Mánudagsblaðið - 21.09.1959, Side 8

Að dæmi Frakka
BlaÁfynr alla
Mánudagur 21. sept. 1959
OR EINU I ANNAD
Jón Pálma og sigurvegarinn - Umferðarnefnd og
sföðumælar - Lullað effir „kindum" - Hijómskála-
garðurinn - Að skila affur
Skömmu eftir að úrslit í síðustu alþingiskosningum
urðu kunn, kom Jón Pálmason á Akri til Reykjavíkur,
en hann hafði þá fallið í kjördæmi sínu. Margir ræddu
um úrslitin við Jón, vottuðu honum samúð sína en
Jón tók öllu vel. Kvöld eitt sat Jón í vinahópi og
ræddu allir um kosningarnar en Jón lagði ekkert til
málanna, unz hann seint um kvöldið mælti:
„Það er undarlegt með úrslitin í þessum kosningum;
forsætisráðherra féll fyrir óreyndum ungling en for-
seti Sameinaðs þings fyrir hreinu fífli“.
Þið skulið ekki halda að nefndin hans Briems, um-
ferðarnefndin, sé atvinnulaus, þegar dag hvern berast
tíðindi um árekstra, slys og dauðaslys, sum hver, sem
rekja má til aðgerðarleysis ábyrgra umferðaryfirvalda.
1 síðustu viku samþykkti nefndin, til að auðvelda um-
ferð, að stöðumælar skyldu settir upp á eyjunni milli
akreinanna á Snorrabraut, milli Laugavegar og Grett-
isgötu. Að vísu vita fáir hvaða samgöngubót verður
að þessu .... íbúðarhús beggja vegna götunnar ....
en hitt er öllu líklegra, að hér sé um venjulega heimsku-
lega samþykkt að ræða, sem þó hefur það til að bera,
að hun eykur það „racket“, sem stöðumælahneykslið
er þegar orðið. Umferðarnefndin ætti fremur að reyna
að draga úr slysahættunni, en brugga upp einhver ráð
til að komast að pyngju borgarans.
r
í
>
(L
I tíð Agnars Kofoed Hansens lögreglustjóra, var lög-
reglunni kennt að bera sig karlmannlega á göfu þ.e. al-
mennilegt, hressilegt göngulag. Nú horfir öðruvísi við,
margir nýir lögregluþjónar hreyfa sig heldur silalega
um göturnar, minna á allt annað en mennt sem eiga að
hafa einhvern snefil af „regimentasjón“ til að bera.
Yngri lögregluþjónar verða að gera sér ljóst, að þegar
þeir koma á götur höfuðstaðarins, er röltið um hagana
að baki, og öll einkennisföt kref jast að menn séu bein-
ir í baki og hafi léttan limaburð. Ef lögregluyfirvöld-
ir í baki og hafi léttan limaburð. Flestir þarna bera
sig eins og menn, en undantekningunum er ekki alveg
nog að hafa vöðva og brosa til kvenna. Þótt ungmenna-
félögin hafi lengi verið útungunarvél fyrir tilvonandi
lögregluþjóna, þá má hugsjónin þaðan ekki elta þá
inn í ábyrga gæzlustöðu.
* ★-----------------------------
Bærinn vinnur ötullega að því að skreyta og prýða
Hljómskálagarðinn. En hvernig stendur á því, að ekk-
ert er gert fyrir Hljómskálann sjálfan, sem þarna
stendur ómálaður, gluggakistur að rotna burtu og allt
útlit hússins hið hraklegasta? Það er sannarlega tími
til að hér sé úr bætt.
1.1
Bílstjóri skrifar: „Mig vantaði háspennukefli — að
því er haldið var — í bifreið mína. Þetta var rétt fyrir
lokun svo ég fór í búð Halldórs Ólafssonar við Rauðar
árstíg og keypti mér kefli, og bað um leið um leyfi til
að skila því aftur, ef mitt kefli reyndizt í lagi. Búðar-
maður Halldórs þverneitaði, sagði að keflinu yrði ekki
veitt móttaka. Eg keypti keflið, mitt reyndist heilt, og
ómögulegt að losa sig við hið nýja. Eru svona verzl-
unarhættir leyfilegir?“
Eflaust leyfilegir, en vart til sóma fyrir verzlunina og
Halldór — en þetta eru leyfar stríðsáranna. — RITST.
Framhald iaf 3. síðu.
skáld í blöðum og útvarpi. Eitt
þeirra Þorsteinn Valdimarsson,
hefur ort nokkur fögur ljóð en
þar eð hann er haldinn ofbeldis-
manna trú, hafa gáfur hans ekki
þroskazt sem skyldi. Svar al-
mennings við hinum einhliða og
innantóma áróðri atómmanna er
mjög einfalt: það lesa engir
kvæði nú á dögum.'
Á meðán atómmennirnir voru
að koma ár sinni fyrir borð á rit-
stjórnarskrifstofum lýðræðis-
sinná, var þeim mjög tíðrætt um
að framleiðsla þeirra nyti ekki
viðurkenningar hjá Rússum. Það
bæri með öðrum orðum vott um
andkommúnisma og frjálslyndi
að vera hlyntur abstraktmál-
verkum og stefnu Steins Stein-
ars í ljóðagerð. En þessum sömu
mönnum láðist að geta þess áð
á sama hátt og atómkvæði eru
bönnuð í Rússlandi eins eru verk-
föll þar ekki leyfileg. Verkvöll
og gervilist eru tæki, sem hinn
alþjóðlegi kommúnismi notar til
að lama þjóðlega menningu vest-
rænna ríkja. Ennþá koma hér út
læsilegar skáldsögur en þeim
fækkar ár frá ári. í fyrra kom
t.d. út mjög góð bók eftir Guð-
mund Friðfinnsson, sem atóm-
unnendum tókst ekki að þegja
algerlega í hel.
En lang harðfengust er sókn
stjórnmálaflokkánna gegn þeim
einstaklingum, sem skrifa á
sjálfstæðan hátt um þjóðfélags-
og menningarmál. Enda liggur
það í hlutarins eðli að þeir eru
útbreiðslu- og áróðursstarfsemi
þeirra hættulegastir. Gegn slík-
um mönnum er venjulegast not-
uð tvennskonar vopn: Þögn eða
herópið: maðurinn er ekki með
öllum mjalla. Árangurinn er sá
að hér eru engin tímarit gefin
út um þjóðfélagsmál, sem boða
fagurt mannlíf. Tveir aldurhnign-
ir menn, Jónas Guðmundsson og
Jónas Jónsson gáfu út tímarit,
Dagrenningu og Ófeig, en þau
eru nú bæði dauð. Báðir eru þeir
mjög vel ritfærir menn. Jónas
Guðmiundsson fbeitti sér, fyrir
merkri umbótahreyfingu, sem
vildi aðskilja löggjaíar- og fram-
kvæmdavaldið í lanjiinu enti-
fremur leitaðist hann við að efla
kristilega menningu. Með störf-
um sínum fyrir Bláa Bandið hef-
ur Jónas sýnt vilja sinn í verki.
Jónas Jónsson hélt uppi í riti
sínu sjálfstæðri þjóðfélagsgagn-
rýni um leið og hann studdi
flest framfaramái sem komið
hafa fram með þjóðinni. Eitt
dæmi sýnir á áþreifanlegan
hátt, hversu stjórnmálaflokkarn-
ir og málgögn þeirra hylma yfir
spillinguna: Blöndalsmálið. Þá
var það Jónas frá Hriflu sem
rauf þögnina. —
En sú kemur t.íð að gerð verð-
ur uppreisn gegn flokksvaldinu.
í Frakklandi hefur flestum
gömlu fauskunum verið vikið til
hliðar. Hinir æfðu stjórnmála-
skörungar frá niðurlægingar-
tímabili frönsku þjóðarinnar hafa
fengið að hvíla sig. Svipuð saga
gæti gerzt hér og það fyrr en
verndara ómenningarinnar órar.
Hilmar Jónsson.
Effirlekfarverð mynd í
Hafnarbíói
Undir vor 1944 var flestum auð-
sætt hversu stefndi um endalok
síðustu heimsstyr j aldar. Sigur
bandamanna var viss, undanhald
Þjóðverja í Rússlandi var í full-
um gangi, heimaborgir Þjóðverja
undir stöðugum loftárásum.
Þetta er bakhjarl kvikmyndar-
innar „A3 elska og deyja“ (vill-
andi titill), sem fjallar um þýzk-
an hermann, Graeber, orlof hans
frá vígstöðvunum í Rússlandi, ást
og vikuhjónaband í úthverfi Berl-
innar og endanlegt fall hans í
Rússlandi, en banamönn-
um sínum hafði hann þá
borgið með því að vega her-
deildarfélaga sinn. Erich Maria
Remarque — All quiet on the
western front — hefur hér tek-
izt að segja látlaust frá persónu-
lífi óbreytts þýzks hermanns á
þeim dögum þegar allt blæs í
móti, þjóð hans að tapa en landar
hans lifa við verstu hugsanleg
kjör, undir stöðugum árásum.
Höfundi er lagið, eins og í frá-
sögn sinni úr fyrri styrjöld, að
draga fram flest það mannlega,
sem á daga drífur meðal her-
manna, jafnvel þegar „dauði og
djöfull“ dansar meðal þeirra all-
an sólarhringinn. Hann gætir
þess að spenna aldrei bogann
hátt, sneyða hjá pólitík og yfir-
leitt, hvar orsökin liggi til
hildarleiksins, en lýsir einkar ná-
kvæmlega og undurþýtt tilfinn-
ingum eins manns og konu, jafn-
framt því, sem hann bregður upp
skyndimyndum af fólinu, húm-
oristanum og kuldalegu afskipta-
leysi um örlögin; hann lætur sem
betur fer, hugsjónaöflin leika lít-
inn þátt og ómerkilegan (höf.
leikur sjálfur hlutverkið) í þess-
ari oft ágætu lýsingu á þrem
vikum úr lífi óbreytts hermanns.
Handrit O. Jannings er oft skín
andi vel unnið, samtölin auðveld,
fara vel og án alls íburðar, en
honum hættir til, ein's og höf-
undi, að verða langtum of lang-
dreginn, einkum í ástaratriðum
og endurteknum „senum“ af
sömu viðburðunum. Má þar kann-
ske um kenna Shirk leikstjóra og
Metty kvikmyndara, sem báðir
eru dálítið meira hrifnir af íburði
en látiausri einfeldni, sem er að-
aðalkrafa efnisins. Leikurinn í
myndinni byggist mikið á aðal-
persónunni Graeber, sem John
Gavin gerir yfirleitt ágæt og hóg-
vær skil, þótt blíðlyndið sé stund-
um úr hlutfalli við þau verk, sem
hann játar sig hafa framið. Lilo
Pulver í hlutverki Kruse, minnir
um of á þýzka „sakleysið og skír-
lífið“, eins og grát- og ekkahöf-
undar Þjóðverja vilja fullyrða
áð þýzka kvenþjóðin hafi haft til
að bera öll stríðsárin, en annars
er leikur hennar mjög góður. Don
de Fore og Keenan Wynn, bregða
upp góðum myndum, svo og ýms-
ir herdeildarmenn á vígstöðvun-
um, sem ég ekki kann að nefna.
Mynd þessi er, yfirleitt, langt yf-
ir það meðallag, sem við höfum
átt að venjast í þessum efnum.
Einstakir kaflar hennar eru bæði
listrænir í leik og efni, gefa skín-
andi innsýn í líf hins auma her-
manns, en líf allra hermanna er
að jafnaði aumt, er á vígstöðvar
er komið.
Eg vil eindregið ráða öllum
að sjá þessa mynd.
A. B.
Ágæf glæpamynd í
f <■■■ B r r n
Sfjornubioi
„Nylonsokkamorðið“ í Stjörnu-
bíói er ein af þessum fágætu
leynilögreglumyndum, sem eru í
senn góðar, spennandi og „gætu
verið sannar“, enda tók það
brezk-ameríska samvinnu til að
hrinda henni í framkvæmd.
Myndin fjallar í stuttu máli um
morð á ungri, léttlyndri stúlku
— svakakroppi —, sem allir vilja
gista næturlangt, en fáir sjást
með opinberlega, sízt á hinum
betri stöðum. En það er ekki morð
stúlkunnar, né heldur morð beztu
vinkonu hennar, sem athygli vek-
ur, heldur hin skemmtilega inn-
sýn, sem rannsókn þessara morða
veitir manni í líf einstaklinga og
hjóna, sem búa í hinu smáa
þorpi, sem verknaðurinn er fram«
inn. Við sjáum allt frá framhjá-
haldi til hins særða stolts smá-*
bæjarpólitíkusarins, vaggandi
tungur, sem óneitanlega minna á
illkvittinn róg ýmissa fremstu
kvenna höfuðstaðarins okkar, og
að lokum sigur réttvísinnar, sem
þó er veikasti punktur myndar-
innar.
Þótt stundum bregði fyrir held-
ur lél. orðaskiptum bæta góð-
ir leikarar upp mikið, sem aflaga
myndi fara ef klaufar ættu í hlut.
John Mills í hlutverki London
Framhald á 7. síðu
... FASHION BREEZE
Hausthattarnir eru mjög einfald-
ir í ár, eins og myndin sýnir.
Báðir eru íburðarlausir, sitja vel
og eru barðalitlir, enda fara þeir
vel við látlaus en smekkleg götu-
föt.