stjórnarskiptl yr5u
Nú er svo komið, að ríkisstjórnin riðar til falls, og
eru til þess margar orsakir. Fonngjar SjálfstæÖisflokks-
ins sitja eins og gammar um bráð og róa að því öllum
árum að ná kverkataki á stjórn landsins. Innan Ab
þýðuflokksins er risin mögnuð andúð á því að eiga að-
aðild að ríkisstjórn, sem studd er af kommúnistum. Það
reymr Sjálfstæðisflokkunnn að nota sér.
Fyrir flokksþing Alþýðu- (
flokksins, sem hófst að loknu
Alþýðusambandsþingi, lagði
Sjálfstæðisflokkurin'n gildru,
sem enn er ekki séð, hvaða
áhrif kann að hafa. Var hún
miðuð við að fá Alþýðuflokk-
inn til að sprengja stjórnar-
samvinnuna.
Loforð um stuðning
eða hlutleysi.
Fyrsta skref Sjálfstæðis-
ílokksins var að bjóða
stuðning sinn við nýja rík-
isstjórn Alþýðuflokks og
Framsóknar, enda væri Her-
mann Jónasson ekki í þeirri
stjórn. Hinir ráðkænu Sjálf-
stæðismenn munu þó brátt
hafa fundið, að það yrði
Alþýðuflokknum o£ þungt
lilass að víkja þeim þremur
til hliðar, Hermanni, Hanní-
bal og Lúðvík. Þess vegna
breyttu þeir tilboði sínu og
hétu nú hlutleysi sínu við
ríkisstjórn Hermanns Jón-
assonar, ef ráðherrum Al-
þýðubandalagsins yrði veitt
lausn.
Þetta hlutleysi við stjórn
Alþýðuflokks og Framsókn-
ar var bó þeim skilyrðum
háð, að Sjálfstæðismenn
fengju hlutdeild i hermang-
inu, innflutningi og verð-
lagsákvæðum yrði liagað
þeim að skapi og ekki yrði
hróflað við þeim tökum,
sem Sjálfstæðisflokkurinn
hefur á bönkum landsins.
— Það voru launin, seni
Sjálfstæðisflokkurinn vildi
uppskera.
Þessi beita Sjálfstæðisflokks-
ins mun þó ekki hafa hrifið að
þessu sinni. En sýnilegt er, að
mikill flokkadráttur fer í hönd
í Alþýðuflokknum út af sam-
vinnunni við kommúnista.
Þegar blaðið fór í prentun
var talið víst, að Emil Jónsson
yrði kosinn formaður flokks-
ins og’búizt var við hægri-
sinnaðri miðstjórn.