Atuagagdliutit - 24.05.1993, Qupperneq 5

naatsorsuutit an gusari saat naammagisi-
maanngimmatigit, tassami takutitsimmata
suliffeqarflssuaq ajornartorsiuteqarfiusu-
mik nalaassimaagaqartoq, taamaattumillu
sulifTeqarfiup ingerlatarisai misissoqqis-
saartariaqartut, aningaasarsiornerup an-
nertunerulersinnaanissaa anguniarlugu.
ROYAL GREENLAND-IP siulersuisuisa
quilersaasalu 1993-ip 1992-imisut ajornar-
torsiornartuunissaa naatsorsuutigaat,
maannali ajomartorsiutit annersaat Euro-
pami, aningaasat nalingisa tunitivinnilu
pissutsit suU ajorflannit, peqquteqassanga-
tinneqarlutik.
NAATSORSUUTIGAARPUT ineriartor-
neq taamaattoq aatsaat 1993-ip naanerani
1994-illu aallartinnerani annertuutigut al-
lannguuteqarumaartoq. Taama siulittuinit-
sinnut tunngavigaarput Royal Greenland-ip
eqaallisaanertigut 1993-ip naalernerani
1994-illu aallartisimalemerani pissarsiassat
annertuut tunngavissaat pilersittussaam-
magit, peqatigitUlugulu ineriartortitsinik-
kut avammullu tunisaqartarnikkut suliniu-
teqarluni. Kisiannili isertitat aningaasar-
tuutillu pitsaasumik oqimaaqatigiissinne-
qanngippata ilimagaarput suliffeqarfissuup
pifflssami sivisuumi ataannarsinnaanera
eqqarsaatigalugu piginnittutsinnut anin-
gaasanik amerlanerusunik pissarsiniarnis-
sap oqaloqatiginnissutiginissaa pisariaqar-
toq.
UPERNAAQ isumaqatigiinniareernerup
kingoma tunisassiornermi akissarsiat qaf-
fassimapput. Nal. akunnermusiallit akis-
sarsiaat Royal Greenland-ip sunniuteqarfi-
gisarinngilai, oqaatiginngitsuussanngilar-
pulli nunanut allanut tunisassiorluni inuu-
tissarsiutit, inuutissarsiutiUumi allat, pis-
sutsit atugaasa akissarsiat qaffannissaat
siunnerfiginngilluinnaraluaraat, tassami
akissarsiat qaffannerisa amerlanerusut su-
lifflssaarussinnaanerat kingunerilluarsin-
naammassuk.
SIK-P pisortallu isumaqatigiinniartartuisa
isumaqatigiissuteqarfiginerisigut siunissa-
mi Royal Greenland nammineq SIK-mik
isumaqatiginninniartalissaaq, 1994-ip aal-
lartinneraniit. Isumaqatigiinniartarnissat
ajornannginnerulernissaat ilimaginngilar-
put, qularutiginngilarpulli SIK peqatigalu-
gu pissutsit atuuttut tunngavigalugit aali-
sakkerinermi inuutissarsiutinut iluaqutaa-
sumik angusaqartarnissaq, tamatumanilu
peqataanissarput qilanaaralugu.
ROYAL GREENLAND-IP pissutsit ajornar-
torsiornartumik allanngoriartornerannut
naleqqussartinniarnerani siulliullugu, siu-
lersuisut oqaatigineqarersutut anguniaga-
risat qanoq iliornikkut anguniarneqarnis-
saannut pUersaarut aalajangiussimavaat,
ilaatigut tunisassiornermi akikillisaataasin-
naasunik qinertuinermik imaqartoq.
TUNISASSIAT tunisassiarinerini kiilumut
aningaasartuutitaasa annertuumik ikilile-
riffigineqarsinnaanissaat periarfissinniar-
lugu, raajanik tunisassiornermi teknikkik-
kut atortut nutaat maanna misiligarpavut,
naatsorsuutigaarpullu misiligaanermi an-
gusarisat aasap ingerlanerani nalilerneqar-
sinnaajumaartut, misiligaanerlu atorsin-
naasutut malunniutissappat, annertual-
laanngitsumik aningaasaliinikkut 1993-ip
ukiaata 1994-illu upernaavata ingerlane-
ranni tunisassiat aningaasartuutitaat 3 kro-
nit missaannik annikillisinneqarsinnaas-
sapput, tamatumanilu sukkasuumik tuni-
sassiornermi aningaasartuutigut tunisat
akiisa allanngoriartornerannut naleqqun-
nerulersinneqassalutik.
TOQORAAVIIT Misissuisitsisarfiat (Slag-
teriernes Forskningsinstitut) suleqatigalu-
gu Royal Greenland-ip ingerlatsinerminik
suli akikilliliinerunissamini siunnersome-
qarnissani ikiorneqamissanilu anguniarlu-
gu suliffeqarfissuup ingerlatami sukumiisu-
mik misissorneqarneri aallartitissimavai.
Seafood-imi aallartissimavugut, qaammatil-
lu marlussuit ingerlaneranni pisariillisaa-
nerit annertuut aallartinnissat naatsorsuu-
tigaar- put. Aasamullu Royal Greenland-ip
nunatsinni ingerlatai tamarmik nalilersor-
neqassapput.
ROYAL GREENLAND-IP sumiissutsit
tunngavigalugit tunisassiassinneqartarner-
ni assigiinngissutaasut tunngavigalugit pe-
riutsit ineriartortinneqamissaat anguniar-
lugu tunisassiorflit ingerlanneqarnerisa nu-
nap immikkoortortai malillugit immikkoor-
titerneri aallarteqqammerpai, tamatumuu-
nalu immikkoortortani ajomartorsiutit tu-
Josef Motzfeldt, siulittaasoq
Josef Motzfeldt, formand
nisassiorflnnit assigiinngitsunit qanoq
iliuuseqarfigisarnerisa ullumikkorniit pit-
saanerusumik iliuuseqarflgisarnissaat ine-
riartortinniarlugu, tamatumalu kinguneris-
sallugu tunisassiorflit ataasiakkaat sam-
misarisaasa assigiiaaginnarnerulernissaat,
aalisakkat assigiinngitsut tunisassiallu tu-
nisassiorflnnut aalajangersimasunut kater-
sorneqartalernissaat, annertunerusunik tu-
nisassiorsinnaanissaq anguniarlugu tama-
tumuunalu tunisassiornermi akitsorsaatit
ikililerniarlugit, taamatullu periuseqalerne-
rup Royal Greenland pimoorullugu aalisak-
kanik ullumikkut tunisassiarineqartartunit
allaanerusunik tunisassiorniarsinnaaner-
mut periarflssaqalersittariaqaraluarpaa.
Akerlianilli aamma tunisassiorfitta ilaanni
tunisassiassaaleqilerfiusuni suliakinneru-
lertarnissaq nassatarissavaa.
UAGULLU isumaqarpugut saarullinnik tu-
nisassiorfltsinni nunaqarflnnilu tunisassi-
assaaleqqiffiulersumi sulisullu naammassi-
saqarneruleriarnerat eqqarsaatigalugit, tu-
nisassiomermut tunngatillugu eqqarsariar-
taaserput nutartertariaqalersoq. Taamaat-
tumik isumaqarpugut ullumikkutut tuni-
sassiassaaleqineqartillugu tamatumuunalu
tunisassiorflnni tamani periarfissaasut ta-
makkerlugit atorneqarsinnaatinnagit Royal
Greenland-ip suliaqarniarnera annikillisit-
tariaqartoq, tunisassiorflit tamaasa imma-
qa pinngikkaluarlugit. Qeqqani, Qeqertar-
suup Tunuani aamma Uummannap/Uper-
naviup eqqaanni malunnartumik suliassa-
qarnarnemvoq, soorlu Royal Greenland-ip
raajanut qaleralinnullu tunisassiorflnni ta-
mani akissarsianut akiliutigisarsimasaasa
takutikkaat, ukiunimi kingullerni akissarsi-
aritinneqartarsimasut annertuumik qaffa-
riarsimammata. Akerlianilli kujataani an-
nertuumik annikilleriarnermik nalaataqar-
simavugut.
ISUMAQARPUGULLU tunisassiassat tu-
nisassiorflnnut ikittunnguanut katersor-
tarneri tunisassiorflnni amerlasuuni anni-
kitsukkuutaanik tunisassiornermiit immi-
nut akilersinnaanerusoq. Maannamut killif-
flusumi tunisassiassaqartitsisutta ingerlaa-
vartumik tunitsivissaqartuarnissaat angu-
niarlugu tunisassiassanik assartuisinnaa-
nerup tamakkiisuutinniamissaa pingaar-
nerpaavoq.
ROYAL GREENLAND 1988-imiit suliassa-
nik aalaj angersaasim anermut atatillugu
nunaqarflnni ajornartorsiutinut tunngasu-
tigut akuleruttarsimanngilaq, taakkumi
taamani - maannalumi - inatsisartut akisus-
saafflgimmatigit. taamaakkaluartoq tuni-
sassiassaa- leqiartuinnarneq tunngavigalu-
gu ingerlaaseq eqqartorsimavarput. Na-
lunngilluinnaraluarlugu tam akku tungaasi-
gut aalqjangiisinnaasuseqartitaanata, inus-
siarnersumik oqartussaasunut nunaqarfm-
ni tunisassiorflnnik nutarterinermut atatil-
lugu assigiinnginneru- sunik periuseqarnis-
saq inassutigissavarput. Avannaata nuna-
qarflini aatsaat taarnak suliassaqartigiler-
poq aningaasarsiorluarneqarlunilu. Akerli-
anUli nunap qeqqani, pingaartumillu kuja-
taani, pisoqarpoq, pissutsfllu pitsaaneruler-
nissaata tungaanut siunnersuutigaarput
tunisassiorflppianut tunisassiarineqarsin-
naasut tunngavigalugit aningaasaliisoqara-
ni, tulaassuivissanut pitsaasunut, tassalu
nillataartitsivinnut qerititsivinnullu, krani-
nut, poortuivinnut allanullu taamaattunut
aningaasaliisarnissaq, tunisassiassat tu-
laassivissaqaqqullugit, poortuivissaqaqqul-
lugit tunisassiorfinnullu angisuunut assar-
torneqarsinnaaqqullugit. Tamatumunnga
taarsiunneqarsinnaasunik allanik taasas-
saaleqinarpoq.
NUNAQARFIIT ilaanni, soorlu avannaani,
inuiaqatigiit suliffeqarflullu aningaasaqar-
niarneranut iluaqutissartaqarsinnaasori-
narpoq qaleralinnut uninngasuusiviit an-
nertusineqartuuppata.
NUNAQARFINNI tunisassiorfeqarnermut
akiliutit 1992-imiit 10 mili. kroninik ikileri-
arsimapput, tassa 50 millioniniit 40 million-
inut. Nunaqarflnni amerlassutsit ikiliartu-
piloortillugit periarflssaatinneqartut iluan-
ni aningaasassaaleqissuppavut, taamaattu-
millu oqartussaasunik isumaqatigiissutip,
inuiaqatigiit suliassat kissaatigisaasa inger-
lanneqarnissaannik, aammali Royal Green-
land-ip imminnut akilersinnaanngitsutigut
piumasarineqartunut naleqquttumik aki-
lerneqartarnissaanik qulakkeerifflusumik,
nutarternissaanik, ataatsimut isiginnilluni
inuiaqatigiit suliassiissutaat pillugit oqalli-
seqateqarnissamut periarfissiiniarsimavu-
gut. Ingerlanniagaq tamanna inatsisartut
ukiamut ataatsimiilersinnagit inereersima-
niartussaassaaq, ajomartorsiutit inatsisar-
tuni naalakkersuisunilu eqqartorneqarsin-
naaqqullugit.
UKIUT TULLIUTTUT marluk ingerlane-
ranni Royal Greenland raajanik »Fantails«-
inut »Butterflies«-inullu Japanimi, USA-mi
Europamilu tunitsivigisartagassanik ima
annertutigisumik ineriartortitsiniarsarini-
arpoq tunisassiorflit fantails-iliortut talli-
mat ’95-ip naanerani sulisut holdet ataatsit
sulisoralugit ingerlasinnaalersinniarlugit.
Suliffissallu imminut akilersinnaasumik in-
gerlanissaq kisiat tunngavigalugu inissin-
neqassallutik, taamaattumillu uagut isu-
marput malillugu taamatut tunisassiornis-
saq illoqarflnni sikusartuni aallartinneqar-
sinnaanngilaq.
C AN AD AMI aalisarneq pillugu Canadami
Inunnik oqaloqateqameq suleqateqarnerlu
ingerlatilersimavarput, nunarsuullu affaata
kujalliup tungaani, kalaallit umiarsuaasa
ikinnerpaamik pingasut aalisarfigisinnaa-
saannik ungasissumi aausarfissanik 1995
qaangiutsinnagu pissarsinissaq siunniun-
neqarluni, aalisarsinnaanermut, tunisas-
siorsinnaanermut tuniniaasinnaanermullu
akuersissutinik pisinnaanissamut tunnga-
tillugu oqaloqatigiinneq ingerlalluarneqare-
erluni. Royal Greenland qallunaat nunanut
allanut tuniniaasartuisa angisuut ilaannik
aasiap kujataata kangianut tunngatillugu
suleqatigiinnissamik oqaloqateqarpoq aam-
malu qallunaat aalisakkeriviisa an ginerit
ilaat Europami suleqatigiissinnaanermut
periarflssat pillugit oqaloqatigilersimallu-
gu.
ROYAL GREENLAND, KNI BrugsenUu
aamma soomnami suleqatigalugit kalaallit
nunaanni nioqqutissiassanik ullutsinnut
naleqquttunik assigiingitsunik ineriartor-
titsiniarpoq, kalaallit nunaanni tunisassiat
amerliniarlugit, tamatumunngalu atatillu-
gu oqaatigisariaqarpoq Royal Greenland-ip
1989-imiit kalaallit nunaanni tunisat arfini-
leriaatinngorlugit amerlisarsimammagit.
AAMMALU pimoorussisumik Royal Green-
land-ip ullumi ingerlataanit allaanemsunik
ingerlassisinnaanissamut aningaasarsior-
fissarsisinnaanissaanullu periarflssat misis-
sornissaannut atortussanik immikkoortitsi-
niarpugut. Eqqaamasariaqarporli periame-
rit taamaattut siunissaq ungasinnerusoq
eqqarsaatigalugu piaarnerummata.
SAMMISANUT nutaanut aningaasaliissu-
tit, sammisareriikkanullu aningaasaliinerit
nutaat pillugit inassutigissavarput Royal
Greenland-ip piginnittuni peqatigalugit an-
ingaasaliinerit taamaattut Royal Green-
land-ip nalinginnaasumik ingerlatsinermi
ajornartorsiutai nangaanarsinnaasullu
tunngavigalugit naliliiffigissagaat, uagullu
isumarput malillugu ingerlatanut nutaanut
isertitassanik tunngaviliisussanut aningaa-
saliinerit piginneqataassutitut aningaasa-
liissutit qaffannerisigut, Royar Greenland-
illu suli atorniaqqinneratigut pinnani, pisa-
riaqarpoq.
Inatsisartut naalakkersuisullu assartui-
nerup tungaatigut niuertutut ingerlatsinis-
saq anguniarlugu iliuuserisaat Royal Gre-
enland-imiit iluarisimaarneqarput, pissut-
sit suliffeqarfissuarmut 1993-imi malun-
niulluareersussaasut, naatsorsuutigaarpul-
lu akitsorsaatit 1994-imi suli annikinnerule-
rumaartut. Aammalu inuutissarsiorfiit an-
ingaasartuutaannik innaallagissamut, or-
sussamut imermullu aningaasartuutaasi-
gut ikilisaafligineqarnerat, tamakkununn-
ga aningaasartuutaat tuniniaavinni akinut
naleqqunnemlersillugit, assut naammagisi-
maarparput. Innaallagissamut imermullu
aningaasartuutit unammilleqatigiinnermi
pissutsinut naleqquttuulernissaat suli un-
gasiarpoq, iliuusaasimasulli nuannaaruti-
geqaavut, neriuppugullu tamatumani suli
ingerlaqqinneqassasoq, Royal Greenland ki-
siat pissutiginagu, inuutissarsiorfiilli ta-
maasa pissutigalugit; Kiisalu isumaqar- pu-
gut inatsisartut siorna raajanut akileraa-
rummik appartitsillutik aalajangiinerat
ukiuni arlaqalersuni aalisarnikkut avam-
mullu nunanut allanut tuniniaanemp anni-
killiartorsima- neranni ajornartorsiutinut
silatusaartumik iluarsiissutaasoq. Taman-
na naalakkersuisut inatsisartullu kalaallit
avammut tuniniaanerata patajaatsuunn-
ginneranik paasinnilluarnerminnik takutit-
sinerattut isigaarput.
UKIUNI kingullerpiani Europami aningaa-
saqar niar nikku t aningaasallu nalingisa
tungaasigut isumanerlunneq, Maastricht-
imi Edinbourg-imilu isumaqatigiissutinut
qallunaat angereerneratigut ilorraap tun-
gaanut saakkumaartoq naatsorsuutigaar-
put. Naatsorsuutigisariaqarpoq erniat anni-
killiartornissaannik isumalluarnerup kin-
guneriumaaraa aningaasaliisarnerup suli-
assaqarnerullu annemlersinneqarnissaat,
taamaattumillu neriuutigaarput 1993-ip
naanerani 1994-illu aallartinnerani, anin-
gaasaqarniarnikkut ilorraap tungaanut in-
gerlalernemp takussutissartai nunarsuar-
mi tuniniaavinni, taamatullu aamma Royal
Greenland-ip tunisassiaanik atuinermi, nal-
liukkumaartut.

l

Josef Motzfeldt, siulittaasoq