Ísafold - 07.06.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 07.06.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eða lijj dollar; borg- íst fyrir míðjan júlí erleníis fyrirfram. Lnusasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skril'l.) bundiu viðáramót, ||| erógild nema korn in só til útgefauda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. RItstjós*i : Óiafur Bjöpiíssosi. Talsimi 48. XXXX. cárg. Reykjavik. laugardaginn 7. júní 1913 45. tölublað I I. O. O F. 946209. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 3 kl. 7—9. Augnlækniner ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka dapa 10—8 Brajarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 5—7 Byrna- nef- halslækn. ók. Pósth.str.HAfld.2—8 Islandsbanki opinn 10—2'/i og 6'/«—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8 ird.—10 slöd. Alm. fnndir fld. og ad. 8>/i síod. Landakotskirkja. Guímþj. 9 og 6 a helgum. Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 11-2>/i, 5>/t—6>/i. Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5-8. Útlan 1—8. Landebiinaðarfélagsskrifstofan opin frá 12—2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. Landsskiq,lasafnio hvern virkan dag kl. 12—2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str. 28 þd.ogfsd. 12—1 Nattúrngripasafnið opio l'/i—2'/« á sunnud. Samábyrgo Islands 10—12 og 4—6. Stjðrnarráosskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavikur Pósth.8 opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. HBmd. 11—12 Vifilstaoahælio. HeimsókL.irtimi 12—1 Þjóðmenjasafnio opio þrd., flmd. og sd. 12—2. Nýja Bió sýnir í kvöld (laugardag 7. júní) og næstu kvöld: Ljóna-tamningakonan eða Greifahöllina og loddarahreysið. Lýsing úr cirkuslífi Suðurlanda. Pantið bílæti í talsíma 344. Op- inn hálf tíma á undan sýningum. ísafold. Nú er færið að gerast kaupandi Isafoldar frá 1. juli. Nýir kaupendur að siðari helming þessa árgangs ísafoldar (1913) fá í kaupbæti, um leið og þeir greiða andvirði ^ árgangs (2 kr.) 2 af neðantöldum 3 bókum eftir frjálsu vali: 1. Fórn Abrahams (600 hls.) eftir Gustaf Jansson. 2. Fólkið við hafið eftir Harry Söiberg. 3. Mýrakotsstelpuna og Guðsfriðinn eftir Selmu Lagerlöf í þýðingu Björns heit. Jónssonar. Nýir kaupendur utan Reykjavíkur, er óska sér sendan kaupbætirinn — verð.i að greiða í burðargjald 30 au. Ella eru menn vinsamlega beðnir vitja kaupbætisins í afgreiðslunni. Auk þess fá þeir er nú þegar ger- ast kaupendur, blaðið ókeypis til 1. júlí frá þeim degi, er þeir greiða andvirði */2 árg. A 11 i r viðurkenna, jafnt stjórn- mála-andstæðingar sem aðrir, að ísafold sé fjölbreyttasta og efnismesta blað landsins, pað blaðið, sem eigi er hœgt án að vera — það blað, sem hver íslendin^ur verður að halda, er fylgjast vill með í því, er gerist utan- lands og innan í stjórnmálum, at- vinnumálum, bókmentum og listum. Símiö (Tals. 48) eða klippið úr blaðinu pöntunarmiða-eyðublaðið á 4. síðu og fyllið út. Til hægðarauka geta menn lit um land sent andvirðið í fri- merkjum. ÍSAFOLD er blaða bezt. ÍSAF0LD er fréttaflest. ÍSAF0LD er lesin mest. 7ferí)vöf. 'Hf er navðeyn, Idt J>ig hvetja, Uk$t ei gaubi, ber$tu iljarft, vertu' ei $auður, heldur hetja, hnig ei dauður fyr en þarft. Gellur árgali, gleymum draumhjali, hœttum skrumskvali, skúma glystali: Hnjúkar háfjalla, hvellir þrá-gjalla stefnu stórsnjalla: að Btanda eða falla! — Sökkvi svefn-mara, svimi loftfara, rakni raupara ríkis-tálsnara ; pagni gómþvara þrœtu-hvalfjara ; munn og mál spara mun oss þarfara. Stíluð er stefna statrri mdlefna: Samúð að efna, sundrungu hefna. Hugur stórrœða hiti fjör œða ; heyrið hryn kvæða halsins áttrœða! Eitt er alrœði: allra samkvœði í orðum sem æði efla hagfrœði, samvinnu stétta, síngirnd að rétta, lýða' strið létta, líf og sál metta. Báleldar braka ! — bezt er að vaka, striða samtaka, stara ei til baka. Er ei hvað annað oss til lífs bannað, kent, sýnt og sannað, sem oss fær mannað f Engin *stjórn< græðir alt sem oss mœðir ; sólin sjálf bræðir seint jökulhœðir. Samúð skal fæða, samúðin græða fólk vort og frœða — fjöllin sjálf vklœða*. Fólkið skal finna fúsleik að vinna, og afrek inna, sem allir sinna, — sem alla veki, sem enginn hreki, og sundrung reki — eins og *drednoU-dréki i Styðjum nú starfa stærstu landsþarfa! Hver sem á arfa hönd selji djarfa! Fyrst þegar fleyin fljúga glymveginn, frjáls og vor eigin, eykst oss þjóðmegin. Sé eg í anda sameining landa, vefinn vitt þanda viðskifta landa. Skín á glógyðju Garðars í miðju, sannleiks að iðju í Sökkvabekks smiðju ! mat(f). Joct). Poestion sextugur. /. C. Poesíion verður sextugur í dag, f. 7. júni 1853. Hann er nú orðinn svo þjóðkunnur hér á landi, að eigi þarf neinni skýr- ingu við nafn hans að hnýta. Poestion! Nafnið er nóg. Það þekkir hvert mannsbarn islenzkt að heita má, þekkir það og ann því. Fáir erlendir menn eiga svo góð ítðk í hjörtum vorum — og færri hafa átt þau jafnvel skilið. Vakinn og sofinn hefir Poestion nú um rúman mannsaldur unnið að því að kynna islenzkar bókmentir og íslenzka háttu meðal þýzkumælandi þjóða. Og í öllum ritum hans, í öllum afskiftum hans af íslenzkum efnum hefir andað þeirri hlýju og innileik gagnvart landi og þjóð, að marg-vert er að minnast við þann áfanga, sem dagurinn í dag markar á lifsskeiði hans. Þeir eru margir hér á landi, sem senda Poestion í dag hlýar óskir og þakkir fyrir afrek hans í þarfir íslenzku þjóðarinnar. Bókmentafélagið, menta- skólinn, háskólinn o. fl. hafa sent Poestion samfagnaðaróskir slmleiðina. Horfur járnbraiitarmálsins. —> Eftir því, sem Isajold hefir spurt sig fyrir um hjá Jóni landsverkfræð- ing Þorlákssyni, mun þingið i sumar fá eitt stórmálið um að fjalla, þar sem járnbrautarmálið er. J. Þ. hefir verið á ferð um Noreg til þess að kynna sér rækilega járnbrautarlagn- ing þar, og kom og til Khafnar í erindum járnbrautarmálsins. J. Þ. vildi lítið tjá sig um horfur að svo stöddu, en svo mikið skild- ist oss, að hægt mundi nú að fá fé lánað til lagningar járnbraut austur gegn tryggingu landssióðs á vöxt- um. En hvar ? — Um það og önn- ur nánari atriði mun ekkert svar fást fyr en ráðherra kemur heim. Að sjálfsögðu má þingið með engu móti hrapa að neinu í þessu stór- væga máli. Þótt það biði einu ár- inu lengur framkvæmda, skiftir það engu á við hitt, að rakilega sé íhugað og undirbúið af löggjafar- valdsins hálfu áður en úrslitaákvæði er gert. Svo margt, er til greina kemur, t. d. undirstöðu-atriðið það, hvort landið skuli reka, eða veita einstaklingum einkaleyfi o. s. frv. Þá vitneskju fekk Isajold og hjá J. Þ., að sjálf lagningin á fyrirhug- aðri járnbraut austur mundi taka 3— 4 ár; eitt ár til undirbúnings og 3 til sjálfrar lagningarinnar. Sendiherrastefnan í Lundúnum. Þessi mynd sýnir sexmenninga þá, er hafa haft Norðurálfu- frið — eða ófrið — í hendi sér síðasta hálfa árið. Þessir 6 menn eru: Sir Edvard Grey (i), utanríkisráðherra Breta, Benckendorf greifi (2), sendiherra Rússa, Paul Cambon (3), sendi- herra Frakka, Lichnowsky fursti (4), sendiherra Þjóðverja, Menzdorf-Poilly greifi (5), sendiherra Austurrikis, og Imperiali greifi (6), sendiherra ítala. Forseti sendiherrastefnunnar hefir Edvard Grey verið. Með af- skiftum sínum út af Balkanófriðnum hefir Grey unnið sér lof allrar Norðurálfu og getið sér þann hróður, að vera aefndur mestur stjórnvitr- ingur, er nú sé uppi, í alþjóðamálum. Engum manni er þakkað eins, að friður hefir haldist í Norðurálfu. Og svo er mikið álitið á Grey heima fyrir, að grimmir andstæðingar hans í innanríkismálum viðurkenna óhikað hina feiknamiklu yfirburði hans i utanríkisráðherrasessi, og játa hann standa þar öllum öðrum á sporði. Sendiherrar stórveldanna í Lundúnum eru eigi neitt stórkunnir menn, neinn peirra, flestir nýir af nálinni þar í sveit. Heimspekisprófi hafa lokið í Khöfn Ólafur Thors og Gestur Einarsson, með ágætis- einkunn, Ólafur Þorsteinsson og Hallgrímur Hallgrímsson með I. einkunn, Helgi Guðmundsson og Jón Björnsson með II. einkunn. íslenzkur samgöngufröm- uður um 1200. (700 ára dánarminning Hrafns Sveinbjarnarsonar). ¦•bkkís- I. Það gerast stundum undarlegar til- viljanir í sögu þjóSanna, ekki síður en í æfi einstaklinganna. Eg hefi stund- um heyrt menn furða sig á því hinu skemtilega æfintýri, aS biindar og steindauðar súlurnar Ingólfs skyldi reka þar á strönd og fyrstur landnáms- maður vor aS tilvísun þeirra kjósa sór þar bústaS og óðal, er höfuðbær Islands var löngu siSar reistur. Og það er ekki kyn, þótt mönnum finnist til um svo fágæta og einkennilega tilviljun. Mörgum mun og þykja það merki- legt og vita á nokkuð gott, að það vildi svo til, er Eimskipafólag íslands var stofnað í vetur, að þá voru liðin 700 ár frá dauða þess hins raikla ágætismauns, er einna fyrstur manna mun hafa unnið í sama anda og þeir, er á vorum dögum hafa barist með beztum vilja fyrir umbótum á sam- göngum vorum á sjó, að minsta kosti svo að sógur fari af. Hann sá hóraði BÍnu fyiir svo greiðum samgöngum um fjörðu þar, að það hefir víst hvorki fyr nó síðar átt slíkum fríðindum aS fagna. Þessi maSur var höfðinginn vestfirzki, Hrafn Sveinbjarnarson. Þó að honum só ekki eignaS neitt snildar- verk í fræðum og bókmentum nó af- rek í löggjöf og stjórnmálum, má hik- laust telja hann meðal mestu og göfg- ustu afbragðsmanna íslenzkrar sögu. Með svo miklum afbrigSum var hann vel gefinn um það, er honum var sjálf- rátt, sem svo er kallað. í mannkær- leika og veglyndi ber hann jafnlangt af öðrum og Snorri Sturluson og hinn ókunni hö.;undur Njálu gnæfa hátt yfir fjoldann í andlegum efnum. Mór þykir því fara vel á, að þessa fram- faramanns só minst með nokkrum orð- um, ekki sízt er nú er baiist djarfleg- ar en nokkru sinni áður fyrir sam- göngumálum vorum, er hann vann fyr- ir með framtakssemi, ósérplægni og höfð- ingskap. II. Hrafn Sveinbjarnarson hófst til valda í nokkrum hóruSum vestan lands í lok 12. aldar. Hann fæddist og bjó á Rafnseyri, sem í sögu hans er kölluð Eyri. Þessi merkisbær á miklu barna- láni að fagna, ef svo má að orði kom- ast. Þar fæddist Jón Sigurðsson, sem kunnugt er, hér um bil 6 öldum eftir fall Hrafns. Hrafn var kominn af góðum ættum, bæði að veraldartign og manngildl. Honum virðist hafa hlotnast gott upp- eldi, eftir því sem gerðist í þá daga. Hefir hann vafalaust numiS nokkuð i latínu. Hann tók og vígslu, svokall- aða krúnuvígslu. Hann fór og utan á unga aldri, sem íslenzkum höfðingja- souum var títt á þeim tímum. Fór hann tvisvar út, áður en hann tók við föðurleifð sinni og goðorði. Seinni ferðina fór hann til Noregs og Eng- lands, hóf þaðan för sína suður um álfu, kom til Spánar og komst alla leiS til Róm. Leikur ekki efi á, að hann hafi mentast mjög í þessari för, eins og Tómas Sæmundsson á suSur- ferS sinni mörgum öldum síSar. Hrafn Sveinbjarnarson er einkum auðkendur frá öðrum mönnum á því, hve mikið og margvíslegt honum er vel gefið og samsvarar sór því allur vel. Fornbókmentir vorar og saga eru vitni þess, að á hans tímum átti ís- land marga menn með miklum andleg- um og líkamlegum hæfileikum, eu flestum var þeim ávant siðferðilegra gáfna og voru haldnir eigingirni, ofstopa og illum löstum, eins og norski sagna- ritarinn, Munch, sem dáist mjög að Hrafni, segir um þá. Hrafn var gædd- ur gáfunum, líkamlegum og andlegum, sem þeir samtíðarmenn hans, er þar

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.