Ísafold - 31.01.1878, Blaðsíða 3

Ísafold - 31.01.1878, Blaðsíða 3
3i/! 78 ÍSAFOLD. mun að ætlast til að menn til sveita fari almennt að taka upp steinhúsa- byggingar, meðan höfuðstaðurinn geng- ur eigi á undan með góðu eptirdæmi betur en raun hefir á orðið til þessa, enda leiðum vjer hjá oss að fara lengra út í málið að sinni. Árferð, aflabrögð o. fl. Mikil harð- indi að frjetta úr öllum áttum; reglu- leg ótíð um land allt. Skorið af heyj- um sumstaðar fyrir norðan og austan fyrir jólin. — Afli nokkur í Garðsjó síðan um hátíðir og eins á Miðnesi, í Höfnum ogeinkum í Grindavík, af ný- gengnum þorski þar, fyrir sunnan nes- ið, en stútung fyrir norðan það (í Garð- sjónum). En gæftaleysi bannar mjög björg að því, og hittannað, að ofmarg- ir eru um hituna, á litlum blett. — Bjargarleysi eigi tilfznnanlegt sem stend- ur hjer sunnantil í fiskileysisplássinu, en Akurnesingar komnir að kalla má algjörlega í þrot. J>ó skal þess getið, að sögur þær, er þaðan hafa borizt af harðrjetti, og af harðýðgi sveitarstjórnar- innar, eru mjög svo ýktar og afiaga bornar, svo sem sýnt mun verðaínæsta blaði eptir áreiðanlegum skýrslum. Mannalái og slysfarir. Hinn 19. þ.m. andaðist hjer í bænum kaupmaður og bæjargjaldkeri O. P. Möller. Austan er að frjetta lát síra Bfó'ms Stefáns- sonar á Sandfelli (f i3.nóvbr. f. á.) og Eiríks Jónssonar í Hlfð í Skaptártung- um, merkisbónda. Norðanpóstur (Daní- el Sigurðsson, er áður hefir verið Djúpa- vogspóstur frá Akureyri), er kom í gær, segir lát tveggja merkismanna, síra O- lafs þorualdssonar í Viðvík (f i4.þ.m.) og Torfa alþingismanns Einarssonar á Kleifum (f 21. desbr. f. á.). Að norðan er og að frjetta það hraparlega slys, að eitt af skipum Gránufjelagsins, „Gefjunn", hefir farizt 26. nóvbr. fyrir Olafsfjarðarmúla, brotnað í spón og týnzt allir mennirnir. J>á eiga og skipverjar á Borðeyrarskipinu, sem strandaði við Hornstrandir og getið var í síðasta bl., að hafa horft á kaupfar hjeðan farast (hvolfa, og sökkva) úti fyrir Húnaflóa. Óveitt brauð. Vallanes, laust fyrir upp- gjöf júbilprestsins síra Einars Hjörleifssouar, metið kr. 1393,14; auglýst 30. þ. m. Uppgjafapresturinn hefir i eptirlaun þriðjung af föstum tekjum brauðs- ins og ábúðarrjett á þriðjung staðarins, — þannig, að afgjald staðarþriðjungsins teljist upp í tekjuþriðj- ung hans, — og þar að auki afnot Vallaneshjáleigu afgjaldslaust. Sandfell í Öræfum, metið 223 kr. 85 a.; auglýst 30. þ. m. f>essu brauði eru af landsliöfðingja lagðar 400 kr. úr landssjóði þetta ár, með því skilyrði að það verði yeitt fyrir 31. á- gúst þ. á. 'og að sá, sem það fær, verði farinn að þjóna því samsumars. H ó 1 a r, V i ð v í k og H o f- staðir í Skagafirði, metið kr. 961,00; auglýst í dag. Ekkja er i brauðinu. Jónas Páll Pálsson og Jón þórðarson1 Til mæðraþeirra, 1. jan. 1878. J>ið sorgum-tengdu systur tvær, Er sömu mannraun líðið, J>að hreysti öðrum hjörtum ljær, Hve hetjulega þið stríðið; J>ótt hvorug fái að sjá sinn son, Og sjórinn hylji beggja von, J>ið sitjið samt og bíðið. Sem unga hauka æsir þrá Sitt æsku-fiug að beina, J>eir móðurörmum fýstust frá Og fjör og hreysti reyna. Og austur kaldan svifu sjó, En sorgar-efi hjörtun sló, Hvort sjá þið munduð sveina. - |>essir 2 ungu og efnilegu menn, er drukknuðu í haust á Austfjörðum, annar af báti á Reyðar- firði 3. okt., hinn af „Fanny" 11. s. m. (sbr. ísafold IV 29 og 30), voru systra synir, og mæður þeirra fátækar ekkjur og umkomulaus- ar í þurrabúð hjer við Reykjavík. — Ritst. J>ið biðuð sumars blíða tíð, J>ið biðuð haustsins kalda, J>á dundi fár með storm og stríð, J>á stundi banvæn alda. J>ið biðuð,—en með þrotinn þrótt, J>ví þung og köld og löng er nótt, Er holsár vökum valda. J>ið biðuð. Heyr, hvað þys varð þar, Er þyrptust kátir lýðir ? — Sjá skipshöfn hölda heimtuð var Úr helju loks um síðir. J>eir lifðu allir — utan tveir, Og ykkar synir voru þeir, Fullhugar æsku-fríðir. J>ið bíðið enn. Mun bláköld hel J>eim bræðrum skila vilja ? Mun sjórinn hafa vitað vel J>eir vildu aldrei skilja? Nei, aldrei vikna Ægir sást, Og ei hann spyr um bræðra ást J>ótt blási banakylja. Hvað bíðið þið ? O, bíðið enn, J>ví bak við sorg og voða, Og hel og tár þið sjáið senn Á sólar fagran roða: J>ví meiri nótt og meiri bið, pví meiri dásemd sjáið þið A bak við dauðans boða. Svo langur dagur aldrei er Að aptankyrrð ei nái. Hve gott er að bíða, Guð, í þjer, 3ú gleymir ei minnsta strái. J>ín dásemd telur dag og ár, I djúp þitt fellur eins mitt tár Og sjórinn bana-blái. Matth. Jochumsson. HITT OG í>ETTA. — Málvjel. Maður nokkur í Vín, er Faber hjet og var prófessor, hugsaði upp fyrir mörgum árum og Jjet til búa vjel eða verkfæri, er talaði manna máli, þó mjög ófullkomlega. Síðan hefir vjel þessi verið bætt á ýmsan veg og var hún sýnd al- menningi i haust í Kaupmannahöfn. Hún nefnir erfiðustu orð skýrt og greinilega, hátt og lágt, en er nokkuð skrækhljóðuð. Hún getur talað ýmsum um járnkúluna á eitthvert hornið, mun hún renna að segulsteininum beina leið og viðstöðulaust. En sje kúlunni velt eptir borðinu og stefnt fram hjá segul- steininum, ætti hún að taka strykið beint yfir borðið; en það gjörir hún eigi; segulaflið í steininum togar í hana og ber hana út af beinni leið og hringinn í kring um steininn. J>essum snúningi valda því tvö öfi: handafiið, sem veltir kúlunni áfram í beina línu, og segul- aflið, er togar hana að sjer á leiðinni. Newton hefir nú sýnt og sannað, að það eru einmitt tvenn öfl, slik sem nú var lýst, er ráða göngu jarðstjarn- anna umhverfis sólina: annað hreifing- arafl í jarðstjörnunum sjálfum, er leitast við að knýja þær áfram þráðbeint gegn- um himingeiminn, en hitt er aðdráttar- afl sólarinnar, er sveigir þær út af leið og knýr þær til þess að renna hringinn í kring um sólina. EnNewtonuppgötvaðimeira. Hann sýndi með greinilegum reikningum, að af umferðartíma hverrar jarðstjörnu má sanna nákvæmlega, hvað fast aðdráttar- afl sólarinnar togar í hana. En á því stendur svo, að því meira sem átakið er, því meiri verður ferðin ájarðstjörn- unni (þ. e. því hraðara fer hún kring um sólina), og því minna sem það er, því minni verður ferðin. Ef t. a. m. að- dráttarafl sólarinnar rjenaði, yrði jörðin seinni á sjer kring um hana eða leng- ur á Ieiðinni, og dagarnir í árinu þá fleiri en þeir eru, fleiri en 365. Loks hefir Newton sýnt og sann- að enn eitt atriði, hjer að lútandi, er oss skiptir mestu í þessu efni. J>að er, að aðdráttarafl sólarinnar rjenar eptir því sem frá henni dregur. Hún togar því eigi eins fast í þær jarðstjörnurnar, sem firrstar henni eru, og hinar, sem næstar eru. Honum tókst meira að segja að komast fyrir, hvað miklu þetta munar eptir fjarlægðinni, hvað mikið á- takið minnkar eptir því sem fjær dreg- ur. J>að er ekki í beinu eða einföldu hlutfalli við fjarlægðina, heldur í hlut- falli við kvadrat fjarlægðarinnar. J>etta er svo að skilja, að á jarðstjörnu, sem er tvöfalt lengra frá sólinni en jörðin, er átakið ferfalt minna, og sje hún þrefalt lengra burtu, verður átakið (aðdráttar- afl sólarinnar) nífalt minna. J>etta lögmál var aðalstoðin undir uppgötvan Lever- riers. J>að er eigi ólíklegt, að margur, sem um slíkt hefir hugsað, hafi spurt sjálfan sig á þessa leið : Sje það satt, að himinhnettirnir dragi hver annan að sjer, hvernig stendur þá á þvl, aðjarð- stjörnurnar skuli eigi toga hver í aðra svo fast, að þær renni hver utan um aðra, eða skelli saman? J>essa spurningu lagði og Newton fyrir sig, og svaraði henni sjálfur. Aðdráttaraflið fer eptir þunga himinhnattanna. 1 voru sólkerfi ríður þungi sólarinnar svo langsamlega baggamuninn á við allar jarðstjörnurn- ar, að aðdráttarafl hennar tekur langt

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.