Mánudagsblaðið - 17.10.1949, Blaðsíða 3

Mánudagur 17. okt. 1949
MÁNUDAGSBLAÐIÐ
3
Bréf
Starf umferðarlögreglunnar ófulluægjandi
Æskilegt að lögreglustjóri skipuleggi og bœti umferðareftirlitið
Hr. ritstjóri!
í síðustu viku var þess
getið, að milli 40 og 50 á-
rekstrar hefðu orðið hér í
Reykjavík á tveim dögum.
Astæðan fyrir þessum á-
rekstrum var talin sú, að um
ógætilegan akstur væri að
ræða. Má efalaust telja, að
þar sé átt við bæði of hraðan
akstur, akstur undir áhrifum
víns og þaðan af ýmis brot á
settum umferðarreglum.
En mig langar til þess að
spyrja viðkomandi lögreglu-
stjóra að því, hvort ekki
megi að nokkru leyti kenna
slælegu starfi umferðarlög-
reglunnar, að menn aki bif-
reiðum sínum um bæinn í
misjöfnu ástandi og brjóti
umferðarlög, fyrir framan
nef þeirra manna, sem eiga
að gæta öryggis bæjarbúa á
götunum? Hefur lögreglu-
stjóri nægan mannafla til
þess að sjá um, að vörður sé
á öllum aðalgötunum, eða
er stjórn hans á lögreglulið-
inu ekki nægileg til þess að
menn þessir gæti verks síns?
Daglega geta reykvískir
vegfarendur horft á bifreiða-
stjóra brjóta umferðarregl-
urnar á aðalgötum bæjarins
og það beint fyrir augum
umferðarlögreglunnar. Bif-
reiðar bíða mannlausar á að-
algötunum án þess að nokk-
ur þeirra geri sér far um,
að eigendur flytji þær í burt
eða sæti þungum sektum
fyrir að trufla eða jafnvel
stöðva umferðaræðarnar.
Yegfarendum hefur verið
tjáð, að þeir hafi réttinn til
þess að fara yfir götur, þar
sem gulu strikin eru. Ef þeir
ætluðu að notfæra sér þann
rétt, þá myndu fæstir þeirra
segja frá leikslokum, því að
telja má þá bifreiðastjóra,
sem fara eftir settum reglum
um rétt vegfarenda. Raun-
verulega má segja, að veg-
farendur séu ekki hótinu
betri en bifreiðastjórar, hvað
reglur snertir, en lögreglan
skiptir sér sjaldnast af þess-
ari „óyfirlýstu styrjöld,“ sem
háð er milli þessara tveggja
aðila.
Lögreglan og
listin að leggja bíl.
Við skulum nú fyrst ræða
dálítið um, hvernig bifreið-
um er lagt hér 1 bænum. Al-
gengasta aðferðin er sú, að
bifreiðastjórinn reynir að
finna dálitla eyðu milli bif-
reiða, sem liggja við gang-
stéttina. Enda þótt plássið sé
hvergi nærri nógu stórt til
þess að leggja bílnum, þykir
bifreiðastjóranum nóg, ef
hann getur troðið framenda
bílsins milli hinna tveggja,
þannig að afturendinn stend-
ur út á miðja götuna, svo að
iilfært er stórum bifreiðum
að komast leiðar sinnar.
Þetta má gleggst sjá í Aust-
urstræti, við Austurvöll og
víðar í miðbænum. Nú er
raunin sú, að í Austurstræti
ætti vissulega að banna að
leggja bíl nema á vissum
tímum sólarhringsins, en
banna ætti með öllu að
leggja bifreiðum þeim megin
Austurvallar, sem Lands-
símahúsið er annars vegar
og prentsmiðja Mbl. hins
vegar. Hvað viðvíkur Aust-
urstræti og jafnframt Lauga-
veg, þá ætti ekki að leyfa
bifreiðum að stoppa þar
nema til þess eins að skila
farþegum eða sækja þá. En
þá er það „listin að leggja
bifreið“. Öllum mun nú þeg-
ar vera ljóst, að þeir, sem
kenna mönnum og konum að
stýra bifreið, láta alveg ógert
að kenna, hvernig leggja
skuli bifreið, þannig að hún
sé jafnhliða gangstéttinni og
sem næst henni. Hér tíðkast
að reyna að keyra beint inn
í það bil, sem myndast milli
tveggja bifreiða og láta kylfu
ráða kasti um, hvort vel
tekst að koma bifreiðinni í
stæðið. Af þessu leiðir, að
bifreiðalínan er í miklu ó-
samræmi við gangstéttina og
afturendinn er oft á miðri
götu. Erlendis tíðkast mjög
strangar reglur um „parker-
ingar“. Ef tvær bifreiðar
með t. d. 5 metra millibili
eru við gangstéttina, þá er
ógerningur að leggja þriðju
bifreiðinni milli þeirra, án
þess að hún standi út á göt-
una. Ef bifreiðastjórinn vill
leggja bifreið sinni á milli
þeirra, er bezta aðferðin sú,
sem hér greinir. Hann ekur
þar til bifreið hans er nokk-
urn veginn á móts við miðja
fremri bifreiðina, en síðan
„bakkar“ hann sinni bifreið
inn í bilið sem næst aftari
bifreiðinni. Með þessu móti
fær hann pláss til þess að
færa sína bifreið frarn dá-
lítið, þannig að ef vel er gert
er bifreið hans í sömu línu
við gangstéttina og hinar
tvær. Þetta er í raun og veru
afar auðvelt og talið nauð-
synlegt í hverri borg, sem
hefur mikla bifreiðaumferð.
Sérstaklega yrði þetta til
mikilla bóta hér í bæ, þar
sem aðalgöturnar eru allar
þröngar.
Slysin og umferöalögreglan.
Þá eru það hin tíðu um-
ferðarslys. Þótt okkur sé
kannske illa við að játa það,
þá er það staðreynd, að
meirihluti þeirra, sem aka
bifreiðum, kunna lítt með
þessi farartæki að fara. Of
hraður og á annan hátt ó-
gætilegur akstur er mjög á-
berandi hér í bæ. Hættuleg-
astir eru þó þeir, sem aka
bifreiðum undir áhrifum
víns.
Gerir lögreglan sitt til þess
að slysum sé afstýrt hérna í
Reykjavík? Flestir munu
svara þeirri spurningu
þannig, að lögreglan geti
ekkert gert að því, þótt
menn aki of hratt eða fullir.
Það er að vísu satt, að starf
lögreglunnar takmarkast við
það að sækja og setja í
„kjallarann“ drukkna menn
eða bíða á stöðinni, þar til
hún er kölluð eitthvað til
þess að skakka leikinn milli
hjóna eða ólátabelgja. En við
skyldum ætla, að nú væri
hlutverk hennar dálítið
meira og þá m. a. að gæta
götuumferðarinnar á nóttu
jafnt sem degi. Það er ekki
létt verk fyrir lögregluþjón,
sem hefur ekki jeppa eða
móturhjól til umráða, að
stöðva bifreiðar, sem aka of
hratt eða hafa drukkinn
mann við stýrið. Það er
næstum ómögulegt, því að
fæstir mundu skeyta merkj-
um hennar um að nema
staðar, heldur reyna að
„stinga af“. Nú hefur ís-
lenzka lögreglan móturhjól
til umráða, en örsjaldan sjást.
lögreglumenn á þeim hér á
götunum í þeim erindum að
fylgjast með umferðinni og
hafa hendur í hári umferðar-
þrjóta. Væri t. d. ekki gott
að vita til þess, að í Reykja-
vík væru 6—10 lögreglu-
þjónar, sem ekki gerðu ann-
að en að keyra um göturnar
eða taka sér stöðu á þjóðveg-
unum, sem liggja úr Reykja-
vík til þess að hafa auga
með umferðinni? Ef svo
væri, að umferðarþrjótar
yrðu þess varir, að strangt
eftirlit væri með allri um-
ferð og eftirlitsmönnum gæti
skotið upp þá og þegar, þá
væri ekki að efa, að margir
þeirra mundu hugsa sig um
tvisvar áður en þeir „spýttu
í“, eins og það er kallað.
Mér hefur verið sagt, að
sú aðferð hafi tíðkazt um
skeið, að lögreglan sæti fyrir
druklmum moruium, þ. e. a.
s. biöi eítir þeim íyrir fram-
an eittbvert baunusið eöa
Borgina og tæki þá, þegar
þeir væru setztir upp i bil-
reið sina og túbúmr að aka
af stað eöa heiöu íarið stutt-
an spoi. Þetta er vaiasom aö-
lerö og gæti reynzt hættu-
leg. Baynsamlegra væri, aö
logregiumenn krelðust lyki-
anna af eigandanum og
segöu viðkomanda aö sækja
pa a stooma aagmn eftir. Pa
mætti setja sektir og gera
aörar nauösynlegar raöstat-
anir. Þess mun þó varla aö
vænta, meöan lögreglan er
aimennt á þeirri skoöun, að
allir drukknir menn séu
kjallaramatur.
Hins vegar liggur geysi-
mikið verkefni íyrir um-
ferðalögregluna, ef hún vill
koma í veg fyrir daglega
árekstra og slys á götum
bæjarins og nágrenni.
í sambandi við öll þau
slys og árekstra, sern við
daglega lesum um í blöðum
bæjarins, hafa margir velt
því fyrir sér, hvort ekki
megi talsvert um kenna af-
skiptaleysi lögreglunnar af
ökuníðingum og afglöpum,
sem með bíla fara hér í
Reykjavík. Lögreglan undir
stjórn lögreglustjóra verður
að skilja, að hún er í okkar
þjónustu til hjálpar og til-
sagnar um þessi mál, en alls
ekki refsivöndur eða óghun,
sem fer með verkefni sitt
eins og hefndarráðstafanir.
P. G. Ú.
Blaðið er í aðalatriðum
sammála þessari grein.
Það er margs vant, hvað
snertir umferðareftirlit
lögreglunnar, og þess er
vœnzt, að lögreglustjóri
geri viðeigandi ráðstafanir
hið bráðasta. Okkur hafa
borizt greinar um það, að
lögreglan hafi „setið fyrir“
mönnum eftir dansleiki,
en þótt ástœðulaust að
birta þœr að svo stöddu.
Hins vegar finnst okkur
of djúpt tekið í árinni, þar
sem rœtt er um, að „meiri
íhluti þeirra, sem fara með
bifreiðar, kunni ekki með
þcer að fara“. Þetta er of-
sagt. Hitt er víst, að meira
ber á ökuníðingum en
þeim gœtnu á götunum,
og allt of margir þeirra
hafa ökuleyfi enn í dag.
Ritstj.
Ný bók:
Eðlisfræði lianda
framhaldsskólum
J. K. Eriksen: Eðlis-
fræði handa framhalds-
sltólum I. hefti. Lárus
Bjarnason, fyrrv. skóla-
stjóri þýddi. ísafoldar-
prentsmiðja h/f, Rvík,
1949.
Það þykir hneyksli að
kenna eðlis- og efnafræði
áhalda- og tilraunalaust,
enda mun það óvíða gert,
nema hér á landi.
Þegar Möðruvallaskóli var
fluttur til Akureyrar (1902),
sá doktor Þorkell Þorkelsson
um, að tilraunastofa væri
gerð og tæki fengin til skól-
ans. Þessu hélt Lárus
Bjarnason áfram eftir Þ. Þ.,
og nutu báðir stuðnings
Stefáns Stefánssonar, skóla-
meistara, og eftirmanns hans,
Sigurðar Guðmundssonar,
skólameistara.
L. Bj. tókst að fá fé til
fleiri áhaldakaupa til skól-
ans, og studdi J. M. ráðherra
það af alefli og skilningi á
nauðsyn skólans. Síðan
kenndi L. Bj. efna- og eðlis-
fræði með tilraunum, eins og
tíðkaðist erlendis. Fór all-
mikið orð af þessu, og komu
dánskir kennarar til Akur-
eyrar skömmu eftir 1920 og
fannst svo mikið til um
áhaldasafn skólans, að þeir
rituðu um það í dönsk blöð
og luku á það miklu lofsorði.
Nú, þótt L. Bj. hefði ekki
háskólamenntun í þessum
vísindum, stimdaði hann
efna- og eðlisfræðinám og
tilraunir í kennaraháskólan-
um í Kaupmannahöfn um
þriggja ára skeið og nam þar
mikið, eins og nærri má geta,
er kennarar voru ágætir og
L. Bj. námgjarn í bezta lagi.
Nú hefur L. Bj. þýtt á ís-
lenzku danska eðlisfræði eft-
ir alkunnan kennara, Erik-
sen rektor. 1 formála fyrsta
heftis segir L. Bj.:
„Tel ég, að margt mæli
með þeirri bók, enda hafa
bækur þessa höfundar hlotið
ágæta dóma og eru kenndar
í fjölmörgum skólum, æðri
sem lægri, í Danmörku.
Einnig hafa eðlisfræðibækur
hans og stjörnufræði handa
stærðfræðideildum og eðlis-
og efnafræði handa mála-
deildum verið kenndar í
menntaskólum hér hin síðari
ár.“
Málið á bókinni virðist
mér gott, og er það þó engan
veginn vandalaust að þýða
hana á íslenzkt mál, því að
það er mjög fátækt yfirleitt
af vísindanöfnum, enda hef-
ur þýðandi búið til allmörg
Framhald á 8. síðu.