Ísafold - 28.04.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 28.04.1894, Blaðsíða 1
'Kemur út ýmist emu sinni ¦eða tvisvar í viku. Vero árg (minnst 80arka)4kr.. erlendis 5 kr. eða l1/* doll.; borgist fyrirmiSjan júlimán. (erlend. is fyrir fram). ÍSAFOLD. Uppsögn(skrifleg) buudin vift Aramót. ógild nema komin sje til útgefanda fyrir 1. októ- berm. AfgroiBslastofa blaot- ins er i Autturstræti b XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 28. april 1894. 22. blað. Þingmái í sumar. II. 2. Tekjur kirkna og kirkjusjóður. Það ¦er eitt hið merkilegasta mál og almenning mest varðandi, þeirra er í valnum liggja frá því á síðasta þingi. Það er furðanlegt, að enn skuli standa bin gamla, úrelta og mjög gallaða löggjöf Um tekjur kirkna hjer á landi, eptir 11 lög- gjafarþing, er hrist hafa fram úr ermi sjer svo hundruðum skiptir af frumvörpum, og þar sem þingið Ijet það vera eitt hið fyrsta verk sitt, að afnema hin gömlu manntals- bókargjöld, þótt þess væri engin fremri þörf en um kirkjugjöldin. Tillagan i frumvarpi þingsins í fyrra um afnám hinna gömtu kirkjugialda, þess- ara mörgu, misjöfnu og vafasömu gjald- mola, gegn 75 aura nefskatti, hefir líkað svo vel, að það liefir varla nokkur maður að henni fundið, hvorki á þingi nje utan þings. Það eitt hefir vafa valdið eða á- greiningi, að það er nokkuð á óvísan að róa, hvort gjald þetta muni samsvara hin- um eldri gjöldum og kirkjur ekki bíði halla af breytingunni. En aðalatriðið er, að fá þetta eina, glöggva og ótvíræða giald lögleitt í stað hinna mörgu, gömlu og vafa- sömu; auratalið ætti að mega færa til nokkuð síðar, ef reynslan krefðist þess, og meira að segja mætti nú jafnvel setja í lögin sjálf annaðhvort enga óhreifanlega tölu (75 a.), heldur láta leika á 2 tölum, er kirkjugjald- ið mætti minnst vera og mest, en láta hjer- aðsfund ráða með samþykki biskups, hvar pað væri sett þar á milli fyrir það og það prófastsdæmi eða einstakar sóknir þess eptir atvikum, til 5—10 ára í senn; eða þá að heimila slíkt sem undantekning eða afbrigði frá einu almennu, föstu gjaldi. — Frá því máli væri nú aukaþinginu í sum- ar engin vorkunn að ganga til hlítar. Það ¦ætti að vera búið að ræða það og íhuga svo rækilega, eigi skemur en það heflr verið á dagskrá. Og það ætti líka að láta sjer lynda þá rjettarbót, með ýmsum smærri atriðum, er þar til heyra; en hætta sjer eða landinu, rjettara sagt, ekki út á þann hála ís, er neðri deild hljóp út á í fyrra, — stofnun sameiginlegs ómagasjóðs fyrir allar kirkjur landsins, sem þær ættu jafnt tilkall til, eptir þörfum, hvort sem þær hefðu mikið eða lítið í hann lagt, og meira að segjakirkjuhaldarar mættu ganga í eptir gömlum kirkjuskuldum, en stipts- yfivöldin áttu samt að halda utan um með því yfirnáttúrlegu aíii, að sjóðurinn þokaðist aldrei niður úr 100,000 kr. Hítt lands- kirkjusjóðsiyrirkomulagið, sem lögleitt var 1890, virðist vel mega við hlíta að sinni; ;þar er hóflega farið í sakirnar og gætilega. Hafi hjeraðsfundir nokkuð framtak í sjer að skipta sjer af löggjafarmálum kirkj- unnar, þá ættu þeir að hafa þetta mál ¦einna efst á dagskrá í vor/og láta uppi eitthvað álit um þaðj) það getur vel hitzt þar innan um einhver leiðbeining, er heldur yrði til bóta við meðferð máls- ins á þingi, og væri hún þá betur gerð en ógerð. 3. Fast þingfararkaup. Nógu lengi er það mál líka búið að vera á dagskrá til þess, að geta orðið tekið upp til fullnaðar- úrslita í sumar. Það er fróðlegt að sjá og heyra, hvernig með það var farið á þingi í fyrra. Því var hreift á hjer um bil hverjum einasta þingmálafundi í fyrra vor og nær alstaðar farið eindregið fram á fast þingfararkaup. Það er með öðrum orðum, að þar kom fram svo greinilegur þjóðvilji, scm sjaldan gerast dæmi til. En svo mikla lotningu sem margir þingmenn bera fyrir honum, þjóðviljanum, i orði, þá sýnir meðferð og al'drif þessa máls á þingi í fyrra, hve hátt honum er gert undir höfði á borði, þegar hann líkar ekki þeirra gómi, hinna virðulegu löggjafa. Frumvarp- ið var fyrst og fremst þannig upp borið, að lítil rjettarbót hefði orðið í því, þótt fram hefði gengið : ekki fastákveðinn nema sjftlfur ferðakostnaðurinn, en hitt látið laust, eins og áður, hve mikla dagpeninga menn reiknuðu sjer af þingi og á, þó að reynslan hafi sýnt, að það er einmitt i því atriði, sem ójöfnuður og gjörræði af hálfu einstakra þingmanna heíir hvað helzt kom- ið fram. Þannig lagað marðist svo frum- varpið fram í efri deild með 1 atkvæðis mun, var saltað síðan í neðri deild í 17 daga og loks látið daga þar uppi, eptir brot af einni umræðu. Er þó eigi gott að sjá, hvað meiri hluta þingmanna getur gengið til að amast við þessari rjettarbót. Tilgangurinn er þó vissulega ekki að hafa neitt af þeim, heldur hitt, að losa þá við þá íyrirhöfn og tímatöf, er þingfarar- kaupsmiðlunin bakar þeim á hverju þingi, girða fyrir gegndarlausan mismun i reikn- ingskröfum þingmanna og afnema allt til- efni til eptirtölusýki almennings eptir hvert þing út af þingfararreikningunum. Það hefir sýnt sig, að mótstöðumönnum hins fasta þingfararkaups hefir ekki tekizt, öll þau ár, er það hefir verið á dagskrá, að koma með nein sannfærandi rök fyrir því, að það sje ótiltækilegt. Það, sem mest hefir á borið, er vandræðaleg smámuna- semi, og hjá sumum meiri eða minni hje- gómaskapur. Vegagerð. Þessa árs landssjóðsfje til vegagerða stendur til að varið verði mest- öllu á þessum 3 stöðum: 1., til akvegar yfir Hellisheiði, háheiðina sjálfa ásamt Kömbunum að austan og brekkunni upp frá Kolviðarhól að vestan, upp bjá Reykjafelli, samkvæmt því er ráð- gert var á síðasta þingi. Skal unnið á 2 stöðum, austan og vestan, og á Erlendur Zakariasson að standa fyrir vegagerð á austurkaflanum, framhaldi af Ölfusvegin- um nýja og upp Kamba, en Páll Jónsson að byrja að vestanverðu. Ekki er búizt við að lokið verði við heiðina fyr en á næsta sumri. 2., til framhalds akvegarins yfir Mosfells- heiði. Þar á Einar Finnsson að vera verk- stjóri. Hann hefir verið nokkur ár í Nor- vegi við vegastörf; kom aptur í haust. 3., til framhalds aðalpóstvegarins frá Kláffossbrúnni á Hvítá í Borgarfirði beggja vegna og til að brúa Flókadalsá m. m. Þar verður Árni Zakaríasson verkstjóri, eins og í fyrra. Jón Ólafsson um vesturfarir. Hr. Jón Ólafsson, ritstjóri »Heimskringlu«, í Winnipeg, ritar ísafold með síðasta pósti á þessa leið, dags. 28. febr.: Hr. ritstjóri! Jeg sje, að agent Beaver- línunnar (þeirrar sem flytur fólk hingað »upp á krít«, þ. e. lánar þeim farið, en tekur svo 10—12°/0 um árið í vöxtu af því, er hingað kemur), er að auglysa heima, að [öllum löndum sje útveguð vinna, er hingað kemur. Jeg ófýsi engan að fara, sem þess er fús og er hæfur fyrir þetta land; en það segi jeg þeim satt, að valt er að reiða sig á, að mönnum sje útveguð vinna, er þeir koma hingað. Það er á engu viti byggt nje sannleika, að auglýsa slíkt. Auðvitað gerir Dominion-stjórnin hvað hún getur, og jeg byst við að fylkis- stjórnin geri sitt til líka, að segja innflytj- endum til, hvar vinnu er að fá, — ef hana er að fá. En hvorug viðurkennir neina skyldu til að sjá nýkomendum fyrir vinnu, og enginn hjer ábyrgist mönnum vinnu. Ef hana er að fá, þá er mönnum vísað á hana. Sje hana ekki að fá—ja, svo verða menn að eiga sig sjálflr eða ieggjast sem ómagar upp á landa sína, eða leggjast upp á bæinn eða sveitina. Sem betur fer kveður lítið að hinu síðasttalda, en mikið að því, að rnenn verða hjer í fyrstu gust- ukamenn landa. Jeg vil gjarnan sjá sem flesta koma hingað af þeim, sem það er líklegt til að verða að góðu. En það er synd og skömm, að narra aðra hingað. Ef þjer vilduð birta í blaði yðar ritgerð mína í Heimskringlu 17. f. m. um vestur- farir, gerðuð þjer gott verk. Nafngreindur merkur bóndi í Argyle- nýlendu segir um þessa grein mina í rit- gerð, sem kemur út í næstu »Heimskringlu« (10. marz): »Grein yðar, herra ritstjóri, í Heims- kringlu 17. febr. þ. á. um fóiksflutninga af íslandi, er vel og rjett (»accurate«) rituð. Fólki á íslandi mun vera óhætt að reiða sig á innihald hennar, eins og (að minni hyggju) allt, sem þjer hafið ritað um ís- lenzka útflutninga í Heimskringlu«. Jeg vona, að hóflegar vesturfarir frá ís- landi haldist við. Það er án efa bæði íslandi og þessu landi og mönnununi sjálf-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.