Ísafold - 19.12.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 19.12.1894, Blaðsíða 1
Kemur út ýmíat emu sinn «oa tvisvar í viku. Verð arg minnst 80 arka) 4 kr.. erlendis 5 kr. eoa l1/" doll.; borgist fyrirmiajanjúlimiin. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD. Uppsögn(skrifleg)buridm vM> aramót, ógild nema komin sje til Atgofanda fyrir l.októ- b erm. Ai'greioslustofa blaös- ins or í Au8turatrc8ti & XXI. árg. Reykjavík, miövikudaginn 19. desember 1894. 83. blað. Um holdsveikina á íslandi og stofnun holdsveikraspítala. Eptir sira Ólaf Ólafsson í Arnarbæli. II. (Niourl.). En auk þess, sem holdsveikir menn hafa hreinar og beinar kröfur á hendur lands- sjóðnum, bygðar á lagalegum og siðferðis- legum grundvelli, þá má líka, og það engu síður, líta á voðann, sem á ferðum er. Sje stofnaður spítali, þá er hann fyrst og fremst stofnaður fyrir hina sjúku, en líka fyrir hina heilbrigðu; því má ekki gleyma. Hann «r bygður fyrir börn og niðja núlifandi heilbrigðra foreldra, svo að eptirkomendur vorir sjeu verndaðir frá þeirri hörmunga- •æfi og harmkvælum þeim, sem holdsveikir menn eiga nú við að búa. Jeg held, að það sje ekki hætt við, að þingmenn brjóti af sjer þjóðarvelvildina eða syndgi á móti þjóðarviljanum, þótt þeir taki vel í þetta mál; því jeg vil helzt halda, að það sje enginn þjóðarvilji til hjer á Suðurlandi, ef hann er ekki sá, að þingið taki vel og röggsamlega í þetta holdsveikismál. Jeg hefi heyrt mjög marga, fjölda marga, á það minnast og um það tala, og alla ljúka upp einum munni, að það sje sjálfsögð skylda þingsins, að leggja fram fje til þess að holdsveikisspítali sje stofnaður. Það hefir flogið fyrir, að dr. Ehlers Væri i þann veginn að safna gjöfum í Danmörku til þess að stofna holdsveikisspítala hjer á landi[?]. Xlm þetta verður ekki annað sagt, en að það sje allrar virðingar- og þakklætisvert. En það má ekki verða til þess, að vjer sjálfir leggjum árar í bát. Vjer megum ekki láta þá ómennskuhugs- un gægjast fram hjá oss, að vilja láta er- lenda menn bera oss á höndunum. I þessu spitalamáli getum vjer hjálpað oss sjálfir, ef viljann ekki vantar, og það eigum vjer að gjöra. Þá er vjer gjörum allt, sem í voru valdi stendur, þá, og einungis þá, er oss engin verðung að þvi að þiggja styrk og hjálp frá annara hendi. Jeg kann held- ur ekki við, að vera aðra stundina að gefa Dönum sífeld olnbogaskot, ýfast við þá og amast við þeim á ymsar lundir, en gjöra sig svo aðra stundina að þarf- lausu að ölmusumönnum þeirra. Þetta er lítilmennska, og getur tæplega vakið virðingu fyrir íslenzku þjóðinni. Það þykir aldrei gott að fara á hreppinn, og sveitarlimum er láð, er þeir leggja ár- ar í bát, en geta þó uunið og bjargað sjer. En mjer finnst oss íslendingum farast eitt- hvað ekki ósvipað, ef vjer ætlumst til að Danir lækni eingöngu holdsveikína h.já oss, en vjer sjálfir sitjum með hendur í skauti. Algjörðu fjeleysi getum vjer ekki barið við, þar sem yjer aðra stundina ráðgjör- um að byggja hús fyrir söfn landsins fyrir 100,000 kr., ullarverksmiðjur fyrir 120,000 kr. eða verja árlega til járnbrauta o. s. frv. 50,000 kr., auk margs annars. Það hefir verið opinberlega drepið á, hvar spítalinn ætti að vera; það er nú, ef til vill, nógur tími til að tala um það; en samt sje jeg ekkert á móti því. Af þvi að menn vilja hafa hann einangraðan, þá hefir verið stungið upp á Viðey eða Eng- ey. Jeg er hræddur um, að sú uppástunga fái ekki byr, vegna þess, að þessar eyjar eru eínstakra manna eignir, sem landssjöð- ur á engin ráð á, en mundu ærið dýrar, ef kaupa ætti; því þær eru báðar höfuð- ból; enda ekki víst að þær fengjust. En vilji menn hafa spítalann á eyju, sem að líkindum er rjettast, er á allt er litið, hví þá ekki nota þá eyju, sem landið á og sem skammt er frá þessum eyjum, nfl. Lundey? Hún er nógli stór og ekki meiri vandkvæð- um bundið að komast þangað en í Viðey. Þá væri spitalinn einangraður, en þó hægt um alla aðflutninga og aðdrætti; því aldrei hefl jeg heyrt talað um örðugleika eða vandkvæði á að komast úr Reykjavík og upp á Kjalarnes. Þetta er nú ekki nema lausleg uppá- stunga, sem jeg hefi leyft mjer að koma með í sambandi vlð þetta mál. Hitt varð- ar nú mestu, að þingið taki svo í þetta mál, að undirtektirnar verði landi og þjóð til gagns og sóma. Sízt mun það deyja fyrir þá sök, að enginn hæfilegur staður fáistfyrir spítalann hjer á íslandi.—Enda jeg svo þetta mál að sinni með þeirri alvar- legu áskoi-un til allra góðra manna, að þeir styðji þetta mál og greiði því happa- sæla braut, hver eptir mætti og föngum. Bráðasóttar-bólusetningin. Afleiðingar af bólusetningartilraun minni eru enn ekki fullsjenar. Af þeim 5 kind- um (þremur veturgömlum og tveimur lömbum), sem eptir lifðu, varð engin ósjúk; það gróf í þeim öllum meira og minna, samt ekki stórkostlega nema í einni þeirra; á henni holgróf allur fóturinn fyrir neðan hækilbein og fram á klauflr; hún er samt nú á góðum batavegi og hinar fjórar eru algrónar. Jeg hefi haft við þær venjuleg sárameðöl, karbólvatn og sáraolíu. Bráðafárið hefir geysað hjer í bygðar- laginu líkt og áður allt til þessa. Ef nú þessar 5 kindur, sem eptir lifðu, sleppa við bráðafárið, ekki að eins í vetur, heldur og framvegis, þá er mjög líklegt, að bólu- setningin eigi þátt í því, og þar með einnig líklegt, að fleiri kindum mætti bjarga frá bráðafári með líkri aðferð, ef menn að eins hitta á að hafa sóttkveikju- efnið svo vægt eða skammtinn af því svo lítinn, að skepnunni sje engin hætta búin. Getur og vel verið, að sauðfje hjerálandi þoli minni skammt en norskt fje, sem er af allt öðrum kynstofni. Svo getur og sóttkveikjuefnið verið missterkt. Lamb það, sem jeg tók nýrun úr, hafði drepizt úr mjög megnu fári; það var auðfundið af hinum staka fyiuþef, sem lagði af nyr- unum bæði áður en og eptir að þau voru þurkuð. Tilraun sú, sem jeg gjörði, var vitanlega gjörð á óþarflega mörgum kind- um, hefði jeg ætlað mjer einungis að reyna verkanir sóttkveikjuefnisins á heilbrigt fje. En af því tflgangur minn var sá, að reyna hvort þessi aðferð gæti verið viirn gegn bráðafárinu, þá var engin reynsla fengin fyrir því, með því að bólusetja sárfáar kindur, því menn gátu þá ímyndað sjer, að jeg hefði máske hitt á þær kindur, sem sloppið hefðu við sýkina, þó engin tilraun hefði verið gjörð við þær, því það er al- kunnugt, að þó sýkin sje skæð, þá sleppa þó ávallt nokkrar kindur við hana á hverjum bæ. Varnarmeðal þetta getur því að eins orðið að tilætluðum notum, að óhætt sje að nota það við allt veturgamalt fje og lömb, því það eru þær kindur, sem með- tækilegastar eru fyrir bráðafárið; Það kemur víst engum til lmgar að ef- ast um, að leiðbeining si\ um bólusetnine- araðferðina, sem birt var í »ísafold«, 40. tölubl. þ. á.,hafi verið rjett og nákvæmlega samin, eptir fyrirsögn hins norska dýra- læknis, en mjer virðist ýmislegt í þeirri fyrirsögn engan veginn svo nákvæmlega útskýrt sem vera ætti, og skal jeg leyfa mjer að tilnefna sumt af því. Þar er sagt, að spýta skuli sóttkveikjuefninu inn undir hörundið með sárapípu. Þetta gjörir eng- inn án þess fyrst að gjöra gat á skinnið með hnif og síðan flá með oddlausu verk- færi skinnið frá innri húðinni (hörundinu); annars kemst hinn tiltekni skammtur (væn fingurbjörg) ekki undir skinnið. Það er ekki nefnt í fyrirsögninni, að til þess þurfi annað verkfæri en sárapípuna. Ennfremur segir i fyrirsögninni, að ef »sporar« (glæir blettir) sjáist í nýrunum, þá haldi bóluefnið sjer »ódofnað ár frá ári«. En hvernig A þá að geyma það ? Hvort heldur sem duft, í púlverformi, eða útþynnt í vatni? Þess er hvergi getið. Ekki er þess heldur getið hvort sótt- kveikjuefnið skuli hrærast út í köldu, volgu eða sjóðandi vatni, og hygg jeg að það geti þó haft ólík áhrif á »bakteríurnar« hvort vatnið er kalt eða sjóðandi. Jeg hugsa, þó jeg ekki viti hvort það er rjett, að tilraun þessi verði því að eins að til- ætluðum notum, að limurinn, sem bólu- settur er, breytist á einhvern hátt, t. d. að bólga eða gröftur komi í benið eða í kring- um þao, samt er þess hvergi getið í fyrir. sögn hins norska dýralæknis; að eins er þess getið, að sumar kindurnar verði stund.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.