Ísafold - 09.10.1909, Blaðsíða 1

Ísafold - 09.10.1909, Blaðsíða 1
Kemui út ýmist einu sinni eöa tvisvar i viku. Verð árg. (80 arkir minst) 1 kr., er- lendis 6 kr. eöa 1'/» dollar; borgist fyrir miojan júli (erlendis fyrir fram). ÍSAFOLD Uppnogn (sbrifleg) bnndin vi6 aramót, sr ðgild nema komln sé til Atgefanda fyrir 1. okt. og h.aupandi skuldlaus vio blaöio. Afgreidsla: Austnrstrnti 8. XXXVI. árg. Reykjavík laugardaginn 9. okt. 1909. 66. tðlublað I. O. O. F. 9010158l/2 Augnlækning ók. 1. og 8. þrd. kl. 2—3 Tjarnarg.18 Fomgripasafn opio k virkum dögum 11—12 íslandsbanki opinn 10—2 */* og 5 X\%—1. K. F. U. M. Lestrar- og skrifstðfa fri 8 árd. til 10 síðd. Alm. f undir fsd. og sd. 8»/« siodegis Landakotskirkja. Guðsþj. 9>/a og 6 á helgum Lundakotsspitali f. sjúkravitj. 10'/«—12 og 4—5 Landsbankinn 10'/«— 21/*- Bankastjórn við li—í Landsbókasaín 12-3 og 5-8. Útlan 1-B Landsskjalasaínið a þrd. find. og ld. 12—1 Lækning ók. i læknask. þriðjd. og föstd. 11—12 Nattúrugripasafn opið l»/a—2'/s á sunnudögum Tannlækning ók. Pósth.str. 14, 1. og B.md. 11—1 Iðnaðarmenn I Munið eftir að ganga í Sjúkrasjóð iðnaðarmanna — Sveinn Jónsson gik. — Heima kl. 8 e. m. — Bókhlöðustíg 10. Hámark ösviíninnar. Fjárlagabroti skrökvað upp á ráðgjafa! Lögrétta hin síðasta er ærið gleið- niál yfir »fjárlagabroti«, sem ráðgjafi á að hafa gert sig sekan í með gufu- skipasamningnum við Thorefélagið. Fjárlagabrotið er í því fólgið, segir Lögrétta, að í samningnum er Thore- félagi heitinn 6000 kr. styrkur l 10 ár fyrir póstflutning, af fé því, sem veitt er í 13. gr. a. 2. tölulið í fjárlögun- um »fyrir að flytja póstsendingar með skipum, sem ekki njóta fasts tiilags«. En þetta eru bláber ósannindi, vís- vitandi ósannindi, liggur manni við að segja, þareð varla má ráð fyrir því gera, að Lögréttuábyrgðarm., sé ólæs á mælt mál. Það stendur hvergi nokkursstaðar í samningnum, að stjórnin heiti Thore- félaginu 6000 kr. styrk íyrir póstflutn- ing auk 60,000 krónanna og allra sízt í 10 ár. Félagið áskilur sér sérstakan styrk fyrir póstflutning milli íslands og Danmerkur og tekur á sig pá skyldu að flytja póst þenna á öllum skip- um sínum, jafnt þeim, sem sigla í bundnum ferðum og óbundnum, en eftir ferðaáætlun — fyrir 6000 kr. á ári. En stjórnin heitir félaginu alls ekki þessum styrk; gerir það hvergi nokkurs staðar í öllum samningnum. Ef nokkur kynni að vilja rengja þetta, þá sker 12. grein samningsins úr öllum efa. Þar er viðurkent, að að eins sé samið um 10 sinnum 60,000 krónur, en ekki um neinar 6000 kr. hvorki til tveggja eða 10 ára. Hér er því eigi um neitt annað að tefla, en tilboð frá Thorefélagi um að taka að sér aukapóstflutning fyrir ákveðið verð. En það má varla telja fjárlaga- brot af ráðgjafa að leyfa félaginu að gera tilboð! Það gegnir furðu, að Lögrétta skuli eiga undir því að halda þessarri endem- is vitleysu fram í sama blaðinu, sem samningurinn er prentaður. En blað- ið skákar augsýnilega í því hróksvaldi, að lesendurnir muni eigi endast til að lesa sjálfan samninginn með gaum- gæfni, heldur láta sér nægja skýring- ar ábyrgðarmannsins eða ritstjóranna. Blaðið er að reyna að leika sama leik- inn, og í fyrra, er það flutti kosninga- tölurnar alræmdu, sem enginn fótur var fyrir, í þeirri von, að enginn liti á neitt nema aðaltölurnar, sem aliar voru ramskakt úr garði gerðar af blað- inu. En það er ekki að eins í þessu atriði, að blaðið tyllir svo tæpt á veg sannleikans, að út af skreppur fótur- inn. I sömu grein segir blaðið, að í samningnum við Sam.fél. sé þvi sett skilyrði um það, hvernig farrými eigi að vera í skipum þess. »En um þetta er ekki eitt orð í samningi ráðherra okkar við Thorefélagið* bætir blaðið við. Annaðhvort er ábyrgðarm. ólæs eða annað verra, því að í 2. grein samn- ingsins er það skýrt tekið fram, að 2 strandferðaskipanna megi að engu leyti síðri vera, en Hólar og Skálholt. Uppboðsmunirnir! Skjalahvarfið úr stjórnarráðinu. Isaýold gat þess í síðasta blaði, að embættisskjöl ár sjálýu stjórnarráðinu frá 1907 hafi fundist innan um reitur Sig. heitins Jónssonar frá Fjöllum, og að minstu munaði, að þau lentu »undir hamrinum* á uppboði því, er haldið var á dánarbúi hans. Það er ekki trútt um, að menn hafi furðað sig á þessu og spurt, hvernig staðið geti á því, að embættisskjöl: tíundarskýrslur, manntalsskýrslur o. s. frv. úr einni af sýslum landsins, sem eiga að vera geymd í 3. skrifstofu stjómarráðsins og hvergi annarsstaðar skuli koma fram á uppboði eftir ein- hvern nafnkendasta atkvæðasmala fyr- verandi stjórnar. Vér höfum heyrt úr einni átt, að skýrslna þessara hafi verið saknað þegar sumarið 1908, og, að Sig. heitinn hafi verið sendur austur í Skaftafellssýslu einmitt um það leyti í kosningaundir- búningserindum. Er nú nokkurt samband hugsanlegt hér á milli f Um það skulum vér ekkert ákveðið segja að svo stöddu. En oss virðist litt hugsanlegt, að fyr- verandi stjórn hafi verið svo fífldjörf að lána opinber skjöl t i 1 a f n 01 a í kosnin gaun dir ró ð ri fyrir sigá öðr'u landshorni. Svo mikið hneyksli væri það, ef satt væri, að engu tali tekur. En það ætti ekki að vera svo erfitt að komast fyrir þetta mál. Einhver af embættismönnum þeim, er í stjórn- arráðinu voru 1908 hlýtur um það að vita, á hvern hátt skjölin hafa horfið. Annað er óhugsandi. En enginn em- bættismanna þeirra, sem uú eru í stjórnarráðinu segjast neitt vita um skjalahvarfið. Það getur ísafold full- yrt eftir beztu heimildum. — En þá er ekki mörgum til að dreifa. Riddarakrossi af Dbr. hefir sæmdur verið 17. f. mán. eftir tillögum íslandsráðgjafa yfirkennari Carl Ktichler í Varel a. d. Jade i Oldenburg á Þýzkalandi. Nýr heimansendur konsúll. Norðmenn hafa nú farið að dæmi Frakkaog skipað hér á landi heiman- sendankonsúl (Consulmissus). Hann heitir T. Klingenberg og hefir verið undanfarið varakonsúll í New- York. Hans mun vera von hingað á áliðnum vetri og sezt sjálfsagt að hér í Reykjavik. Veitt brauð. Árnes í Strandasýslu veitt í gær aðstoðarpresti þar síra B ö ð v a r i Eyólfssyni. Landsíminn. Simaþjón Eggert Stefáns- s y n i, þeim er falsskeytið sendi í sum- ar héðan, er nú vikið frá stöðu hans fyrir fult og alt, eftir tillögu síma- stjórans. Hann haíði og gerst sekur um fleiri meiri háttar afbrot þá fá< mánuði, er hann var í þjónustu land- simans. Samgungusamningarnir. Samningur við Thorefélagið. 1. gr. Félagið skuldbindur sig til að halda uppi strandferðum þeim kringum ísland, sem áskildar eru í fjár- lögunum fyrir árin 1910—1911. Fólagið skuldbindur sig til að halda uppi aðminsta kosti 20 ferð- um á ári milli Kaupmanna- hafnar og íslands, og að gera ferðaáætlun þeirra 20 ferða að minsta kosti með ráði stjórnarráðsins og dönsku póststjórnarinnar, og sé þá millilanda- ferðunum hagað svo sem framast verð- ur við komið eftir ferðaáœtlun þess fó- lags, sem fær danska pósttillagið til millilandaferðanna; þó áskilur félagið sér í því efni að fá að vita um ferðaáætlun þessa fólags í síðasta lagi í fyrstu víku desembermánaðar. Loks skuldbindur félagið sig til að halda uppi minst 4 ferðum á ári milli Hamborgar, Leith og íslands. Félaginu er skylt að afhenda stjórnar- ráðinu og dönsku póststjóruinni, er kem- ur til millilandaferðanna, ferðaáætlun sína til samþykkis í síðasta lagi 14 dög- um eftir að ofangreind áætlun hefir verið send félaginu. 2. gr. S tr and f e rðas kipin. Tvö þeirra mega ekki vera að neinu leyti síðri en gufuskipin Hólar ogSkál- h o 11, sem hafa haldið þessum ferðum uppi að undanförnu. Hið þriðja skal vera 100—150 smálestir að stærS. Eitt skipið að minsta kosti skal vera nýtt. I tveim skipunum skal vera k æ 1 i r ú m hentugt til að flytja í kjöt og nýjan fisk. Millilandaskipin. Eitt skip- ið á að vera með kælirúmi hentugu ttl að flytja í kjöt. og n/jan fisk alla þá leið, sem skipið fer, og fari það skip 7—9 áætlunarferðir. Hamborgarskipin skulu taka minst 450 smálestir af flutningi. Fólaginu er ekki skylt að nota kæli- rúmin í millilandaskipunum, nema sagt sé til fyrirfram kælirúmsflutnings fyrir minst 50 kr. fyrsta árið og 100 kr. síðar. 3. gr. Fargjóld og flutningsgjóld skulu vera samþykt af stjórnarráði íslands og mega ekki hærri vera, hvorki millilanda nó strandlengis, heldur en sams konar gjóld eru látin vera í samningi þeim, sem gerður var við Sameinaða gufuskipa- fólagið, umgufuskipaferðir 1908 og 1909. Þessi gjöld mega og ekki hærri vera milli Hamborgar og íslands en milli Kaupmannahafnar og íslands. Fargjöld og farmgjöld milli tveggja staða má ekki hækka þótt skift só um skip á leiðinni, en skyldur er þá far- þegi að nota fyrsta skip, sem á að fara þangað, sem ferð er heitið. Á ferðum þeim milli íslands, Leith og Kaupmannahafnar, sem ræðir um í samningi þessum, skal veita ait að 25 stúdentum og alt að 50 efnalitlum iðn- aSarmönnum og alþýðumönnum þá í- vilnun í fargjaldi, aS þeir geti ferSast í 2. farrými báSar leiSir fyrlr sama far- gjald og annars er áskilið fyrir aðra leiðina, enda sýni þeir vottorð frá for- stjóra íslenzku stjórnarráðsskrifstofunnar í Kaupmannahöfn eða þá sýslumanni eSa bæjarfógeta í sýslu þeirri eða kaup- stað, þar er maðurinn á heima. Loks skuldbindur fólagið sig til að flytja innflytjendur til íslands frá Leith fyrir sama fargjald eins og hingaS til hefir verið tekiS af farþegum í 3. far- rymi frá íslandi til Leith. Félagið skal koma sór saman við Sam- einaða gufuskipafélagið um farmgjalds- greiðslu fyrir flutninga til og frá við- komustóðum strandferðaskipanna, þann veg, að farmgjaldiS hækki eigi þótt skift só um skip. 4- gr. Um flutning á munum til og frá viSkomustöSum strandferSaskipanna og á Hamborgarskipunum, er félagið stranglega skuldbundið til að hafa hann ekki í fyrirrúmi fyrir öSrum flutningi, þó að framkvæmdarstjóri félagsins eSa firma, sem hann á hlut í, eigi sór arðs von af honum, og má framkvæmdar- stjórinn eigi, hvernig sem á stendur, I uota sjálfur meira en í hsesta lagi einu þriSja hluta af farmrúmi skips í þess- um ferSum, svo framarlega sem slíkt veldur því aö neita verður um flutning fyrir aðra, sem beiðst hafa flutnings hæfilega snemma. 5. gr. Fólaginu er skylt aS flytja á öllum þeim ferSum, sem getur um í 1. gr., póstflutning allan bréf og böggla — í millilandferðunum milli Danmerkur og íslands fram og aftur þó að eins eftir sérstökum samningi og gegn sórstöku gjaldi — og ber ábyrgð á öllum póst- flutningnum meSan hann er í vörslum skipsins, þ. e. a. s. frá því er skip- verjar taka viS honum og þar til er hann er fenginn í hendur þjónum póststjórn- arinnar. Hann skal geyma mjög vand- lega í lokuSu herbergi, nema bréfakass- ann, hann skal láta vera þar, sem allir geta að honum komist. Fólagið ber á- byrgð á því tjóni eða þeim missi eða skemdum, sem póstflutningur kann að verða fyrir sökum þess, að haus er illa gætt. Farist skip eða hlekkist því á, skal reytia aS bjarga póstflutniugnum svo vel sem framast er kostur á og flytja hann til næsta pósthúss. Þurfi maður að fylgja póstflutningi á skipinu sókum þess hve mikill hann er eSa dýr- mætur, fær hann ókeypis far bæSi fram og aftur, en sjálfur verSur hann að sjá sór fyrir fæði. 6. gr. Póstflutuing skal afhenda á skipsfjöl og af samkvæmt skrá og gegn kvittun skipstjóra og hlutaðeigandi póst- embættismanus. Syni viðtakandi, að póstflutningur só eigisamkvæmurskránni, er afhendanda skylt aS rita undir at- hugasemd þar að lútandi. Þegar eftir komu gufuskips skal flytja póstflutning úr skipi, hvort Bem það liggur við land eða fyrir akkerum á sjó úti, til næsta pósthúss, og skal fólagið bera kostnaðinn af flutningi þeim, nema í Kaupmannahófn ; þar verður póst- flutningurinn sóttur. Sömu reglum skal fylgja um að koma póstflutningi á skip. 7. gr. Fólagið skuldbindur sig til að sjá um, að enginn skipverji eða nokknr maður annar flytji með sér muni, er skylt er aS senda með pósti. Sá skal vera skiprækur, er slíkt verður uppvíst um, og greiði að auki lögboðna sekt. Þó er skipstjóra vítalaust að flytja bróf um málefni skipsins frá útgerðarmönn- um þess til afgreiðslumanna og þeirra í milli. 8. gr. Fólagið skuldbindur sig til að fá íslenzka yfirmenn og íslenzka háseta á strandferðaskipin, eftir því sem við verður komiS. 9. gr. FólagiS greiSir öll útgjöld, enda bera því öll fargjöld og farmgjöld. Fyrir allar þær skyldur, sem fólagið hefir undirgengist, þar með talinn póst- flutning á strandferðaskipunum og Ham- borgarskipunum, fær fólagið það endur- gjald úr landssjóði, er nemur 60,000 kr. — sextíu þúsund krónum — á ári. En með því að felagið hefir eigi tekiS aS sór gufuskipaferSir þær milli íslands og Danmerkur, sem styrkur er veittur til, að því undanskildu, er fyrr greinir, áskilur þaS sér rótt til sórstaks endur- gjalds fyrir aS flytja póstsendingar fram og aftur milli íslands og Danmerkur ; um þóknun fyrir póstflutning frá Dan- mörku verSur fólagið sjálft að leita samn- inga við dönsku póststjórnina, þó er stjórnarráð íslands fást til þess að mæla með því við stjórnarráð iunanríkismál anna, að þóknun sú verði hækkuð, sem greidd hefir verið undanfarið fyrir 4>&nn póstflutning. Fólaginu er skylt að sjá um póst- flutning frá íslandi til aunara landa (aS Hamborg undanskilinni) meS þeim skil- yrðum, sem til eru tekin í 13. gr. A, 2. töluliS fjárlaga íslands um árin 1910 —1911, gegn 6000 kr. — sex ¦ þúsund króna — þóknun úr landssjóði, og á helmingur þóknunarinnar að greiðast 1. júlí og hinn helmingurinn 31. desem- ber ár hvert. Umsaminn ársstyrkur, 60,000 kr., verður greiddur sem hór segir, hafi fó- lagið þá fullnægt skyldum sínum eftir samningi: 6000 kr. í aprílmánuði, 6000 kr. mánaðarlega eftir þaS og afgangur- inn 6000 kr., eftir að síSustu ferS í des- ember er lokið. 10. Hamli fs því, aS lokið verði ein- hverri strandferð og tilhlýðilegar sönnur eru á þaS færSar af fólagsins hálfu, skal ekki draga neitt frá umsaminni árs- þóknun. En sannist þaS ekki, aS ís hafi tálm- aS ferS, sem falliS hefir niSur aS nokkru eSa öllu leyti, eSa láti félagið mót von eigi fara umsamdar strandferSir, Ham- borgarferSir eSa millilandaferSir meS kæli- skipi, skal þaS greiSa 1000 kr. sekt fyrir hverja ólokna ferS, nema skipi hafi hlekst á og skal auk þess draga 2500 kr. frá ársþóknuninni fyrir hverja ólokna ferS, 11. gr. FólagiS gengur að því, að gestarettur Reykjavíkurkaupstaðar só varnarþing í málum, er þeir menn, sem heima eiga á íslandi eSa þá stjórnarráð íslands, kynnu aS höfSa gegn fólaginu út af samningsrofi um strandferSirnar, þó því að eins, aS stjórnarráðið láti uppi það álit sitt fyrirfram, í hverju dæmi einstöku fyrir sig, að málshöfSunin só róttmæt og hafi fólaginu verið veittur kostur á aS tjá sig áður um málið. 12. gr. Samningur þessi gildir fyrir árin 1910—1919, að báðum árum með- töldum, svo framarlega sem fólagið full- nægir settum skilmálum og svo framar- lega sem hiS danska fjárveitingavald veitir á þessu tímabili af hálfu Dan- merkur þá póstflutningsþóknun, sem heitin er SameinaSa gufuskipafólaginu í samningi milli þess, stjórnarráSs innan- ríkismálanna og stjórnarráðs íslands, dagsettum í dag. Eftir fjárhæðiuni 10 sinnurr. 60,000 kr., er stimpilgjaldið fyrir samninginn 100 kr. og greiði hvor samningsaðili helming þess. Samningur þessi er gerður í 2 samrit- um og fær stjórnarráð íslands og gufu- skipafólagiS Thore sitt eintakiS hvort. Samningur vlð Sameiuaða félagið. 1. gr. Fólagið skuldbindur sig til að halda uppi stöðugum gufuskipasamgöng- um milli Kaupmannahafnar og Leith annars vegar og íslands hins vegar, á þeim grundvelli, sem viðfest ferðaáætl- unaruppkast sýnir. Fyrir 10. október ár hvert skal félagið senda stjórnarráSunum til -samþyktar frumvarp til ferSaáætlunar fyrir næsta ár. Ekki mega viSkomur í Færeyjum vera tíSari en viSkomur millilandaskipanna þar samkvæmt núgildandi ferSaáætlun, og skulu haldast fyrirmæli hennar um viSkomur skipanna eingöngu vegna póst- flutnings. Hins vegar má krefjast þess, aS skipin komi eins oft viS í íæreyjum eins og millilandaskipin koma þar nú. Um leið og hin árlega ferðaáætlun er samþykt, skal samið nánara um, hvort gufuskipið Botnia (eða það skip, sem kemur í hennar staS) skal leyst frá því aS koma viS í Vestmannaeyjum á ferð- um sínum til og frá Reykjav<k, eða að eins koma þar vegna farþega og póst- flutnings. 2. gr. A skipunum skal vera 1. og 2. farrými. Fyrsta farrými skal auk þess fylgja sérstakt kvennaherbergi. Fyrsta farrými á að geta tekið 30 farþega að minsta kosti, og annað far- rymi á tveim skipunum um 50, og þriðja um 35 farþega. Skipin eiga að geta tekið minst 400 smálestir af vöruflutn- ingi. Skipin skulu vera aS minsta kosti eins hraðskreið, eins stór og hafa eins mikil þægindi eins og þau, sem nefnd eru í ferSaáætlunaruppkastinu (þingskj. nr. 679), þó má setja gufuskipiS Laura í staS gufuskipsins Vesta; gufuskipið Botnia eða annaS jafnhentuglega útbúið skip með kælirúmi, sem er vel lagað til að flytja kjöt og nýjan 'fisk alla leið sem skipið fer, skal því fara 9 ferðir eius og til er tekiS í uppkastinu. Verði þess krafist, er felagið skylt að setja kælivól í gufuskipið Ceres eða það skip, sem kemur í hennar stað, gegn sérstakrl þóknuu úr landssjóði, er nemi 5000 eða 7000 kr. á ári, eftir því hvort krafist er 5000 eSa 10,000 teningsfeta kælirúm. Fólaginu er ekki skylt aS nota kæli- vóliua, nema sagt sé til fyrirfram kœli- rúmsflutnings fyrir minst 50 kr. fyrsta áriS og 100 kr. síðar. Gjaldskrá um fargjöld og farmgjöld skal samþykt af stjórnarráðunum og mega gjöld þessi eigi vera hærri en til

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.