Mánudagsblaðið - 17.10.1949, Side 2

maHiiiii!iiiiiiiiiiiiiuiiiiiiaiiiiiii!iiiiiii!iiHiiiiiiiiiaitiiiiiiiiiiiiiiiiitiiiiiiiiiii!iiiini
2
Mánudagur 17. okt 1949
MÁNUDAGSBLAÐIÐ
iiiiiiiaiiiiiiiiaiiaiiiiiiiiiiiiiiiiiaiiaiiiiiiiiaiiiiiaiiaiiiiiiiiiiiiiiaiiaiiiiiaiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiaiiiiiaiiiiiiiiiiiiiiaiiiiiiiiiiiii
MÁNUDAGSBLAÐIÐ j
BLAÐ FYRIR ALLA I
■ Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Agnar Bogason.
Blaðið kemiur út á mánudögum. — Verð 1 króna I lausasölu, en =
árgangurinn, 52 blöð, 48 krónur. |
Aígreiðsla: Kirkjuhvoli, 2. hæð, opin á mánudögum.
Sími ritstjóra: 3S75. |
Prentsmiðja: PrentfeU h.f. g
ifiiaMiiiiuiuiiiiiiiiiitiiiiiuiiiBiiiuiHiiiiniitiiiiiiiiiiiiai'iiiiiiiiiiiiaiiaiiaiiaiiiiiaiiiiiiiiiiiiiiiiiini.iiiiiiiiiiiiiiiiaiiiiiii'
Mánuda«sþankar
Jóns Reykvíkings
Forjúðskun hugsunarháttarins
fTl ' f •••
lap og fjor
í»að kveður oft við í
eyrum nú orðið, aö við Is-
lendingar séum að verða
aukvisar og ættlerar,
einkum þó tii allra likam-
legra hluta. Á hitt er
alcirei minnzt, að fram-
íarir okkar í þeim svo-
nefndu andlegu efnum,
standi ef til vill ekki í
réttu hlutfalli við hinn
efnalega framgang. Peir,
sem fastast sækja þann
áróður gegn yngri kyn-
slóðinni, .að .hún .sé .að
dragast aftur úr forfeðr-
unum, telja, að nútímans
þægindi, betri húsakynni
og allur aðbúnaður,
breyttir samgönguhættir
og atvinnuaðferðir hafi
gert landsfólkið þungfært
og drepið í því allt áræði.
Það þýðir auðvitað ekki
mikið að stæla við þessa
menn, þeir munu sitja við
sinn keip, þangað til þeir
lognast sjálfir út af með
bilað hjarta og bólgna
lifur af þeim skrifborðs-
lifnaði, sem er sú raun-
verulega undirrót þeirra
harmakveina, sem þessir
meim reka upp út af sam-
löndum sínum. Þeir, sem
halda, að íslendingar séu
orðnir aukvisar og áræði
sviptir, ættu að fara í
Stjörnubío og sjá kvik-
myndina um björgunar-
afrekið .við .Látrabjarg.
Þessi mynd er athyglis-
verð um margt. Hún sýn-
ist vera laus við allar ýkj-
ur og lýsir því einkenni-
lega vel, með hve miklu
æðruleysi Barðstrending-
amir gengu að þessari
björgun, sem er einstætt
afrek. .Þarna .er .ekkert
fmn né fálm, þó hættur
séu alls staðar. Þó bergið
sé ógurlegt og það sýnist
illfært að koma hálfdauð-
um mönnum, sem aldrei
hafa séð neitt þvílíkt, upp
snarbratt bergið, sjá
björgunarmennirnir veg
undir, veg yfir og veg á
alla vegu. Eitt með öðru,
sem aukið hefur á skelf-
ingarnar undir bjarginu,
er grjótflaugin. Alltaf er
að hrynja grjót úr hamra-
veggnum, sem fellur með
miklum hraða og þunga
niður I f jöruna. Getur
slikt auðveldlega orðið
bani þess, sem fyrir verð-
ur. Tveir menn fengu
þarna ill steinshögg.
Þetta er ekki ósvipað
skothríð eða sprengju-
regni. Manni verður ó-
sjálfrátt liugsað til
þess, hvernig Islendingar
mundu bera sig, ef blóð-
draumar og ógnsýnir séra
Sigurbjarnar ættu eftir að
rætast.
og frískir menn
Nú mimdu einhverjir
segja, að Barðstrendingar
séu það, sem kallað er ó-
spillt fólk og fnunstætt,
þó þeir hafi nýsköpung-
inn Gísla Jónsson fyrir
þingmann. Jeremíasarnir
munu svara því til, að það ^
sé hin nýja og uppvax-
andi bæjakynslóð, sem
þeir eigi við í spásögnum
sínum um afturför og1
hrun stofnsins.
Raunar þarf ekki önnur
svör en benda mönnum á
æskuna í bæjunum og þá
ekki sízt Reykjavík. Hún
er þróttleg og björt yfir-
litum, miklu mannvæn-
}
legri en við vorum á
hennar aldri, sem nú er-
um farnir að telja fremur
með sjálfum okkur þau
ár, sem eftir eru, en hin
sem eru liðin. Ef við vilj-
um vera sanngjarnir,
hljótum við að játa þetta.
Fyrir nokkrum árum
hefði ekki verið búizt við
því, að íslenzkir æsku-;
menn ættu eftir að vinna
verðlaun fyrir glæsileg af-
rek á erlendum íþrótta-
völlum, en ungir Reykvík-
ingar eins og Örn Clausen
eru dæmi þess, að bæja-
kynslóðin er ekki alveg
kraftalaus. Það, sem
mesta uuclrun vekur, er,
að þessi maður skyldi
vinna verðlaun í TLlG-
ÞRAUT. Það hefði frem-
ur mátt búast við þvi, að
Islendingur ynni verðlaun
í flestu öðru. Sá árangur,
sem æskumenn . okkar
sýna í frjálsum íþróttum,
þrátt fyrir ytri skilyrði,
sem eru miklu verri en
hjá nágrönnunum, sýnir,
að táp og fjör og frískir
menn finnast hér á landi
enn. Og það meira að
segja í Reykjavík.
GuUeggið
og gaukseggið
Hugarástandið hjá kven
fólkinu hér í Reykjavík
minnir mann á ævintýrið
hans H. C. Andersen:
Det var en gang. Þetta
ævintýri er um óskaplegt
uppþot og feiknarlegan
fjaðragang hjá blessuðum
búddunum í stóreflis
hænsnagarði.
Þetta fjaðrafok stafar
aUt saman af framboði
Raimveigar Þorsteinsdótt-
ur. Við það hefur komið
slík hreyfing á kvenþjóð-
ina, að slíks eru engin
dæmi fyrr. „Konur í stjórn
arandstöðu^ halda fund,
en þau ósköp gerast, að
þar var guUeggi Framsókn
ar sparkað úr hreiðrinu,
en gauksegg kommúnista
sett í staðinn, og Katrín
Thoroddsen og Erla EgUs
son liggja síðan báðar á.
En það er ekki eingöngu
„konur í stjórnarand-
stöðu, sem láta tU sín
heyra. Þegar hin nýbak-
aða varphæna Framsókn-
ar hafði setzt á efsta prik
ið, risu Sjálfstæðiskonurn-
ar upp og situr ein þeirra
á fimmta priki listans. Að
ölu gamni slepptu hefur
framboð Framsóknar
hreyft við kvenfólkinu í
j Reykjavík svo um munar.
Það liefur risið upp rétt
mæt hneykslunaralda með
al kvenfólksins við það fyr
irbrigði, að Framsóknar-
menn skuU ætla sér þá
ósvífnu dul að koma þing-
manni að í Reykjavík og
það — KVENMANNI.
Kvenfólkið hér í Reykja-
vík sýpur daglega seyðið
af aðgerðum Framsóknar
manna. Það var út af ó-
sæmUegu framferði þeirra
og réttarbroti á öllum al-
menningi hér í bænum,
sem reykvískar konur
risu' upp og gerðu neyzlu
verkfall — hið fyrsta og
einasta á landinu — í mót
mælaskyni. Afleiðing þeirr
Framh. á 8. síðu.
Framhald af 1. síðu.
kvæði um Maríu og annað
foik neoresKt. En pó lifði
ennpa í giæöunum, hinum
heionu glæðurn. Ennþá
voru sögur iesnar. JPjóöin
fór að rumska. Hún vakn-
aöi til fuils viö þaö, að
siupt var um fóstru, skipt
var um kirkju. Fóstran
nyja, sem kennd er viö
Martein uiunk hinnþýzka,
viidi fegin svæfa þjööina
aftur, eu þaö tókst ekki.
Oöinn sjálfur hafði stökkt
miöi á þjóöina — og nú
tóku menn að yrkja rím-
ur. — Og heiðinn var andi
rimnanna.-------En litlu
mátti muna, að þjóðin
sofnaði aftur undir sálma-
stagli og guðsorði.“
Þetta segir þú um fortíð-
ina og ánrif hins júðska
nugsimarháttar þá. Svo
snyröu þér að íslandi þinna
eigin daga og segir:
„Einhver voldugasta
þjóð hehnsins eru Gyð-
ingar. Hinar arisku þjóðir
hafa gert þá að kenni-
feörum sínum svo mjög,
að löggjöf sú, sem þeir
Semítarnir sömdu fyrir
nærfellt 3000 árum má
heita undirstaða allrar
iöggjafar hinna voldug-
ustu og bezt menntu
þjóða af hinum ariska
kynstofni. Og Gyðingur
er það, sem oftast er
nefndur og þeirra manna
hafa, að dómi flestra
Aría. Fé heimsins er mjög
í liöndum Gyðinga. Mestu
fjárplógsmenn hins hvíta
heims eru af Gyðingaætt-
um, og hafa sumar þjóðir
fengið að kenna á því nú
í semni tíð, t. d. Þjóðverj-
ar. Það liggur við, að
Aríarnir kafni undir nafni,
(Aríar = herrar).
Einnig hér á íslandi er
Júðinn vaxinn Islending-
um yfir höfuð. Og íslend-
ingar virðast aldrei fá
nógsamlega þakkað þeim
mönnum, sem þvi ollu
upphaflega. Og þó ætti
ekki að vera erfitt að
skilja hverjum íslenzkum
manni, að það var tilræði
við hið íslenzka og nor-
ræna þjóðemi, tilræði,
sem að ben gerðist. Hefur
nú gráfið og grasserað í
því sári í nærfellt 100 ár,
og seint mun ganga lækn-
ingin. Ég fyrir mitt leyti
er í engum vafa um það,
að eina ráðið sé að upp-
ræta þann hinn illa meið-
inn, taka upp þráðhm aft-
ur að fullu, þar sem hann
var niður felldur við til-
komu kristninnar. Hefja
framsókn mikla og öfl-
uga, grundvallaða á okkar
eigin forna vísdómi, sem
er enn varöveittur í okkar
sannnehogu Eddum. Mun
pa koma upp speki ein og
ounur, sem pegar sést
vocta íyrir a isiandi. Jt»ví
að margt hefur verið
hugsaö spaklega á Isiandi,
og eru nér etlaust heilar
tu aö raöa ýmsar gatur
erfiöar, ef eKKi spiiií til-
vist og vald ófulikom-
inna hugmynda f jarlægrar
írumþjooar..............
Jtijaipi oss svo Freyr og
Njorour og Ass mnn al-
máttkL“
Sigurbj. Einarsson.
Er ekki talsvert tilfinnan-
legur munur á því, að „heíja
íramsokn milda og öfiuga“,
grundvailaða á eigin vizku,
trúa þvi, að á Isiandi séu
efiaust heilar til að ráða
ymsar gátur eriiðar" veða
gefa frá sér að íuilu og öllu
nugsunina um að geta forðað
sér undan „aðviíandi eða
stríðandi morðingjum,“ og
vera hiutlaus um það, sem
aðhaizt er í kringum okkur,
jaínvel þótt það, sem koma
skal, sé svo ognum þrimgið,
að kostað gæti helming
iandsmanna lilið ? Og þessa
aðstöðu þolandans eigum við
að taka í trú á, að við stönd-
umst piágur“, höíum staðizt
þær á liðnum tíma í eldgos-
um og hallærum.
Þegar aðrar þjóðir biðja
okkur að varpa hlutleysi og
taka þátt í samtökum ann-
arra, gerast sjálfir að ein-
hverju leyti stýrendur okkar
eigin örlaga, kennir þú okk-
ur, að við eigum að ganga
farm „með allri stillingu og
fram „með allri stillingu og
Við' þolum mannjelli!
„Hvar er nú þrek og hnef-
inn steyttur?“ Hvert er það
ofurmagn, sem kæft hefur
ákall þitt til Freys, Njarðar
og Ass hins almáttka í písl-
arvættisblóðpollum „fjar-
lægrar frumþjóðar?“
Við, sem höfum þekkt þig,
hlustað á þig og bundið við
þig ýmsar vonir, skiljum
ekki, hvernig hugsunarhátt-
ur þinn hefur forjúðskazt.
Við gátum skilið, að þú yrðir
vel kristinn maður, en héld-
um, að þú gætir þó verið
Islendingur um leið, okkur
datt sízt í hug, að þú mundir
nokkurn tímann hefja upp
þá kenningu, að við ættum
að bjóða upp á mannfelli í
stað þess að taka þann kost-
inn, sem nær liggur og
er skyldari hugsunarhætti
venjulegra manna, að nota
fremur gáfur og orku til að
sjá sjálfum sér farborða með
eða án hjálpar annarra,
heldur en láta þar nótt sem
nemur.
Það er einkennilegur tví-
Framh. á 8. síðu.