Mánudagsblaðið - 13.02.1956, Page 6

6
MÁNUDAGSBLAÐIÐ
Mánudagur 13. febrúar 1956
inni; að lokum kom tímarit
hr. Mannings út, og allir litlir
og stórir í bókmenntaheimin-
um stóðu þögulir og hlustuðu
á rödd meistarans.
Ritdómur hans um bók
Ednu var undir yfirskriftinni
„Enginn efar að þið eruð fólk-
ið, og vísdómurinn deyr með
ykkur“, eins og Job svaraði
sjálfsánægðu ritskoðurunum
sínum. Greinin sýndi taum-
lausa fyrirlitningu og vítur
á þá, sem hefðu svo kæruleys-
islega reynt að drepa niður
hinn unga rithöfund.
Hr. Manning reit um bókina
af algjöru hlutleysi, sem gerði
ritdóm hans svo mikils virði
— reit um hana eins og hún
hefði verið rituð af algerlega
ókunnugri persónu.
Hann rakti hana nákvæmlega
í sundur, og um leið og hann
benti á nokkur alvarleg mis-
41.
FRAMHAUDSSAGA
A. J. EVAN TTILSON:
»EÐNA«
uði fyrr, en tafðist vegna
giftingar Estelle“.
Edna leit utan við sig á
velgerðarkonu sína, og varir
hennar fölnuðu enn meira er
hún spurði:
. „Sagðirðu að Estelle---
hefði gifst?
„Já, góða mín — hún er nú
í New.Yörk með manni sínum.
Þau ætla til Parísar------“
„Giftist hún — —Hún
tök, sem öllum hafði sést yf- hneygði höfuð sitt á brjóst
ir nema honum, þá gaf hann
nokkrum köflum þau hrós
yrði, sem enginn amerískur
höfundur hafði fengið hjá
honum, og spáði svo fyrir, að
þeir myndu lifa þegar þeir,
sem nú reyndu að skopast að
þeim væru algerlega gleymd-
ir í gröfum sínum.
1 Edna jáíar ást sína.
Dag einn í desember, nokkr-
um mánuðum eftir að þau
höfðu komið heim aftur frá
ströndinni, sátu þau Felix og
Edna saman í bókaherberg-
inu. Drengurinn hafði rétt
lokið við Filipus II. eftir
Prescott og Edna hafði lofað
honum að lesa fyrir hann Don
Carlos eftir Schiller og Eg-
mont eftir Goethe í þeim til-
gangi að kynna honum sem
bezt hina miklu menn í bók-
menntaheiminum. Hún tók
íipp eintakið af Don Carl-
os en hann krosslagði hand-
leggi sína á hækjur sínar,
eins og hans var vani, og
hvessti augunum á hana.
Þau höfðu lesið nm það bil
hálfa stund, þegar Felix
iheyrði hvislað við dyrnar, og
er hann leit við, sá hann ó-
ikunna konu standa við dyrn-
;ar. Hann var nærri staðinn á
fætur, og hreyfing hans vakti
athygli Ednu og er hún leit
upp, rak hún upp fagnaðaróp.
Hún lét bókina falla og hljóp
til hennar með útrétta arm-
ana.
„Kæra frú Murry, kæra
yina min“.
Þær föðmuðust í nokkur
íaugnablik og um leið og Felix
staulaðist út úr herberginu
heyrði hann Ednu snökta.
Frú Murray ýtti stúlkunni
aðeins frá sér og um leið og
hún sá þreytt og fölt andlit
hennar, sagði hún:
„Vesalings Edna mín, litla
stúlkan mín; hversvegna
sagðir þú mér ekki að þú vær-
ir svona veik? Þú ert eins og
skugginn af sjálfri þér. Því
komstu ekki heim, barnið
mitt, fyrir löngu síðan? Eg
í$tlaði að koma hingað mán-
frú Murrays, og eins og i
draumi heyrði hún svarið: —
„Estelle giftist þessum
unga Frakka, Victor de Saus-
sure, sem hún kynntist í Ev-
rópu. Edna, hvað er að þér,
barnið mitt? Er -------“
Þegar hún sá að Edna
bærðist ekki kallaði hún ótta-
slegin á hjálp.
Frú Andrew kom strax með
þau meðul, sem læknirinn
."aafði ráðlagt, en það leið Iöng
stund áður en Edna náði sér,
og þá lá hún með lokuð augun
og hélt höndum um höfuð sér.
Frú Murray sat hjá henni á
legubekknum og grét hljótt,
meðan frú Andrews skýrði
henni frá vanheilsu hennar og
aðsvifunum. Þegar kallað var
í frú Andrews og hún fór úr
herberginu þá var algjör þögn
og Edna leit á frú Murray og
með tár í augum sagði hún:
„Ég var svo glöð að sjá
þig, að tilfinningin bar mig
ofurliði. Ég er ekki eins
hraust og ég var í gamla
góðu dagana heima á Le
Bocage, en ég næ mér alveg
bráðlega. Legðu höndina á
ennið mitt og þá finnst mér
ég vera orðin lítil stúlka
af tur. Mér finnst svo ósegjan-
lega gaman að vera með þér
enn einusinni“.
„Svona ekki tala meira
núna, þú ert enn svo eftir
þig“.
Frú Murray kyssti hana og
lagfærði hárið hennar, ýtti
því frá enni hennar og fölum
kinnunum.
Edna horfði rannsakandi
augum á frú Murray nokkra
stund og í svip hennar sá hún
andlitsdrætti annars og miklu
kærara andlits. Þvínæst lok-
aði hún augunum og lítið bros
kom á varir hennar, er hún
heyrði röddina og henni
fannst það vera rödd hr.
Murrays.
„Edna, ég fyrirgef þér
aldrei fyrir að hafa.ekki skrif-
að mér og skýrt mér frá
heilsufari þínu. Ég vissi að
skilnaður okkar myndi vita á
illt. Þú tilheyrir mér og ég
ætla mér að halda þér og
hugsa um þig í framtíðmm.
Hugmynd þín að vinna þig í
hel, til gamans fyrir þá, sem
alveg sfendur á sama um þig
er hryllileg og ég ætla mér
að binda enda á allt slíkt“.
„Frú Murray, hvers vegna
hefurðu ekki minnzt á séra
Hammond?“
„Af þvi, að þú átt ekki
skilið að heyra frá honum.Þú
hefur reynst þakklátur nem-
andi eða hitt þó heldur. Hvað
hefur komið yfir þig', barnið
mitt? Ertu svo hrifin af þín
um eigin sigi'um, að þú hafir
algjörlega gleymt þínum fyrri
vinum, sem elskuðu þig þegar
þú varst óþekkt í héiminum?
Ég hélt það fyrst. Ég hélt að
þú værir tilfinningalaus, eins
og hinir í stéttinni, og ekkert
skipti þig máli nema áhuga
mál þitt. En, elskan mín, ég
sé uð ég hefi haft þig fyrir
rangri sök. Föla andlitið þitt
sýnir gleggst óréttlæti mitt í
þinn garð, þvi ég er viss um
að lánið hefur ekki eyðilagt
þig; að þú ert enn Edna litla
— litla Edna mín — dóttir
mín. Vertu nú alveg róleg,
hlustaðu á mig og hættu að
láta varirnar á þér vipra
svona. Séra Hammond er ekki
verri til heilsunnar en hann
hefur verið í marga mánuði,
en hann er svo veiklulegur, að
hann getur vart lifað lengi
úr þessu. Þú veizt, að honum
þykir svo afar vænt um þig og
segir alltaf, að hann geti ekki
dáið í friði án þess að sjá þig
einu sinni enn. 1 hvert skipti
þegar ég fer yfir til prest-
setursins er fyrsta spurningin
hans: Ellen, er hún að koma?
-^~hefurðu heyrt frá henni?
Þú hlýtur a ðvita, að hann og
St. Elmo eru að fullu sáttir.
Ég vildi óska að þú hefðir séð
hann þegar St. Elmo var að
lesa bókina þína fyrir hann.
Það var eintakið, sem þú
sendir, og þegar við lásum
upphátt sameiginlega tileink-
un þína til mín og hans, grét
gamli maðurinn, bað um gler-
augu sín og reyndi að lesa
tileinkunina, en gat það ekki.
Hann . . . .“.
Edna rétti út hendina og
frú Murray skildi við hvað
hún átti og hætti að tala, en
Edna snéri sér til veggjar og
grét hljóðlega, en reyndi jafn-
framt að ná tökum á geði
sínu.
Tíu mínútur liðu og þá
sagði hún:
• „Viltu halda áfram núna
frú Murray, og segja mér allt
sem hann sagði. Þú getur ekki
ímyndað þér hve ég hefi þráð
að vita hyað ykkur öllum
þeima fyndist um bók mína.
Mig hefur þyrst svo í hlýleg
orð að heiman. Ég sendi
fyrstu entökin til þín og sr.
Hammond og mér leið svo illa
að heyra ekkert frá ykkur um
hana.
„Góða mín, það var mér að
kenna og ég játa það með
glöðu geði.. Sr. Hammon gat
auðvitað ekki skrifað, en
hann treysti mér til þess að
þakka þér í sínu nafni fyrir
bókina og tileinkunina, Ég
var þér verulega reið fyrir að
koma ekki heim þegar ég
minnist á það bréflega, og ég
var afbrýðisöm út í bókina
þína og vildi ekki lofa hana
vegrta þess, að ég vissi að þú
bjóst við því. En heldurðu
ekki að ég hafi verið stolt af
litlu stúlkunni minni, þótt ég
hafi ekki haft orð á því?
Góða min, það er ómögulegt
að lýsa ánægju sr. Hamm-
onds, þegar við lásum söguna
þína fyrir hann. Oft sagði
hann: St Elmo, lestu þennan
kafla aftur. Ég vissi að hún
var vel gáfum gædd, en aldrei
trúði ég því, að hún myndi
skrifa slíka bók, sem þessa —.
Þegar við lásum síðasta kafl-
ann, þá varð hann alveg frá
sér numinn og endurtók í
sífellu: Guð blessi litlu Ednu
mína •— þetta er göfug bók,
hún mun leiða til góðs------
mikils góðs. — Frá mínu sjón-
armiði virðist þá næstum ó-
mögulegt að hinn vinsæli höf-
undur skuli vera sami lamaði
munaðarleysinginn, sem ég
lyfti úr grasinu við slyssstað-
inn fyrir sjö árum síðan.
Edna hafði risið upp, og
sat nú á sófaröndinni, með
hönd undir kinn og milt og
fagurt bro's á vör er hún
hlustaði á lof þeirra, sem hún
elskaði mest í heiminum.
„Enda, því sagðir þú mér
ekki allt af létta? Hversvegna
léztu mig komast að því af
tilviljun, sem þú hefðir átt
að trúa mér fyrir?“.
Stúlkan titraði og blóð
hljóp fram í kinnar hennar er
hún hjúfraði sig að frú
Murray og spurði . . . .:
„Um hvað ertu að tala?“
„Hvers vegna sagðírðu mér
ekki að sonur minn elskaði
þig, og óskaði eftir að kvong-
ast þér? Ég hafði ekki
minnstu hugmynd um hvað
fór ykkar á milli fyrr en um
það bil fyrir mánuði síðan ,og
þá var það sr. Hammond, sem
sagði mér það. Þó ég undr-
aðist að St. Elmo hefði
fylgt þér alla leið til Chattan-
ooga, þegar þú fórst til Nesw
York, þá datt mér ekki í
hug að hann hefði sérstakan
áhuga á þér, því ekkert var
á honum að sjá, þegar hann
kom aftur; hann sagði aðeins,
að hann hefði ekki séð neinn í
lestinni, sem hann hefði viljað
treysta til að hugsa um þig.
Nú veit ég allt — hvers vegna
þú fórst frá Le Bocage, og ég
veit líka, að þú hefur verið
handbendi guðs í að snúa St.
Elmo aftur til skyldna sinna
— til sinna gömlu göfug-
mennsku. Edna, barnið mitt,
ef þú aðeins vissir hve mikið
ég elska þig og er þér þakklát,
og hve mikið ég þráði að
faðma þig að mér og kalla
þig dóttur mína-------Ednu
Murray — konu St. Elmo —
ó hvað ég verð þá stolt af
dóttir minni.
Hvemig gat mér dottið i
hug, að þegar ég tók í hús
mitt fátæklega litla stúlku,
einstæðing, að það yrði engill,
sem skapaði aftur gleði i
hjarta sonar míns og frið í
sál mína“.
Hún faðmaði hana að sér,
„Edna, dugmikla stúlkan
mín, hversu fékkstu staðist
beiðni St. Elmals? Hvernig
gaztu farið burt frá honum.
Er það vegna þess, að þú
óttaðist, að ég myndi ekki
taka viljandi við þér eins og
tengdadóttur minni? Titraðu
ekki svona— svaraðu mér .
• „Spurðu mig ekki, frú
Murray — hlífðu mér. Þetta
er málefni, sem ég get ekki
rætt við þig“.
„Edna, ég verð að tala við
þig um mál, sem eitt samarl
kom mér’til að koma til New
York. Hamingja sonar míns
er mér dýrmætari en lif mitt,
og ég er komin til að þrábiðja
þig, fyrir mina sök, ef ekki
þína, að minnsta kosti
reyna ....“.
„Það er þýðingarlaust.
Nefndu ekki nafn hans aftur,
Ó, frú Mun’ay, ég er svo lasiU
í dag — hlífðu mér. Hafðtf
miskun vegna lasleika míns“,
Hún rétti biðjandi eu
áranguslaust út hendina.
„Það er eitt, sem þú verðuí
að segja mér. Hvers vegng,
hryggbraust þú hann?“
„Vegna þess, að ég bar ekkj
virðingu fyrir skapgerð hans,
Þú verður að fyrirgefa mér,
þú neyddir mig að segja þettai
— vegna þess að ég vissi a<$
hann var ekki þess virði að
nokkur kona bindi sig hon-
iun“.
Andlit móður hans roðnaði
af reiði, og hún reis á fætur,
reigði aftur höfuðið og svip«
urinn var ógnandi.
„Edna, Earl, hvernig dirf«
ustu að tala svona við mig
um son minn? Það er ekkj
til sú kona á allri jörðinni,-
sem ekki myndi vera heiðruð,,
ef hannn vildi ganga að eigá
hana. Hvaða rétt hefur þú að
lýsa hann óverðugan traustS
konu. Svaraðu mér“.

Máaudagsblaðmu