Ísafold - 03.04.1879, Blaðsíða 4

Ísafold - 03.04.1879, Blaðsíða 4
. ekki að eins skyldum, heldur einnig þeim mörgu vandalausu, ekkjum og munaðarleysingjum, sem hann hafði tekið að sjer, þar á meðal dóttur og tengdadóttur Skúla landfógeta. Ekki var Olafur, heldur en Skúli, neinn framúrskarandi lærdómsmaður, en hann hafði einkar ljósar og liprar gáf- ur, og ágæta greind bæði í bóklegu og verklegu. Auk þeirra ritgjörða, sem áður eru nefndar, liggja eptir hann tvær merkilegar bækur, pó stuttar sjeu : i. Undirvísun í reikningslistinni og al- gcbra, Kaupmannahófn 1785, fyrirskip- uð skólabók á Islandi með konungs- brjefi 10. febr. 1786, og 2. stutt dgrip af verzlunarsögu. Islaiids frá 874 til 1783, á dönsku, Kaupmannahöfn 1798, hvort- tveggja snilldarlega samið. Auk þess hver umsýslumaður hann var í landbún- aði, og hver stakur útsjónarmaður t. d. með skepnuhöld, var Ólafur, meðan hann bjó í Sviðholti, á Innrahólmi og í Við- ey mikill útvegsbóndi til sjávarafla; fór honum það, eins og annað, vel úr hendi; afiaðist bæði vel og þótti gott að róa á vegum hans, en fljótt yfirgáfu þeir þorskanetin nafnarnir, stiptamtmaður og ráðsmaður hans Ólafur smiður, sem lengi var formaður, og munu þó báðir hafa haft greindávið hvern meðal-sjáv- arbónda á vorum dögum. Ólafur var ljúfur og glaður í við- móti, fremur örlyndur, en þó stilltur vel; enda fann hann, að sögusögn kunnugra, að Magnúsi syni sinum, að hann væri ekki ,.nógu móderat". Hann var tæp- ur meðalmaður á hæð, stórleitur í and- liti, ljettur og lipur í allri framgöngu, fljótmæltur, hófsmaður mesti. Eigi að benda á nokkurn skaplöst hans, þá var það helzt að honum fundið, að hann væri ekki laus við hjegómagirni, og heldur hugdeigur, þegar honum bar vanda að höndum. Af þeim mörgu höfðingsbrögðum, sem eptir hann liggja, skal sjerstaklega getið gjafarinnar til Vindhælishrepps. Gaf hann þessum fæðingarhreppi sinum, með gjafabrjefi dagsettu 30. sept. 1707 (gjöfin er eigin- lega frá 1771) jarðirnar Márstaði (50 hundr., eptir nýja matinu 17 hundr.), Hof með Kötlustöðum (60 hundr., nú 30 hundr.), Marðarnúp (70 h., nú 35 h.) og Gilá (20 h., nú 10 h.); skyldu 20 kúgildifylgjajörðum þessum, landskuld- inni og hálfum leigunum varið handa þremur ráðvöndum ekkjum eða ekkil- um, sem ómaga hefðu fram að færa, en sýslumaður oghjeraðsprófastur skyldi hafa helming eigna í ómakslaun fyrir umsjón jarðanna og útbýtingu gjafanna. En ekkert lýsir þó betur greind hans og góðfýsi, en viðleitni hans í harð- indaárunum 1785 og þar á eptir að hjálpa við þurrabúðarfólki á Akranesi með því að styðja það til að hjálpa sjer sjálft. Bauð hann að láta á sinn kostn- að byggja býli á lóð sinni á Skipaskaga, á flötinni milli Ivarshúsa og Teigakots, skipta þeim í tveggja kúa velli, hjálpa um kýr, eptir því sem grasneytin bæri, að hver buenda þessara, ef bátseigandi væri, skyldi róa á sínu eigin fari, en þeim, sem enga ferju ætti, bauð hann bát eða skip frá sjálfum sjer upp á hdlfan tdut. Ekki var Ólafur annar eins fram- kvæmdar sízt kappsmaður, eins og Skúli Magnússon, en drjúgari var hann og hamingjumeiri sjálfum sjer. pó bendir æfi hans ljóslega á það, að fullkeypt mun hverjum íslendingi að hafa æðstu völd hjer á landi. Ólafur var bæði þjóð- hollur og drottinhollur, sem ekki er 40 ávallt samfara; hann var lipur og stillt- ur, greindur og góðsamur, og, sem [aldr- ei skaðar, þar á ofan höfðingi og auð- maður. Engu að síður tókst öfund danskra og íslenzkra embættismanna, að merja hann úr völdum fyrir litlar sakir. .Jivcr, sem sdir, hann upp skcri' pað er gleðilegur vottur um þann áhuga, sem vaknað hefir hjá sóknar- mönnum mínum, fyrir menntun og upp- fræðingu til framfara, að nokkrir af hin- um yngri mönnum, einkum í Hvalsnes- sókn. hafa tekið sig saman um, að láta rita sig fyrir árstillagi til barnaskóla vors, sem liggurþó fjarst þeim, og hafa þess vegna orðið hvatamenn annara. sem nær eru skólanum, og hafa þegar notið góðs af honum. Jeg vil minnast þessa þeim til sóma, og einkum honum, sem geng- izt hefir fyrir þessu. Síðíin barnaskólinn stofnaðist, hafa 4 i Utskálasókn og 1 í Hvalsnesssókn greitt árstillag til hans, en það hefir svo litlu munað frá svo fáum, en von- andi er, að fjelagsmenn hjer fyrir innan Skaga fari nú að fjölga, þar sem allir mega sjá þá brýnu nauðsyn, að skólan- um verði haldið við, en hann efiist eptir því, sem fleiri börn ganga á hann, og fleiri verða til að hlynna að honum. pað er vonandi, að þeir, sem efn- aðir eru, láti sig ekki muna um, að leggja sinn pening í .efuðskistuna, þar sem börn fátæklinganna eiga hiut að máli, og sjái, að meiri ,.renta" verður af þeim peningi, sem til guðs þakka gefinn er fátækum í þessu skyni, held- ur en þó þeir spari hann, til að láta hann liggja eptir sig handa erfingjunum, sem þá mundi lítið muna um. peir vita eigi heldur, þó sjálfir sjeu orðnir gamlir, nema barnabörn þeirra eða aðr- ir ættingjar, kunni á sínum tíma, að verða aðnjótandi hinnar nauðsynlegu menntunar í skóla þessum. Ef slíkum stofnunum verður eigi haldið við, hljóta þær að falla niður og þá kynni einhver að kenna þeim um, sem gátu stutt, en vildu ekki sinna því. — Jeg vona, að slíkt komi ekki fyrir i þessum sóknum, sem eiga svo marga eðallynda menn, sem vel hafa byrjað, og sem heldur munu ekki slita ástfóst- ur við skólann, meðan þeirra nýtur við. pau dæmi hafa gefizt, að menn við gleðileg atvik eða bre)^tingar í lífi þeirra, og hafi þeim viljað til einhver óvænt heppni, eða ef óskir þeirra og vonir hafa ræzt eða úr raunum raknað, — að þeir fundið hafa hvöt hjá sjer, að gefa með ljúfu og góðfúsu hjarta, til stofn- ana þeirra eða fyrirtækja, sem þeir sáu eða vonuðu, að mundu verða mannfje- laginu eða sóknar- og sveitarfjelaginu, til gagns og heilla, og hefur slíkt þótt verðugra manni og viðfeidnara en áheit sumra, sem nú tíðkast. Jpannig var það hjer á þjóðhátíð vorri, að sóknarmenn hjetu þá gjöfum, sem þeim var svo ljúft og ljett: Kirkjuvogskirkju sóknarmenn gáfu kirkju sinni prýðilegan prjedikunarstól, Hvalsness sóknarmenn vandaða væna kirkjuklukku, og í Útskálasókn gáfu þá nokkrir peninga til barnaskólarrs, sem settir voru á vöxtu. Jeg mun seinna birta nöfn fjelags- manna þeirra, sem eru velunnarar skól- ans, og óska að þeim yrði eptir von sinni og ætlun, að barnaskólinn hjeldist við, og yrði sókna- og sveitarfjelagi voru til andlegra heilla og framfara. Útskáhini, 20. febr. 1879. S. B. Sivcrtscn. Póstskipið „Phönix" fór af stað hjeðan 27. f. mán. Með því tóku sjer far: Sigmundur Guðmundsson prentari, frú Kristensen úr Hafnarfirði; verzlun- armennirnir: Georg Thordal úr Reykja- vik, Jóhann Möller, faktor á Blönduósi og Einar borgari Jónsson af Eyrar- bakka; vesturfari einn, Jón að nafni, austan úr Múlasýslu, o. fi. Verzlunarskipið „Sigþrúður" kom hingað 20. f. m.; hafði hún farið frá Kaupmanníihöfn 16. s. m. Með henni komu engin dagblöð, en eitt brjef, ritað í Kaupmannahöfn 11. marz, og eru þetta hinar helztu frjettir, er í því eru ritaðar: „Astandið í Rússlandi er talið svo ískyggilegt, að búast megi við upp- hlaupi þá og þegar; þar í landi er leynilegt fjelag, er hefur sett sjer sem mark og mið, að refsa ,.böðlum hinnar rússnesku þjóðar", og hefur það fjelag gjört kunnugt, að það hafi látið drepa landshöfðingjann í Charkow vegna grimmdar hans og ranglætis við frelsis- menn. Nú er komin út auglýsing um, að sjúkdómstilfellið í Pjetursborg, sem svo mikið var um talað, hafi verið væg pest, og í Berlin kvað vera kominn upp ..Plet-typhus", sem sagt er að sje fyrirboði pestarinnar." I blaðinu „The Scotsman" er það ritað 12. marz, að sú hraðfrjett (Tele- gram) hafi komið frá Pjetursborg 10. marz, að þar gangi megn depil-tauga- veiki (Plet-typhus), og 2 menn hafi þar dáið úr Síberíu-pestinni (svarta dauða). Strand. Sunnudagsmorguninn 30. f. m. strandaði verzlunarskip eitt vestur af por- móðsskeri fram undan Mýrum. Menn komust allir á minni skipsbátinn, og náðu landi á Akranesi. — Skip þetta kom frá Bergen og átti að fara til Snæbjarnar verzlunarstjóra Jporvaldssonar á Akra- nesi; hafði það haft hraða ferð frá Nor- vegi til Islands, en villzt síðan inn á Breiðafjörð og misstþar skipsbátinn hinn stærri. Síðan hjelt það suður fyrir Snæ- fellsjökul, en villtist þá enn og lenti of vestarlega í flóanum. Skipstjóri er sagð- ur norskur maður. Á skipinu var einn maður íslenzkur, C. Miiller, verzlunar- maður frá Skagaströnd. Ritstjóri: Grímur Thomsen, doctor pliil. Frentsmiðja ísafoldar. — jóhannes Vigfússon.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.