Mánudagsblaðið - 13.02.1956, Page 3

Mánudagur 13. febrúar 1956
MÁNUDAGSBLAÐIÐ 3
Galdra-Loftur
, Framhald af 2. síðu.
eru meistaralega unnar hjá höf-
undi. Dísa biskupsdóttir er öllu
verr unnin persóna og sannast. er
sviplaus.
Fæstir hafa leikstjórarnir reynt
að bæta eða breyta texta
Jóhanns, jafnvel þótt gera mætti
það að skaðlausu sumstaðar.
Enn færri hafa hróflað við
klaufalegri atriðum í leikritun
hans, sem þeinlinis stinga í stúf
við heildina. Má þar t. d. benda
á fyrri hluta 2. þáttar en vinnu-
menn koma holdvotir heim af
engjum og kvarta yfir rigning-
unni. Þetta atriði, sem sýnilega á
að dreifa atriðinu milli feðgana
er ákaflega klaufalegt og óaf-
Ráð'smað'ur, Brynjólfur Jóhami-
esson, Biskup, Guffjón Einarsson.
sakanlega barnalegt f saman-
burði við heildina og þá sérlega
það, sem eftir kemur.
Leikstjórn Gunnars R. Iíansens
ber að venju vott natni og hag-
sýni, en er samt á köflum ekki
gallalaus, Ljós 1. þáttar eru of
björt, skemma gerfi leikenda,
sem þprfa alla mögulega hjálp
til að kallast þolanleg. Þarf það
ekki annað en nefna gerfi betlar-
anna. Vil. ég sérstaklega benda
á landshornafiakkarann, sem
minnir meíra á stríðalinn gæðing,
en ölmusuræfil, Gerfi Hólaráðs-
manns er, að ég fæ bezt séð
meira sótt til Hólbergs en Hóla.
Þá er Loftur sjálfur einum of
braustiegur þegar minnst er á
8 sífellu hve hann líti illa út,
samariber Disa: „En hvað þú
®rt orðinn fölur og tekinn í
andliti. Hefurðu legið veikur?“
Þetta er atriði, sem algjör óþarfi
að flaska á og auðvelt að bæta
íflr. Hér þarf ekki Robert Taylor
1—■ útlit. Gerfi vinnumanna stað-
arins er líká mjög lélegt. Eru
þeir furðu vel klipptir á nútíma-
mæiikvarða en Ólafur, hægri
hönd staðarráðsmannsins, allur
phirðulegri.
En einna mest verða vonbrigð-
ín í sambandi við lokaatriðið í
þriðja þætti, þ. e. þegar Loftur
særir fram biskupana. Hér slepp-
ir leikstjórinn fyrirmælum höf-
umdar og fer að mestu eigin göt-
ur; og bætir það ekki úr, því
höfundur hefur sjálfur veigrað
sér við að fara nær þjóðsögunni
®n svo, að það.minnir á kött, sem
stiklar kringum eld, Vissuléga
hefði atriðið með þrumum og eld-
ingum höfundar orðið betra en
Ijósadýrð leikstjóx-ans. Hinsvegar
er rétt að láta Gottskálk ekki
koma inn en fyrir undir lokin. En
hér kemur gleggst fram hve veru-
lega höfundinum mistekst. Hér
var tækifærið til þess, að láta
hið kyngimagnaða ná fullkomn-
un, draga frarn römmustu forn-
eskjuna — skipti Lofts og Gott-
skálks grimma — „Vel er sungið
sonur, og betur en ég hugði, en
eigi nær þú Rauðskinnu minni“
— ásamt tilheyrandi Ögri og háði.
Hinsvegar hefur leíkstjóri náð
prýðilegum árangri hjá ýmsum
leikendum,
. Gísli Halldórsson leikur hlut-
verk Galdra Lofts. Gísli hefur
>sýnt það, að hann á skilið að fá
erfitt hlutverk að spreyta sig á,
og Loftur honum boðlegur biti.
Galdra-Loftur er erfitt hlutvei'k,
gerir meiri kröfur en nokkurt
annað íslenzkt hlutvei'k. Það er
margþætt, snúið, eigrar milli ofsa,
viðkvæmni, harðmennsku og ör-
væntingarfúllrar uppgjafar. Þessi
sendurslitna persóna, ístöðulaus
en þó einbeittur í sumu, sem
berst við hinar ólíkustu tilfinn-
ingum sem brjótast um i sundur-
slitinní samvizku, verður í senn
meðaumkvunai'leg og hrífandi
pei’sóna. Og hlutvei’kið byggist
á þeim sem túlkar það. Gísli
nær miklum árangri, teflir djarft
í leik sínum en missir hans- aldrei
úr höndunum, sem krefst sérstaks
taumhalds; svipbi'igðin ei’u á-
stríðurík, nautnakennd en þó
ekki laus við barnslega draum-
kennd unglingsins t. d. í 2. þætti
er hann sér Dísu aftur. Miskunn-
arleysið, hugleysið og kuldinn
verða honum jafnvíg. Beztur verð
ur hann samt í samleik með Stein
unni enda fær hann þá aðeins
nægan mótleik.,
Steinunn er leikin af Ernu Sig'-
urleifsdóttur. Sýnir leikur Ernu
það, sem hér var i'itað fyrir nær
tveim árum, að hún er sú bezta
af öllum yngri leikkonum okkar.
Steinunn er fófnardýr örlaganna,
það fórnardýr, sem oftast er getið
í öllum íslenzkum sögum — um-
komulausa vinnukonan, sem verð
ur þunguð og hlýtur af hvers
manns fyrirlitningu. Þessa konu
er óþarfi að kynna. En höfundur
hefur hér skapað samnefnara
þessarar kvenstéttar, sem ekki á
sinn líka. Hann hefur gætt hana
því tilfinníngalífi, sem jafnvel
enn er fágætt í konu, þótt það
sé ekki síður æskilegt. Frú Erna
flytur Steinunni stigi hærra í
túlkun sinni en höfundi tekst.
Vart má telja, að betri túlkun
hafi sézt hér hin síðari árin en
túlkun frúarinnar á þessu hlut-
verki — hún er ófelisk en jafn-
framt nógu jarðnesk, til að vera
sönn. Hafa þ'au Gíslf og Erna
þarna stigið þrepi hærra í list
sinni.
Brynjólfur Jóhamiesson, ráðs-
maður, er sannrn: og heill í túlkun
sirrni, fulltrúi hins veraldiega í
auði og metorðum, „metorða-
gjai-n“, faðir, sem vill syni sínum,
Lofti, allt hið bezta. Skoi’tir
Brynjólf ekkert til að gera per-
sónuna heilsteypta — en gerfið er
mjög vafasamt. Biskupshjónin
leika Guffjón Einarsson og Edda
Kvaran. Guðjón nær tilhlýðilegri
virðingu, er stilltur í fasi, sóma-
samlegur biskup, býr yfir still-
ingu kennimannsins. Frú Edda
leikur konu hans af virðuleik.
Ólafur, æskuvinur Lofts, er leik-
inn af Rnúti Magiiússyni. Þetta
er sti'embið hlutverk, óþjált í með
ferð, en gerir þó of miklar kröfur
til leikandans og veldur hann
því ekki. Skortir betri svipbrigði,
hreyfingar, festu og raddbrigði.
Dísa er leikin af Helgu Bach-
mann. Frú Helga er heldur að
vinna sig áfram í leikstiganum,
nær mörgu þokkalegu úr hlut-
verkinu, en býr enn ekki yfir
rlkri innlifun. Árni Tryggvason,
bregður þarna upp einkennilegri
mynd af blindum manni. Gerfið
er nokkuð gott, en framsögn hans
minnir á bóklestur. Sýnilegt er
að hann leggur alúð við mimik og
nær nokkru úr því. Kristín litla
Waage er fallegt barn og kom
vel fram á sviðinu, feimnislaust
og látlaust. Um aðra leikendur er
lítið að segja. Það háir mjög,
að klaufalegur „maski“ í fyrsta
þætti, ölmusumannaatriðinu, og
of mikili ljós gera það að verk-
um að sömu mennii'nir, vinnu-
menn, sýnast bara ölmusumenn,
sem hafa rakað sig í öðrum
þætti. Tónlist Páls ísólfssonar og
söngur Guffmundar Jónssonar
voru ágæt, og smekklegt bragð
hjá leikstjóra úr því hann kaus
að breyta lokaatriði 3. þáttar.
Mistök ljósanna skrifast hjá,
leiktjóra.
í heild var sýningin áhrifarík
og mest vegna þess hve vel þeim
tókst frú Ernu Sigurleifsdóttur
og Gísla Halldórssyni.
A. B.
Eitt af nýjustu afkvæmmn Parísartízkuniiar.
Mánudagsþankar
Framhald af 1. síðu.
áður væri bann — Croft-
Baker og útgerðannemi að
vernda líf brezkra sjó-
manna og raunar annarra
erlendra sjómanna, sem
veiða við ísland ! !
Eíns og kunnugt er úr
veraldarsögunni eni Bret-
ar hehusmeistarar í áróðri;
]>að eru engin takmörk fyr-
ir því, hve laglega þeir geta
hagrætt sannleikanum.
Það hafa Islendingar feng-
ið að reyna á sjálfum sér í
samhandi við landhelgis-
deiluna. Og Croft-Baker er
ekki aiveg á því, að láta
morðsöguna falla niður.
Nú á að fá á hana þaim
endanlega stimpU sannleik-
ans, sem á þykir vanta,
með því að Bretar f ari frarn
á við íslendinga, að þeir
Bæjarstjórn Reykjavíkur hefur ákveðið skv. venju
að innheimta fyrirfram upp í útsvör 1956, sem svarar
helmingi útsvars hvers gjaldanda árið 1955.
Fyrirframgreiðsluna ber að greiða með 4 afborg-
unum og eru gjalddagar 1. marz, 1. apríl, 1. maí og
1. júní, sem næst 12y2% af útsvari 1955 hverju
sinni, þó svo að greiðslur standi jafnan á heilum eða
hálfum tug kröna.
^ Reykjavík, 6. febrúar 1956.
BORGARKITARINN
samþykki að brezkir tog-
arar geti vaðið um íslenzka
landheígi með veiðarfæri
sín útbyrðis til að forðast
hin manndrepandi óveður
við ísland. Ög ef íslending-
ar samþykkja ]>etta mun
Croft-Baker og öðrurn
Bretmn fiimast sem þá hafi
íslendingar játað á sig
morðið og þar með að lönd-
unarafbeldi Breta liafi ver-
ið sprottið af hintim hrein-
ustu hvötum. Það er alltaf
þannig með Breta, að því
lélegri hvatir, sem þeir
Ieggja til einhvers, þvi
fremur ástunda ]>eir að
Iáta líta svo út sem þeim
hafi ekkert annað gengið
til en góðsemin ein —.
Passi inn í fandhelginai
En svo er önnur Mið á!
þessu máli. Þó landhelgin
islenzka sé, allt ineð öllu,
fjórar míur, þá er það ekki
langur spotti frá IandL Tog
ararnir eru enga stund að
búlka veiðarfæri sín, eí
með þarf íog geta leitafS
vars án þess að verða fyrir
svo sent nokkrum töfum aí
því. Það Iiefur heldur eng-
um dottið í hug að fai-a
frarn á heimild til að fara
inn £ landlielgi með óbúlkuð
veiðarfæri fyrr en Bretum
dettur þetta í hug nú. En
það getur vafalaust verið
handliæg ástæða til að fara
inn fyrir fiskveiðitalunörk;
in að geta þá vísað til þess,
að það sé vont veður eða
líkur fyrir vont veður.
Þannig gæti þessi regla, efi
hún yrði tekin upp fyrir
heiðni Croft-Bakers, orðið
til að auðvelda landhelgis-
brot stórlega.
Croft-Baker gæti þá tal-
að um aukna „vináttu“, efi
þessi regla yi’ði tekin upp.
Þá hefði hann slegið tvæí
flugur í einu höggi; fengið,
sannleikastimpil á morð-
söguna og um leið gulara
passa handa brezkiun tog->
ururn inn í íslenzka land-
helgi. 11 j