Ísafold - 26.06.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 26.06.1912, Blaðsíða 1
K&tnui út ki is?»r i viiíu.. Ves 9 ílrr. (W aikii minat) t kr. ei ts&dla 5 ki , eftft i'h dollar; borgist iyrir raibjsn júli ÍGrlen'iiff fyrir fram). ISAFOLD Uppsðgn (strifleB) bnrdin yio aramót, n ógild nema komin »é til útgefanda fyrii 1. okt. og aaapandi ikoldlaai riö MaMB Af&reiBsla: Au*tuntr»ti 8. XXXIX. árg. Reykjavík 26. júní 1912. 43. tölublað I. O. O. F. 93569 Alþýðufél.bókasafn Póathússtr. 14 kl. 5—8. Augnlœkning ókeypÍB i Læk.jarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3. Bæjarfógetaskrifstofan opin v, d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—B og 5—7 Eyrna-,nef-og hálslækn. ók. Pósth.str.llA fid.2—8 íslandsbanki opinn 10—2 V" °g B'/s—7. K..F.CM. lieatrar- og sbrii'stofa 8 ard.—10 sod. Alm. fundir fid. og sd. 8'/a siodegis. Landakotskirkja. Guíwpj, 9 og 6 é. helgum Landakotsspitali f. sjúkravitj. 10»/a—12 og 4—5 Landsbankinn 11-2 '|s, S'/s-ai/s. Bankastj. vií> 12-2 Landsbókasafn 12-3 og 5—8. Útlan 1—3 Landsbúnabarfélagsskrifstofan opin íra 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnio hvern virkan dag 12—2 Landsiminn opinn daglangt [8—9] virka daga, helga daga 10— 12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str. 23 þd. or fsd. 12—1 Nattúrugripasafn opib l'/s—2>/s a gannnðögam Stjórnarrábsskrifstofurnar opnar 10-4 daglega Talsimi Beykjavikur (Pósth. 8) opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannleekning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vifilsstabahælib. Heimsóknartimi 12—1. Þjóbmenjasafnib opib & hverjum degi 12—2. 77/ íesenda ísafoídar. Sú verður breyting á ritstjórn Is a- f oldar ýrá nastu mánaðamótum, að hr. Sigur ður Hjörleifsson gerist ritstjóri Isafoldar ásamt mér o% verður hann aðallega stjómmálaritstjóri blaðsins. ísafold hefir jafnan kostað happs um að reynast bezta, jjölbreyttasta, vand- aðasta 0% veigamesta blað landsins. Hafa útgefendur Isafoldar aldrei látið sér kostnaðinn fyrir brjósti brenna, til pess að svo matti verða. Einn pátturinn í peirri viðleitni er pað að fá hr. Sig. Hj'örleifsson i rit- stjórn blaðsins. Hr. Si%. Hjörleifsson er qóðkunnur landslýð ollum bæði af blaðamensku og pinqmensku 0% veit eg, að lesendur ísafoldar mnni fagna pvi, að blaðinu bcetist svo mikilhcefur starfsmaður. Reykjavík 26. júní 1912. Óíafur Björnsson útqefandi Isafoldar. Ný konungsför til íslands. í skilnaðar-heimsókn íslenzka ráð- herrans hjá Kristjáni konungi X., lét konungur í ljósi þá fyrirætlun sína, að hann mundi fara til íslands bráðlega »til að kynnast persónulega landi og þjóð«. Þessi ummæli konungs verða kunn- gerð alþingi í konungsbréfi, þegar þing verður sett Erl. símfregnir. ------ Kh. 26/e '12 Taft forsetaefni. Taft er kjörinn forsetaefni lýðveldis- manna. Roosevelt atlar að stofna ný- jan flokk utan um si%. Denwkratar (strveldismenn) eru vongóðir. Það eru mikil tíðindi, að Taft skuli hafa skjöldinn borið i hinni römmu viðureign við Roosevelt. Engin lát á lýðhyili Roosevelts fyrir fám árum — og Taft þá aðeins skjólstæðingur Roosevelts — og þeg- ar Taft var kjörinn forseti fyrir tæp- um 4 árum var það eingöngu þakk- að því, að Roosevelt studdi hann — Taft talinn kóngspeð eitt, sem Roose- velt stjórnaði með litla fingrinum. Fljótt breytist veður í lofti. Ur þvi sem nú er komið er eigi að vita, nema demókratar beri hærra hlut, þegar til sjálfra kosninganna kemur. Klofinn mun lýðveldismanna- flokkurinn naumast standast þeim snúning. Enn er óútkljáð hver verða mnni forsetaefni demókrata. Bryan hefir nú fallið fyrir þá þrisvar eða fjórum sinnum. Og er þá eigi ólíklegt, að þeir vilji unna honum sigursins nú — fyrir alt stríðið undanfarið. Flokkaskifting og þingræðiO. Úr því Björn alþm. Kristjánsson hefir vakið máls á þessu efni í siðasta blaði ísafoldar, langar mig til að leggja orð í belg, ef vera mætti að mönnum skildist sá sannleiknr, að flokkaskiftmg ocr pingrœði (parlamentarisme) fara hver- vetna saman og hljóta að fara saman. Eg veit að ýmsir alþýðumenn finna sárt til þess, hve flokkadeilnrnar hafa ill áhrif og hefir hugkvæmst sama ráð- ið: að leggja niður flokkana, en halda þingræðinu. Ef gengið er fram hjá nokkrum veujulegum hnútum til vesalings em- bættismannanna, er þetta mergurinn málsins hjá B. Kr.: 1. Flokkaskiftingin og flokkadeil- urnar hafa haft mjög ill áhrif. Hún vekur hættulegar æsingar í landinu, skiftir landslýðnum í fjandsamlega flokka, sem berast á banaspjótam, vek - ur hatur og tortrygni manna milli um land alt. 2. Þingræðið getur ekki notið sin. Meiri hlutinn í meiri hlutanum á þingi getur haft tögl og hagldir. 12 —13 menn geta á þennan hátt ráðið ráðherravali o. fl. Mikill minni hluti þingsins getur drotnað yfir því. 3. Riðið við þessu fargani er ein- falt: blátt áfram að leggja flokka og flokkstjórnir niður og afnema eftirlaun ráðherra. Hvað fyrsta atriðið snertir, hin illu áhrif flokkaskiftingarinnar, þá er eg fyllilega sammála. Ahrifin eru bæði mikil og iil, eflaust hreint og beint hættuleg og mesta nauðsynjamál að geta ráðið bót á þessu. Annað atriðið er nokkru vafasam- ara. Tæplega munu 12 menn teyma allan þingheim mjög langt, ef miklum meiri hluta er það sárnauðugt. Eg skal þó ekki um þetta deila, því að mér sýnast þingflokkarnir þann veg settir, að ekkert sé líklegra en að þeir verði, fyr eða síðar, gróðrarstöð fyrir hvers konar spilling. Eg er þannig að mestu leyti sam- mála B. Kr. um tvö atriði af þremur. Eg gæti bezt trúað því, að mikill hluti manna væri á sömu skoðun. En eitt er að sjá gallana, annað að geta bætt úr þeim. Það sýnist í fljótu bili mjög einfalt ráð, að úr þvi flokkaskiftingin veldur alls konar fargani í landinu, þá sé ekki annað en stemma á að ósi og leggja flokkana niður. Þetta hætti þá af sjálfu sér. Ástandið yrði þá likt og áður var meðan landshöfðingi sat hér að völdum: þingið verði saklaust og óspilt, blöðin kurteis og illinda- laus og fé safnist drjúgum í fjárhirzlu landsins. En — það hefir fleira borið til tíð- inda í stjórnmálunum en flokkaskift- iugin, og því ekki sjálfsagt að hán sé sá asni, sem komist hefir inn í her- búðirnar. Þingræðið hefir komist á, eða með öðrum orðum það stjórnar- far, að hver þingflokkur, sem hefir eins eða tveggja atkvæða meiri hluta fær ráðherrasætið og nálega öll völd í hendur, fær auk þess yfirráð yfir töluverðu fé og fjárvirÖi, sem hann getur úthlutað eftir geðþótta. Þingraðisstjórnarfarið heitir blátt á- fram háum verðlaunum fyrir stofnun flokka, flokksstjórna 0% flokksblaða. Og verðlaunin eru ekkert smáraði. Þau eru alt pað, sem flestum hefir frá alda öðli pótt girnilegast: aðstu vðldin, aðstu metorðin og fé. Þingræðið kennir: Leitið ekki »fyrst guðs rikis og hans réttlætis*, heldur stofnið harðsnúinn flokk með harðvít- ugum blöðum, teljið alþýðuna á ykk- ar mál með sönnum rökum og góð- um meðan hrökkva, með lygi og rógi, með undirferli og mútum, ef þess ger- ist þörf — þá mun alt þetta veitast yðurl Hugsið þið um landið, ef það horfir til hagsmuna fyrir flokkinn, en um flokkinn einan ef það getur aflað honum nokkurra atkvæða! Eg veit það vel, að þannig hugsuðu ekki þeir góðu menn, sem börðust i fyrstu fyrir þingstjórn og þingræði. En reyndin hefir orðið þessu lík hjá öllum þjóðum, þó minna beri á göll- unum eftir því sem þjóðin er þrosk- aðri. Jafnvel gamlir og reyndir Eng- lendingar kvarta sáran: »Mestur hluti stjórnmálamanna vorra er sokkinn nið- ur í áhættuspil, sem er hálfu verra en i Monte Carlo eða kaupmannahöllinni, samvizkulaust áhættuspil um fé og vökU, segir W. S. Lily í 19. Cent. Apr. 1900. Ekki eru ummælin væg- ari hjá ýmsum öðrum. Eg veit ekki betur en að allar þing- ræðisþjóðir hafi fasta þingflokka, og vist er það, að ekki kemur Englend- ingum til hugar að hjá þeim verði komist. Það liggur í augum uppi, að þetta getur ekki verið nein tilviljun. Þingræðinu fylgir hvavvetna flokka- skifting á þingi, flokksstjórnir, flokks- blöð, kosningaæsingar og alt það farg- an, sém B. Kr. og fleiri kvarta undan. Það er heldur ekki rétt að stóru lönd- in séu miklu betur farin. Þingspill- ingin hjá oss er líklega engu meiri en hjá Frökkurn, Þjóðverjum eða Eng- lendingum, þó ef til vill verði hún augljósari hér í fámenninu. Flokkaskiftingin er ekki undirrót ailra vandkvæðanna. Hún er einföld og óhjákvæmileg afleiðing þingræðis- ins, sem veitir slík geysi-verðlaun fyrir flokksmyndun. Öllum er svo farið að þrá völd. Suma dregur met- orðagirnd eða hégómaskapur, aðra fé og bitlingar, von um stöðu eða at- vinnu, því að margt slíkt fylgir völdun- um, en úrvalið, beztu mennirnir þrá völdin til þess að geta framkvæmt hugsjónir, sem þeir telja landi og lýð til heilla. Alt þetta og margt fleira dregur til þess, að völdin ágirnast allir, ef ekki það að komast sjálfir í æðstu tignarsætin, þá að »þeirra menn« ráði lögum og lofum, mennirnir, sem hall- ast að líkum hugsjónum. Þingræðið setur það skilyrði fyrir völdunum, að myndaður sé sem stærstur og sterk- astur flokkur. Meðan mennirnir eru menn og stjórnarfarinu er þannig háttað, hljóta flokkarnir að haldast. Þó farið væri að ráði B. Kr., væru flokk- arnir risnir upp aftur eftir örfá ár og líklega á sama þingi. Það verða alt af einhverjir óánægðir. Þeir myndu óðara s)á, að til þess að rétta sinn hluta, væri flokksstofnun eini og beini vegurinn. Að leggja flokkana niður væri því bein afturför. Samvinna og fast skipulag milli manna, sem að svip- uðu marki stefna, er miklu þroskaðra og sigurvænlegra en óákveðin ringul- reið. Þeir sem eru óánægðir með blaða- spillinguna, kásningaspillinguna, þing- spillinguna og stjórnarspillinguna, sem eru óánægðir með þann eilifa eld, sem ætlar alt að brenna í þingræðislönd- unum, þeim er einn kostur nauðugur og hann er, að koma pingræðinu fyrir kattarnef. Alt annað eru ónýtar bætur á gamalt fat. Eg er í engum efa um að þetta verðtar gjört fyr eða siðar, en sennilega erum við Islendingar ekki komnir svo langt á leið í stjórn- málaþroska, að mörgum lítist á þessi úrræði. í útlöndum sjá það margir menn, að þingræðisstjórnin þarf að breytast. Þess vegna sagði Clémenceau, er hann frétti að Kínverjar hefðu komið á þing- stjórn: »Það eru allir vitlausir í þetta, sem ekki hafa reynt það, hinir vita ekki hvernig þeir eiga að losna við þennan ófögnuðU En hitt er ekkert ráð: að leggja niður flokkana og halda þingræðinu. Það er allsendis óframkvæmanlegt. Guðm. Hannesson. Um sálarrannsóknafélagiö í Lundúiiiiui og Júliu-skrifstofuna hefir norsk kona nýlega ritað litla bók og létta aflestrar. Mér er kunnugt um það, að marga hér á landi langar til að fræðast um það mál, sem fé- lagið og skrifstofan hafa með hönd- um og Gladstone taldi langmikilvæg- asta rannsóknarefni vorra tíma. Vil eg því vekja athygli þeirra á þessari bók. Hún heitir: Personlighetens liv efter döden, av blla Anker, og fæst í bókaverzlun ísafoldar. í bók þessari er skýrt stuttlega frá starfsemi Sálarrannsóknafélagsins, síð- an er það var stofnað 1882, og frá þeirri niðurstöðu, er helztu menn þess þykjast hafa komist að. Fer hún öll í þá átt, að æ sterkari sannanir séu að fást fyrir framhaldi lifsins eftir dauð- ann. Einkum hafa svonefnd víxl- skeyti (krydskorrespondanser) átt mik- inn þátt í að snúa hugum efagjarnra manna i þá átt. Þessi víxlskeyti hafa komið fram í ósjálfráðri skrift 6 merkra kvenna. Er ein þeirra búsett í Vestur- heimi, önnur á Indlandi, en hinar á Englandi; ein þeirra er prófessorsfrú í Cambridge, hinum nafnkunna há- skólabæ. Það er sálarfræðingurinn merki, rithöfundurinn og skáldið F. W. H. Myers, sem sagður er valda þeim skeytum frá öðrum heimi. Síðari hluti ritlingsins er um [úlíu- skrifstofuna, þá er hinn nýlátni mann- vinur og heimsfrægi blaðamaður W. T. Stead stofnaði fyrir nokkurum ár- um og hélt uppi síðan fyrir eigið fé. Hefi eg séð þess getið nú við and- lát hans, að til þess hafi hann varið 18 þúsund krónum á ári. Skýrir frú Anker frá sinni eigin reynslu i skrif- stofunni. Þegar eg var í Lundúnum sumarið 1910 kyntist eg frd Anker persónulega, fyrst á heimili Steads sjálfs, og sagði hún mér þá frá því, hversu koma sín í skrifstofuna hefði gerbreytt mörgu í lífskoðun sinni. — Varð hún mikill vinur Steads uppfrá því. Hún er mentuð og gáfuð kona, og var þá að halda fyrirlestra á Eng- landi um norskar bókmentir. Um þessa bók frúarinnar skrifaði annar ritstjóri norska kirkjulega tíma- ritsins »For kirke og kaltur« mjög svo vingjarnlegan ritdóm í vetur. — Honum farast meðal annars svo orð: »Þegar kristnir menn koma fram með- al vor og segja frá, að þetta hafi þeir sjálfir reynt og þessi reynsla hafi orð- ið trú sinni mikilvæg — já trú margra annara líka —, þá er það . blátt áfram skylda vor, að kynna oss þetta sem allra bezt«. Og hann heitir bráðlega grein í riti sinu um málið eftir norsk- an prest, er því sé kunnugur. Tveir af prófessorunum við Krist- ianíuháskóla hafa ritað langar greinar um sálarmnnsóknirnar síðast liðinn vetur (i norska timaritinu Samtiden), annar með, en hinn móti. Það er prófessorinn i heimspeki, Anaton Aall, sem 1 móti ritar. Við. honum varar ritdómarinn í »For kirke og kultur« og lýkur máli sínu á þessa leið: »Um leið bendi eg til viðvörunar á háðyrði prófessors Anatons Aalls um þessa tegund sálarrannsókna. — Honum ferst nú alveg eins og kirk- junni áður, þá er hún vísaði hvatlega á bug öllu »nýju«. Minna fordæmingar hik hefir aldrei verið á neinum páfa en nd er á Aall. Hroki trúfræðing- anna er nú hlaupinn í heimspekinginn. Þess væri óskandi, að trúfræðingarnir taki nú að erfðum litillæti og sannleiks- þor heimspekinganna*. Har. Nielsson. Sund M Engey til lands. Benidikt G. Waage syndir þá leið á 59 mínútum. Á sunnudaginn var svam B e n e d i kt G. Waage verzlm. utan frá Engey tll lands. ÞaS mun vera fyrsta sinni, sem sú leið er farin á sundi í striklotu. Sagnir eru um, að Teitur Finnbogason d/ralœknir hafi eitt sinn synt þessa leiö, en hvflt sig f akkerisfesti frakkneska herskipsins. Benedikt G. Waage svam hvíldarlaugt á hröSu sundi alla leiS. Kl. rúmlega 11 árd. fór sundkappinn út í Engey, og þegar er þangaS kom bjó hann sig til sundsins, þ. e. líkami hans var allur roSinn feiti. SíSan lagSist hann til sunds, en bátur meS nokkurum mönnum á fylgdist með álengdar. Benedikt svam bringusund oftastnœr, kastaSi sór aS eins á bakiS, er hann kom aS bátnum til þess aS fá sór nœrlngu: súkkulaSimola og mjólkursopa, sem rent var ofan í hann frá bátnum um leiS og hann íór fram hjá. Sundtökln á mínútu voru talin þrisvar sinnum, á öndv. sundlnu, á miðrl Ieið og loks skömmu áður en til lands var komið. Þau reyndust jöfn öll þrjú skiftin: 3 i tök á mínútunni. Benedikt kom að landi viS Skanslnn og hafSi þá veriS róttar 59 mín. frá Engey. LeiSin var mseld eftir sundiS og reynd- ist vera sem næst 4000 álnum eða Vs úf mílu eða 2V2 km. Sundtökin sem hann hefir tekiS, verða (með 34 á mín.) 2006 alls, og hefir hon- um þá skilaS áfram um nœrri 2 álnir í hverju taki. Ekki var B. W. neitt verulega móður er til lands kom, en ákaflega mikill hroll- ur var í honum. Því miður var sjávar- hitinn eigi mældur, en hann hefir Iík- lega veriS um eSa undir 10 stig. ÞaS er eigi umtalsmál, aS óvenjukná- leik, kjark, festu og hörku þarf til að inna af hendi sund milli Engeyjar jog lands. Og að svo vel tókst, sem hór varS á raun, ber þess skýran vott, hve sund- íþróttinni sem öSrum íþróttum hefir fariö undurmikiS fram á seinustu árum. íslendingar erlendis- Heimspekisprófi við Khafnar-háskóla hafa þessir stúdentamýlokið: Einar Jóns- son með I. einkunn, Gunnar Sigurðs- son með II. einkunn og Héðinn Valdi- marsson með I. einkunn. Þrefalt lengra líf! Rannsóknir próf. Metschnikows. Einhver allra merkasti læknir, sem nú er uppi, prófessor Metschnikow, formaður Pasteur-stofnunarinnar í París, hefir fylgt fram þeirri skoðun um mörg ár, að skaðlegar bakteriur i ristlinum séu orsök svo skjótrar elli, og að verði þvi meini burtu bægt, muni maður- inn geta orðið minst 200 ára gamall. Um þetta efni hefir hann flutt mjög fróðlegt erindi í vísiadamannafélaginu í París. Ellina kennir hann þremur sjúk- dómum: lífæðakölkun, lifrarkölkun eð» nýrnabólgu.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.