Atuagagdliutit - 24.07.1985, Side 8

8
ATUAGAGDLIUTIT/GRØNLANDSPOSTEN
NR. 30 1985
Oqallinneq • Debat
piniartut aulisartutdlo
sumigmarneKarput
Nungme aulisartut piniartutdlo peKatigigfiånit imåitoK
tigusimavarput:
Nungme aulisartut piniartutdlo pe-
Katigit såkortunerpåmik akerdlile-
rumavåt kapisilingniarnermut aug-
palårtunik agdlagartatdlit icor-
sungnik agdlagartalingnut naligiti-
neKalersimangmata.
tamatumunga pissutigineKarpoK
ukiune sujuline ukiumut kvote
1100 tons-it ilane uvdlune 16-nmar-
ne tamåkerneKartarmata, ukior-
månale 883 tons-Inauvdlutik. kapi-
sigdlit tåkusimåriatåusagaluarpata
angnikigpatdlåtut issiginetcardlu-
tik.
åmåtaoK augpalugtunik agdla-
gartagdlit akuerineicarsinautitau-
lernerat akuerisinåungitdluinar-
parput, pissutigalugo ukiune suju-
lTne Korsungnik agdlagartatdlit ag-
dlåt itigartineicartarsimangmata.
klsalo akuerssårneicarsmåungit-
dluinarpoK sårugdlit ukiume aussa-
milo aklsa åssigllernigssåinik KNA-
PK-p piumasså nålagkersuissut a-
kuerisinåungingmåssuk, akuer-
ssiumånginermingnutdlo pissutigi-
ssatik måna kapisilingniarnigssame
mumigdlugit maleruagagssaliorsi-
mavdlutik. tamatuma takutipå au-
lisarnermut sulivfigssuaicarner-
mutdlo nålagkersuissup ingmine
påtsivérusimårnera.
åmåtaoK såkortunerpåmik aker-
dlilerumavarput inatsissartut amer-
dlaneruvdlutik aulajangigåt tåssalo
uvdlut kingugdllt arKanigdlit auli-
sarnermut piniarnermutdlo inussu-
tigssarsiuteKavigsuinåt tugtung-
niarsinautitaunigssåinik Lands-
ting-ip amerdlanerussuteicardlune
akuerisså nålagkersuissunlt ato-
rungnaersineicarsimanera. tamå-
nalo atorungnaersitsineK Nungme
aulisartut piniartutdlo peicatigit i-
sumaKarfigåt tamåna tungaveicar-
tOK nålagkersuinikut kisermåussiv-
dlune aulajangisimanertut, åmalo
aulisarnermik piniarnermigdlo inu-
ssutigssarsiuteKavigsunik sumigi-
naunertut.
tamåko tamaisa tungavigalugit
Nungme aulisartut piniartutdlo pe-
Katigigfiata såkortumik taperserpå
upernåK KNAPK-p piumassaicåtå
aulisarnermut piniarnermutdlo su-
liaKartuinarmik tåukunungalo ig-
dlersuisinaussuseKartumik nålag-
kersuissoKalernigsså.
Kristian Josef sen,
sujuligtaissoK.
Erligisavut attoqinasigik!
Qangatsiaq Avannaamioq atoral-
larmat upperisamut tunngassute-
qartut qulequtaq taanna atorlugu
assortuunneqaleraluarpoq. Ullu-
mikkullu aamma ilagiinnut tunn-
gassuteqartut nutarterneqalerput.
Taakkuli oqaaseqarfiginianngilak-
ka unaliuna oqaaseqarfigilaarniari-
ga:
Aappalaartussarput, misiarnan-
ga oqassaanga: uaguttaaq aappa-
laartussarput isumaqatigisimann-
gikkaluariga. Aalajangiunneqar-
malli ima isumaqalersimavunga
aappalaartoq taanna kommune-
qarfiit aappalaartulerfiani ullut ta-
maasa nivingassaguni ajunngilaq.
Kikkulluunniit takusinnaammas-
suk tassaasoq nunatta ilisarnaataa,
kisiannili oqaluffiit aappalaartuler-
fiini nivingalernissaa naleqquttuu-
tinnagulu isumaqatigisinnaanngi-
lara, taamaattumik piorsarsimas-
sutsimut ilageeqarnermullu naalak-
kersuisup inassutigisaa oqaluffiit
aappalaartulerfiini nivingasalernis-
saa isumaatsuliornertut isigaara.
Eqqarsaatigalugu inuppassuit erli-
galugu pigiumasaat maannakkut
aappalaartorput oqaluffiit aappa-
laartulerfiiniinnissaa pingaartillu-
gu kissaatigaara.
Aappalaartutta oqaluffimmiik
peernissaa innimiginiarsiuk! Tas-
suunakkuuinnarluunniit qinersi-
sartusi naammagittaalliutaat tusar-
niarsiuk! Soorlu oqareersunga
kommuneqarfiit aappalaartulerfi-
ani nutaaq nivingali naammappoq!
Pele Mikaelsen
Assilissat qalipaatillit angisuungorlugit allisitat
Assiliaativit kusanartortaat allisitaanissartik nersornaatisiasseraat. Siuttui (negativ/
dias) nassiukkit, taakku pitsaanerusumik suliarineqarsinnaamata. Aamma assilissat
nassiussinnaavatit. akisunerulaartumillu siuttulertillugit.
Assilis- sap angis- susaa Ataassip akia Amerla- suungor- lugit ataatsip akia Foto- blokkimut ikkullugu (llassu- tissaq) Sinilerlugu inngiasun- nanngitsu- millu igalaaler* lugu (llassu* tissaq)
20X25 35,70 32,70 73.00 30,00
28X35 73.00 63,00 73.00 45.35
35X50 109.00 95.00 105,00 81.10
50X70 148.00 138,00 148,00
70X100 350,00 295,00 350,00
Akikilliliisarnitsitut akii ilanngagassaapput.
Dias atirlugu allisitsinermi akisunerulaasapput.
Asseq atorlugu allisitsinermi akii ilassuteqassapput, siuttulernera
pillugu. (kr. 69,00)

Allisikkusutama amerlassusii:_________________, angissusilerlugit:
Fotoblokkimut ikkullugu/gitC] Sinilerlugu/gitD
Ateq ___________________________________________________________
Najugaq_________________________________________________________
llloqarfik _____________________________________________
Assiutitit siuttulluuniit ajoratik utertinneqassapput.
Uiguuvugut qillpnteqirkiirtunik ersmiisartut.
Cbr. Richardt Foto
FOTOMAGASINET I CENTRUM
NØRREGADE 16.7800 SKIVE
TLF. 07-5244 60
Aalisartut piniartullu siumssaat
partiip nutaap kisimi
qaamanerulersissinnaavaa
Ukiorpassuarni nunarput nunasia-
tut ingerlareerluni danskillu naala-
gaaffianut ilaatitaareerluni kiisami
1979-imi Namminersornerulerpoq,
tamannalu oqaluttuarisaanermi
pingaaruteqarluinnarmat nalliut-
torsiutigisimavarput. Ullorsiorner-
pullu suli nillunngitsoq sorsunneq
tulleq aallartipparput, nunarput
Europami niueqatigiinnit anisinni-
arlugu. Tamannalumi ukioq man-
na anguarput.
Nunatta Namminersorneruler-
neraniit maanna ukiut arfinillit
qaangiussimapput, taakkulu
naammareerput politikkikkut suli-
neq nalilissallugu.
Ataani atsiortunga inuit politik-
kikkut suliaqartut sulineri malin-
naaviginiartarsimavakka, imaan-
ngitsoq isornartorsiorniarlugit, ki-
sianniliuna suliat pissutsinut piviu-
sunut inerneri nallersuunniartarik-
ka, ukiunilu kingullerni arfiniliusu-
ni uanga nammineq inuttut misigi-
sakka tunngavigalugit oqaannar-
sinnaavunga nunatta namminerisa-
minik naalakkersuisoqalernera aa-
lisarneq piniarnerlu eqqarsaatiga-
lugit pakatsissutigingaatsiarsimal-
lugu.
Nunatsinni aalisarnerup piniar-
nerullu pingaaruteqarluinnarneri
pissutigalugit nunatta EF-miit ani-
niarnerani tamaviaarlunga ikiuus-
simavunga, neriullunga taamaali-
ornikkut inuiaat kalaallit siunissar-
put isumannaannerulersinneqassa-
soq. Qanorli tamatuma kingorna
pisoqarpa? Pakatsineq siulleq pi-
voq paasinarsimmat EF-miit ani-
nerput kinguneqassanngitsoq inui-
aat allat immatsinni aalisarnerisa
minnerulerneranik. Maannalu pa-
katsisarnerit annertusiartuinnarlu-
tik, ilami takorloorneqarsinnaan-
ngitsulluunniit EF-miut aalisariu-
taasa saniatigut jaapanimiut portu-
kaalimiut maanna imartatsinnut
qaaqqujortorneqartalerput kalaal-
lit siunissami aalisarnikkut isumal-
luutivut aalisaqqullugit.
Naalakkersuinikkut maanna pis-
sutsit angusimasavut eqqarsaatiga-
lugit aalisartunut piniartunullu al-
latut oqarsinnaanngilanga nammi-
nerisassinnik partiiliortariaqarpu-
si, taassuma kisimi siunissat qaa-
manerulersissinnaavaa. Tamanna
kinguarteqqissallugu tunngavis-
saaruppusi.
Nalunngilara isuma tamanna aa-
lisartut piniartullu ilaasa suli aker-
lerigaat, tamannali uniffigeqqitta-
riaqanngilaq, taakkuttaaq kingu-
sinnerusukkut paasinnikkumaar-
put.
Inuusugut tamatta allaasumik i-
laanni isumaqartarpugut ajorna-
qaarli inuutissarsiutivit siunissami
qaamanerulernissaa kissaatigiguk-
ku peqataasariaqarputit, qularna-
nga taamatut oqarsinnaavunga
ukiuni sisamani Aalisartut Piniar-
tullu Kattuffianni siulittaasuuninni
misigisakka tunngavigalugit.
Nikolaj Heinrich, Nuuk
Inuusuttut ukiuanni
eqqarsaatersuutit
Meeraanitsinniit ullorpassuit ator-
simavagut, nuannaarluta eqqasuu-
tinnguaqaratalu. »Ulluvut nuanne-
rallarmata«. Kisiannili ulluvut taa-
maattut qaangeriartulersimavagut,
inuusuttutut silarsuarisatsinnut a-
nillaakkiartulernitsigut. Ullummi
nammineeriartulerfigisavut, immi-
nullu tatigiartulerfigut ilaatigut
ajunngitsuinnaasanngitsut, misigi-
salerlugillu aqqusaartugarilersar-
pagut.
Pisinnaanngoriartornerpummi
ilutigalugu, namminerlu misigisa-
gut tunngavigalugit, tunngavissar-
siorfigalugillu ingerlaniarneq tigu-
jartuaartarlutigu. Ullunilumi im-
minut tatigilerfitsinni ikinngutis-
sarsisinnaasarpugut, ikinngutinik
siumut ingerlaniarnitsinni isum-
mersoqatigineqarsinnaasunik.
Atuartooqatigiinnermi, suleqati-
giinnermi allarpassuarnilu.
Aammali ikinngutissarsisinnaa-
sarluta siuliani taaneqartut akerler-
luinnaannik pissuseqartunik. Inup-
passuusugut ikinngutit pingaartita-
ralugillu ajunngitsumik isumaqar-
figiniartuartarpagut. Eqqaamani-
artiguli: Inuusugut assigiinngitsor-
passuulluta. Atuarsinnaanngorat-
tami suut inuunermi, qanorlu ilio-
rutta ajunnginnerusumik ingerlavi-
gisinnaasagut, killormullu aallarfi-
gisinnaasagut atuartuarlugillu isu-
massarsivigisinnaasarpavut. Aker-
lianilli aamma malugisaqartaan-
narpugut atuartakkavut eqqarsaa-
tigilluarnagit suullu misigisavut ilu-
amik tunngavissarsiorfiginagit, i-
ngerlanialersaraangatta siumut i-
ngerlaniarnerput ajornatorsiutinik
nassataqartaannartoq.
Ilaannimi nammineq piumanngi-
saraluagut inuusuttutullu imminut
tatiginitsinni, aammalu isumalior-
luannginnerput pisuulluni ingerla-
vigisuulertarpagut.
Kalaaliusugut namminersorne-
rulernerput eqqarsaatigisassatta
ilagilersariaqarpaat, inuiaqatigut
nunarpullu ajunnginnerusumik eq-
qarsaatigalugillu tunngavissarsior-
tariaqalerpagut. Oqartoqartaan-
narpoq: Kalaallit inuiannguusugut
ikeqisut siammarsimaqisullu, kiisa-
lu kinaassuserput ilaatigut naluler-
simalluguluunniit sunik pisartunik
eqqarsaatiginninngippallaartugut.
Sorsunnersuummi kingulliup
kinguninnguaniit nunatsinni sa-
naartornerujussuaq, illoqarfinnul-
lu noorarnerujussuaq ileqqorine-
qalersimavoq. Taamaaliornermili
paatsiveerusimaarnersuaq ingiaqa-
taalersimalluni.
Isumagalugu malillugu tarfiin-
nartutut inuuneq malunniulluarsi-
mavoq, saniatigullu suliffissaarusi-
manerujussuaq, inuusuttut inersi-
masullu akornanni malunniulluar-
simalluni. Nalunanngilarli sulisin-
naasut ilarpassuini suliassat ilaan-
nik, imaluunniit kajumigisaqann-
ginneq eqiasunnerlu peqqutaaqa-
taasartut. Naak ilisimagaluarlugu
suliamik allamik piffissami tassani
sussaqarani. Inummi sulinermigut
imminut inuutinniartariaqarpoq,
maannakkut pissusiusut ikiuisar-
nermut tunngasut isumalluutigiin-
narnagit.
llloqarfittami anginersaat Nuuk
eqqaalaariartigu, nalunanngilluin-
nartumik sinerissatta isorartuup
ilaaniit maanga Nuummut ilaqutta-
minnut tikeraartoqartarpoq, tama-
tigorluinnangajallu maani Nuum-
mi uniinnartartunik. Taamatummi
pissutsit ittut suliffeqarniarnerup
aammalu ineqarniarnerup tungaa-
tigut ajornartorsiortitsisunngortar-
put.
Taamatullu pissutsit iinnassap-
pata, tamakkua pillugit suliaqartut
paatsiveerusimaaginnaratik ersit-
sumik suliniartariaqalerput.
Suulluunniimmi pissutsit equ-
ngagaluarpataluunniit akuersaa-
ginnarneqarsinnaanngillat.
Suliffissaqartitsiniarneq eqqar-
toraangatsigu uniffiginerusartak-
kavut tassaagajuttarput, sulliviit
suut illoqarfimmi pisariaqartinne-
qarnersut. Taassumali saniatigut
uniffigineqartunut ilaagajugatik
inuit illoqarfimmiittut kikkuuner-
sut aammalu suminngaanniit pita-
ruttuusimanersut, maani ilaquta-
qarnersut, nuuttuusimanersut, su-
liffeqarnersut il.il.
Nalunanngilarmi illoqarfiit
ilaanni aqutsineq allanngortittaria-
qartoq. Maanna pissusiulersimasut
qimallugit. Kommunet ilai tutsiut-
taraluarput noorartut killilersi-
maarneqaqqullugit, illoqarfittami
annersaat Nuuk nalunngilarput
atuarfippassuaqartoq, eqqortuusi-
manerpami ilinniarfiit maani amer-
ligaluttuinnartissallugit, naak sine-
rissap ilaani atuarfiliornikkut piuk-
kunnartut arlaliugaluarpataluun-
niit. Eqqaatsiarniarparalu maani
Nuummi illoqarfiup pilersaarusior-
nera pillugu ataatsimiittoqarmat,
tamatumunnga akerliullutik oqaa-
seqarsinnaasut pingasussunnguit
kisimik najuunnerat tupigusuuti-
ginngitsuugassaanngilaq.
Inuuniarnikkut pissutsit qangar-
nit allarujussuanngorsimapput, il-
loqarfipput eqqaassagutsigu nuna-
mi suliffillit imaatigut pissarsiortu-
nit amerlanerujussuanngorsimasu-
tut oqaatigineqarsinnaanngorsi-
mapput. Allaffiit saaffiginniffiu-
sinnasut ornikkaanni, iikasik qallu-
naat oqaloqatigisassanngoraraat.
Utoqqartavut eqqaassagutsigit ki-
sianni oqalutsissarsioqqaarlutik,
pissutsimmi taamaattut kalaalin-
ngorsaanermut naleqquttuuner-
pat? Pisiniarfiit ilaanni naammat-
toornarujoq utoqqannguaq pisini-
artitsisuminut paasisitsisinnaajun-
naarsimasoq, pisiniartitsisoqatai
tamarmik allanik sammisaqarput,
ullormi taanna tamarmik ulappup-
put, taamatummi ittunik nunatsin-
ni siumuilluni ajuusaarnartaraluas-
susia.
Pissutsillumi taamaaliartuinnas-
sanngippata suliniartariaqalerpu-
gut, equngasut piiarlugit narlumut
ingerlaniarsinnaaqqulluta. Siunit-
sinniittut paasiniarsarianiartigik,
ilaannimi kingumut qiviaqattaa-
ginnarneq paamaaqutaaginnartar-
mat.
Ikinngutinnerlunga atuartussat
inuulluaqquakka.
Knud Ege de