Atuagagdliutit - 10.12.1986, Blaðsíða 24

24
ATUAGAGDLIUTIT/GRØ N LAN DSPOSTEN
NR. 50 1986
1986-imi novemberimi UNESCO-p pilersinneqarneraniit ukiut 40-inngorput:
UNESCO sunaava?
UNESCO FN-ip immikkoortortaraa atuartitaanermut, ilisimatusarnermut
piorsarsimassutsimullu tunngasoq maannakkut nunanit 160-init
peqataaffigineqartoq
Allaaserisamik taassuminnga allattuuvoq Bent Krogh Petersen,
Namminersornerullutik Oqartussat Danmarkimi allaffeqarfiata
piorsarsimassutsimut atuartitaanermullu immikkoortuani pisortaasoq,
naalagaaffeqatigiillu sinnerlugit qallunaat UNESCO-mi ilaasortitaanni Kalaallit
Nunaat sinnerlugu ilaasortaasoq.
" —..........,..
Angut una Nicaragua-rmiuuvoq UNESCO aqqutigalugu allassinnaan-
nginneq, atuarsinnaannginneq kisitsisinnaannginnerlu akiorniarlugit ki-
sitsinermik ilinniartinneqartoq.
(Ass.: UNESCO/Ministere de l’Education du Nigaragua)
Denne mand kommer fra Nicaragua. Han bliver undervist i regning i for-
bindelse med UNESCO’s kampagne mod anlfabetismen.
(Foto: UNESCO /Ministere de l’Education du Nicaragua)
Suli T-shirts-iuteqalaarpugut. Sinneruttut akikitsunnguanngorlugit
tuniniarpagut. Ataaseq 40,- kr, nassiunneralu akeqarani. (Akissatit
nassiutereerlugit pisiniaruit nassiunnera uagut akilissavarput).
Vi har stadig enkelte T-shirts tilbage. Disse sælges nu til STÆRKT
nedsat pris. KUN kr. 40,- pr. stk., leveret portofri. (Send pengene
samtidig med din bestilling, og spar derved efterkravsgebyret).
Makku pisiariumavakka/ Undertegnede bestiller følgende:
A/G T-shirts
□ mikisoq/lille
O 12/14 LU 8/10 LU 4/6
Ataq/Navn:_____
Najugaq/Adr.:
llloqarfik/flK-
A/G
BOX39
3900 NUUK
Pilersinneqarpoq sorsunnersuaq
kingulleq naareersorlu. Taamatut
sorsuttoqaqqinnissaa kissaatigine-
qanngilaq. Paasilluarneqarpoq
naalagaaffiit isumaqatigiissuteqar-
nerinnaasigut sorsunnaveersitsiso-
qarsinnaanngitsoq. Taamaattumik
tunngavigineqarput amerikamiup
taalliortup Archibald Mac Leish-ip
oqaasii: »Sorsuttoqalersarmat i-
nuup eqqarsartaasianit aallaave-
qartumik taava aamma eqqissineq
inuup eqqarsartaasianit aallaave-
qartumik tunngavilersorneqartari-
aqarpoq«.
Taamaattumik suleqatigiiffiup
suliarisussaanngorpaa eqqissineq i-
sumannaatsuunissarlu sulissutigis-
sallugit nunat assigiinngitsut akor-
nanni ilinniartitsineq, ilisimatusar-
neq piorsarsimassuserlu aqqutiga-
lugit, taamalu nunarsuarmi tamar-
mi naapertuilluarnermut, inatsisi-
lerinermut, innuttaasut pisinnaati-
taaffeqarnerinut naqisimaneqar-
tussaannginnermullu ataqqinnin-
neq aqqutigalugu — inuiannut sor-
lernut atasuussuseq, arnaaneq a-
ngutaanerluunniit, qanoq oqaase-
qarneq qanorlu upperisaqarneq a-
peqqutaatinnagit.
Tunngavigineqassaaq naala-
gaaffiit innuttaasullu tamarmik ila-
mi silarsuarmi inuit tamarmik sule-
qatigiissasut. Inuit tamarmik sule-
qataanissaannik oqalunnikkut pe-
riaaseq nutaarluinnaq atuallanne-
qarpoq.
Imaappoq suleqatigiiffiup piler-
sinniagassarinngilai ilisimatuut ili-
simalluinnaqqissaartorsuit ima-
luunniit pikkorinnerinnaat ilinniar-
titaasarnisaat — imaluunniit pior-
sarsimassutsit akimanerit kisiisa
sammissanngilai.
Anguniagaavoq nunat suulluun-
nit suleqatigiissinneqassasut.
Anguniakkat isummallu tamak-
kua tunngavigalugit assigiinngitsu-
nik isumaliutersortoqartarlunilu
aallartitsisoqartarsimavoq suline-
rup aallartinnissaanut tunngaviu-
sussanik. Pingaarnerpaatillugillu
sammineqarsimapput silarsuarmi
atuarsinnaanatillu allassinnaan-
ngitsut tamakkuninnga ilinniartin-
neqarnissaat. Sulilu isumaqartuar-
poq taamaaliorneq silarsuarmi eq-
qissisimaneqartuarnissaanut aam-
malu ilisimasaqalernilu ilinniarnis-
samut tamanna pisariaqarluinnar-
tuusoq.
Tamatuma saniatigut paasilluar-
neqarpoq ilisimatusarnikkut inui-
aat inuillu ataasiakkaat atugaat pit-
sanngorsarneqarsinnaasut.
Misissuiffiginiarneqarsimasut i-
lagaat panernersuaqarfiit imermik
pilersorneqarsinnaanerat aammalu
silarsuarmi pisuussutsit agguataar-
neqarlutillu illersorneqarsinnaane-
rat ilaatigut inuit avatangiisaasalu
silarsuarmi tamarmi suleqatigiissu-
tigineqarnerisigut.
Piorsarsimassutsikkut
eriaginartuutit oqqussorne-
qarnissaat UNESCO-p
sulissutigaa
Peqatigitillugulu teknikkip ilisima-
tusarnerullu tungaatigut ilinniartit-
sineq ineriartortinneqarsimavoq i-
lisimasanik paarlaateqartigiittar-
nissaq tunngavigalugu. Tamatu-
malu kingunerisaasa ilagisimavaat
piorsarsimassutsikkut eriaginar-
tuutit pillugit silarsuarmi tamarmi
suleqatigiilerneq — tamakkua saq-
qummersinneqarsinnaasuugaluar-
pata, nunaminiugaluarpata immik-
kut ittut allaagaluarpataluunniit
anersaakkut piorsarsimassutsimut
tunngasut assigiissillugit.
Taamana UNESCO-p nunat a-
taasiakkaat ikiortarsimavai oqalut-
tuaatitoqqaminnik, ileqqorsuuti-
toqqaminnik, qittasitoqqaminnik
il.il. katersuiniarnerini.
Siusinnerusukkullu aamma nu-
nat ataasiakkaat — pingaartumik
piorsagassat — ikiorneqartarsi-
mapput piorsarsimassutsikkut eria-
ginartuutiminnik nunaminniigin-
nartitsiniarnerini — taamatullu
aamma nunani tamani isumaqati-
giissusiortoqarsimavoq piorsarsi-
massutsikkut eriaginartuutit kater-
sugaasivinniittut nunanut pilersin-
neqarfimminnut oqqussorneqar-
nissaat eqqarsaatigalugu.
Oqaatigineqareersutut inuit a-
taasiakkaat innuttaaqatigiillu ataa-
siakkaat kinaassusaasa pisinnaati-
taaffiisalu illersorneqarnissaat pi-
ngaartmneqartorujussuuvoq.
Tamatumalu malunniutigisima-
vai soorlu innuttaaqatigiinni ikin-
nerussuteqartut oqaasiisa/piorsar-
simassusaasa innuttaaqatigiinni a-
tajuartinneqarnissaat tapersersor-
neqalersimammat — oqaatsit taak-
ku atorlugit atuakkianik saqqum-
mersitsisarnikkut taakkualuunniit
piorsarsimassusiannut tunngasu-
nik katersuisarnikkut saqqummer-
sitsisarnikkullu, taamaaliornikkut
taakkua atugaat periaasaallu amer-
lanerusunit paasineqartinniarlugit.
Inuiaat assigiinngitsut atugaasa
paaseqatigiissutigineqarnerulernis-
saat UNESCO-p sulissutigisariga-
miuk soorunalimi aamma paasissu-
tissat sapinngisamik amerlasuut
nunanut tamanut naqisimaneqan-
ngitsunik siaruarterneqartarnissaat
ilungersuutigaa.
Siuliini taagorneqartut tunngavi-
galugit isumaqarnarpoq UNESCO
suleqatigiiffiusoq naqisimane-
qanngivilluni imminut aquttuusoq.
UNESCO taamaanngilaq!
UNESCO tassaavoq nunat ilaa-
sortaasut maannakkut 160-iusut i-
linniartitaaneq, ilisimatusarneq pi-
orsarsimassuserlu pillugit assigiis-
sumik siunnerfeqarniarlutik sule-
qatigiiffiat anguniakkallu taakku
angujumallugit suleqatigiiffiat.
Taannaavoq ajornartorsiutinik
qaangiiniarfigisartagaat — sulias-
salu tamakkununnga tunngasut aa-
lajangersimasut pillugit isumaqati-
giissutinik silarsuarmi tamarmi a-
tuuttussanik aalajangersaasarfiat.
Nunallu 160-it tassaapput malitta-
risat aalajangersimasut malillugit
sulianut akiliisarfiat — aningaasaa-
tinillu agguataarisarfiat. Taamaak-
kami suleqatigiiffik tassaavoq nu-
nat ilaasortaasut suleqatigiinner-
minni sakkuat.
Kalaallit Nunaat —
naalagaaffeqatigiit
ilaasortaatitaanni peqataavoq
Kalaallit Nunaat immikkut nu-
naannginnami ilaasortaanngilaq.
Naalagaaffeq atigiinnerli tunngavi-
galugu Kalaallit Nunaata soqutigi-
sai qallunaat naalakkersuisuisigut
isumagineqartarput. Qallunaalli
naalakkersuisui nationalkommis-
sion-iliorsimapput siunnersortigi-
sassaminnik — tassanilu Kalaallit
Nunaat ilaasortaatitaqarpoq.
Tamatumunnga makku tunule-
qutaapput:
1) Qallunaat naalakkersuisuisa
naalagaaffik tamaat UNES-
CO-mi sinniisuuffigaat.
2) Namminersornerullutik Oqar-
tussat nationalkommission-imi
ilaasortaatitaqalerunik taassu-
map sulineranik paasisaqarne-
russapput taamalu aamma
UNESCO-p sullissineratigut
pissarseqataasinnaalissallutik.
UNESCO-li Kalaallit Nunaan-
nut pingaaruteqarpa? — Kalaallit
Nunaat UNESCO-mut pingaarute-
qarpa?
Assersuutitut taaneqarsinnaa-
voq ukiut ingerlanerini ilisimatuu-
tut Kalaallit Nunaanni misissuine-
rusarsimasut assigiinngitsut tapiif-
figineqartarsimasut.
Issittuni oqaatsit pillugit UNES-
CO-p atuakkiaritinniagaani kalaal-
lit ilisimatuut Ilisimatusarfimmiit-
tut peqataasimapput.
Taamatullu aamma kalaallit ar-
lallit UNESCO maannakkut atuak-
kiarititaani ilanngussaqarsimap-
put. Atuagaq taaguuteqartinneqar-
poq »Inuit avannaaniittut immin-
nut oqaluttuaripput«.
Oqaatigineqarsinnavorlu
UNESCO Tunup avannaani nuna-
mik eqqissisimatitarsualiornermi
sulissutiginnittunut ilaasimasoq.
Taamalu siunissami taassumap ata-
tineqarnissaani peqataajuassallu-
ni.
Imaappoq suliat Kalaallit Nu-
naannut attuumassuteqartut arla-
qalereerput. UNESCO-lli siunissa-
mi suliniaqqinnissani anguniarne-
qartussat ilagissagunarpaat silarsu-
armi inuiaat suusulluunniit paase-
qatigiinnerulernissaat ataqqeqati-
giinnerulissaallu anguniarlugu i-
summiussatoqqanik allanngortitsi-
niarnissaq. Suliniarnerlu tamanna
aammattaaq Kalaallit Nunaannut
pingaaruteqarumaarpoq.
Tamakkuli tungaasigut suliniarneq
kigaatsuinnarmik ingerlagajuttar-
poq aamma UNESCO-mi.
Generaldirektøren —
ajornartorsiutit qaangerneqarnis-
saannut ajoqutit annersaat
Ukiut 40-it ingerlanerani soorunali-
mi assigiinngitsunik aporfissaqar-
tarsimavoq. Nunat ilaasortaasut
20-iinnaagaluarsinnar lutik 160-
inut amerliartorpata tamanna
pinngitsoorneqarsinnaanngilaq pi-
orsarsimassutsit, upperisarsiorneq,
naalakkersueriaatsit aningaasaqar-
niarnermullu tunngasut taakkuna-
ni assigiinngitsorujussuummata.
Peqatigitillugulu aamma ajornaku-
soortorujussuuvoq inuit milliuunit
arlalinnguit silarsuarmi eqqissinis-
saq pillugu isumaat inunnut milli-
artinut tallimanut atuutsinnialissal-
lugu. Tamannami pillugu isummat
ukiut ingerlanerini assigiinngittar-
simaqaat, oqimaaqqatigiissaarinis-
sarlu pillugu ilisimatusarnerit iliu-
utsillu ikittuusimanngeqaat.
Soorunalimi tamarmi oqimaaqa-
tigiissaarinerinnaanngilaq. Suli
kangilliit killiillu, avannarliit kujal-
liillu aammalu nunat siuarsarsima-
sut siuarsagassallu, akiliisinnaane-
rusut akiliisinnaannginnerusullu,
sunniuteqarumasut sunniuteqar-
sinnaasullu assigiinngissutaat an-
nertoqaat.
UNESCO-lli anguniagaa tassar-
piaavoq ajornartorsiutit taaamat-
tut oqaloqatigiinnikkut qaangerne-
qartarnissaat.
Tamannalumi ukiuni arlaqaler-
suni misilerarneqarsimavoq — ilaa-
tigut nunat avannarliit suleqatigiin-
nerisigut.
Naak misiliinerit tamakku ilaati-
gut allanngornernik kinguneqarsi-
magaluartut, taamaattut UNES-
CO-mi ajornartorsiorneq iluamik
qaangerneqarsinnaasimanngilaq.
USA Tuluillu Nunaat akerliullutik
suleqatigiiffimmiit tunuarsimap-
put. Nunallu allat taamaaliorumal-
lutittaaq sioorasaarisimapput.
Ajornartorsiutip qaangerneqar-
nissaanut ajoqutaanerpaasimasoq
tassaavoq generaldirektøriusoq.
Maannali taanna ilisimatitsisima-
voq 1988-imi tunuarumaarluni. Ta-
mannalu neriulernermik kingune-
qarsimavoq. Neriuutigineqarpoq
nunat ilaasortaajunnaarsimagalu-
artut ilaasortanngoqqikkumaar-
tut, suliniaqatigiiffillu siunertani
naapertorluinnarlugit suleqatigiif-
figineqaleqqikkumaartoq.