Ísafold - 01.10.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 01.10.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. VerS árg. 4kr., erleudis 5 kr. eða l^ dollar; borsj- ist fyrir Biiðjau júli erleiiíis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in sé til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri: Ólafur Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 1. okt. 1913. 78. tölublað I. O O F. 5*41039. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7—í> AugnlœkninK ókeypis í Lækjarg. 2 mvd. ' -3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 1 9 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og -7 Bæjargjaldkerinn Laufásv. 5 kl. 12—3 og i -7 Kyrna- nef- hálslækn. ók. Pósth.utr. HA fif' i • -6 Islandsbanki opinn 10—2'/i og 6*/i—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8ard.—10 iði. Alm. fundir fid. og sd. 8*/» slod. Landakotskirkja. Guðsþj. 9 og 6 á heli m. Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn ll-2>/i, 5»/»—6'/i. Bankastj. 2-2 Landsbókasafn 12—8 og 5-8. Útlan 1—8 Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin fra ! -2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnið hvern virkan dag kl. 'i.: 2 Landssiminn opinn daglangt (8—9) virka i'.iga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis Þingh.str. 23 þd.ogfsd. 1' 1 Náttúrugripasafnio opið l'/i—a>/i á sunno I. Samábyrgð Islands 10—12 og 1—6." Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 da^l. Talsimi Reykjavikur Pósth.3 opinn daglsngt (8—10) virka daga helga daga 10—9. Tannlækning okeypisPosth.str.14Bmd.il 12 Vifilstaðahælið. Heimsóki.artimi 12—1 Þjóðmenjasafnið opið sd, þd. fmd. 12- 2. Nýja Bíó sýnir í kvöld og næstu kvöld: Vinimir frá íiðsforingja- skóíanum. Listmynd í 50 atriðum. Aukamynd: Erlend tíðindi. Ttlimið effír Tlam Tlam. Reykið Egypskar Cigarettur frá A. G. Cousie & Co, Kairo; þær eru óefað bragðbeztar og minst skað- legar. Sérstaklega skal eg leyfa mér að mæla með: Prince of Wates, Ttlandiaíe og Tlr. 3. Þessar tegundir, ásamt ýmsum fleir um, fást í tóbaksverzlun éH. <&, JSavi. Kostakjör ísafoldar Gerist kaupendur ísafoldar í dag! Isafold kostar til nýárs aðeins 1 krónu. Að auki geta nyir kaupendur valið ur 18 árgöngum af sögusafni ísa- foldar einhverja 2 árganga. í sögu- safninu eru aðeins ágætar sögur á vandaðasta máli. M. a. Vendetta (662 bls.), Heljar greipar (280 bls.) o. s. frv. Minningarsjóður Björns Jónssonar. Tekið móti gjöfum í skrifstofu og bókverzlun ísafoldar, pappírsverzlun- inni Björn Kristjánsson og verzlun Tóns frá Vaðnesi á Laugavegi. Ný stórtíðindi af Balkanskaga. rYiðja styrjöldin í aðsígi. Khöfn 30. sept. kl. 728 siðd. Tyrkir og Grikkir deila út af eyjunum í Egeahafi og öðrum friðarskilmálum. Konstantín Grikkjakonungur hefir verið kalladur heim skyndilega. Þriðja Balkanstríðið virðist vera í aðsigi. Þetta mega heita stórtíðindi. Balkanófriðurinn virðist ætla að verða nokkurskonar perpetuum mobile — aldrei að linna. Auðvitað munu það vera Búlgarar, sem undir róa þennan nýja óeirða- tilverknað, og er í samræmi við skeytið í fyrri viku um undirróður þeirra að uppreisn í Albaníu og hinum nýju löndum Serba. Sennilega hafa þeir í leyni heitið Tyrkjum fulltingi til að berja á Grikkjum. Konstantín konungur hefir verið í kynnisíör í vesturlöndum álfunn- ar, Frakklandi og Þýzkalandi, og verið þaðan kvaddur heim. Verður nú fróðlegt að heyra hvað stórveldin hafast að, hvort þau láta enn sitja við orðin tóm, og horfi aðgerðalaus á þúsundir manna brytjaðar niður. Veðdeild Landsbankans. Veðdeildarlán eru haganlegust all- ra lána. Þau eru lánuð til iengri tima en önnur lán Og því afborg- anir litlar i hvert sinn, ennfremur eru vextir lægri af þeim en öðrum lánum og altaf hinir sömu, hækka ekki. þó aðrir vextir hækki, eins og reynslan hefir verið t. d. í ár. En mörgum lántakanda sárnar þó afföll- in af bankavaxtabréfunum. Lands- bankinn kaupir og hefir fyrirfarandi keypt hvert hundrað króna bréf fyr- ir 94 kr. og eru þvi afföllin 6 kr. af hverjum 100 kr. Nú er veðdeildar- lán veitt til 25-40 ára og sé nefnd- um 6 kr. skift niður á þann ára- fjölda, sjá allir, að það tap er ekki neitt stórræði. Það væri mjög ánægju- legt, að bréfin gengju kaupum og sölum sem næst ákvæðisverði, en að hinu leytinu ástæðulaust að kvarta yfir þessum 6 kr. afföllum, þegar þess er gætt, hvað vextirnir eru lágir og hvernig nú standa sakir með verð bréf yfirleitt á heimsmarkaðinum. Undanfarið hafa verðbréf staðið og standa enn mjög lágt t. d. dönsk ÝWIo rikisskuldabréf eru nú i kauphöll Kaupmannahafnar um 81 kr. hvert hundrað króna bréf. Það virðist því sem óánægjan með afföll- in á bankavaxtabréfunum sé alls ekki á nægum rökum bygð. Það er sem sé fjarstæða ein að gera sér i hug- arlund, að lánskjör geti verið betri hér á landi en allstaðar annarstaðar í heiminum rétt eins og hér væri aðalauðsafn veraldarinnar. En hvað sem þessu liður þá hafa veðdeildarlánin verið begin og er nú svo komið, að sáralitið er eftir óút- lánað af 3. flokki veðdeildarinnar. Mun það sem eftir er naumast end- ast fram undir næstu áramót. Hrýs mörgum hugur við hve skuldir landsmanna eru orðnar miklar. Að ótöldum öllum öðrum lánum eru veðdeildarlánin hátt á 8. miljón króna. (I veðdeild Landsbankans tæpar 7 miljónir og í Islandsbanka nærri 1 miljón). En engu að síður virtist þinginu i sumar horfa til hinna mestu vand- ræða, ef tekið væri með öllu fyrir veðdeildarlánin og samdi því lög um 4. flokk veðdeildar. Eru þau lög sniðin að mestu eins og hinna fyrri flokka, þó eru þar þrenn nýmæli: 1. Að lántakendur bera sameigin- lega ábyrgð fvrir flokkirin, er nemi alt að 10 °/0 af því, sem lán þeirra voru síðasta gjald- daga, áður en taka þurfti til ábyrgðarinnar. 2. Gjalda skal 1 % af lánsupphæð- inni í varasjóð deildarinnar um leið og lánið er tekið og einnig i varasjóð i °/0 at þeirri upp- hæð, sem við eigandaskifti hvíl- ir á veðinu til veðdeildarinnar og tvöfaldast gjald þetta, ef van- rækt er að tilkynna veðdeildinni um eigandaskiftin. Undanþegn- ir þessn gjaldi skulu þó lífserf- ingjar, er fá fasteign í arf, ef þeir tilkynna eigandaskiftin. 3. Bankastjórninni er veitt heim- ild til að semja um sölu banka- vaxtabréfanna fyrirfram. Sumum var illa við sameiginlegu ábyrgðina, en flestir sættu sig þó við hana, þegar þeir athuguðu, að hún gerir bréfin tryggilegri í augum er- lendra kaupenda og þá um leið út- gengilegri, en á hinn bóginn engar líkur til, að til þessarar ábyrgðar þurfi nokkuru sinni að taka. Gjaldinu í varasjóðinn var yfir- leitt vel tekið. Fyrir það á að safn- ast töluvert fé í varasjóð, en það er mikils vert, að hann sé sem mestur, því að þá þarf enn síður að halda á sameiginlegu ábyrgðinni, Um heimildina til að semja um sölu bankavaxtabréfanna fyrirfram varð töluvert þjark. Töldu allir þeir, er skyn báru á málið, að þetta væri mikilsverð umbót frá því, sem áður hefir verið og með þvi einu móti að hún væri veitt, nokkur von um sölu bréfanna til útlanda við skaplegu verði, e n a 11 s e n g i n söluvon að öðrum kosti. Þessi heimild náði svn frnm nð ganga og á þingið þakkir skiiið fyrir að taka upp þetta nýmæli, sem helzt getur orðið til að greiða fyrir við- unanlegri sölu bankavaxtabréfanna. En því miður er ekki sopið kálið, þótt í ausuna sé komið. ísland er lítt þekt land og þess vegna eru íslenzk verðbréf ekki eftirsótt vara í heiminum eins og sést bezt á reyn- slu veðdeildar íslandsbanka. Hún var sett á stofn árið 1905 og hafði heimild til að gefa út bankavaxta- bréf alt að 6 miljónum króna að upp- hæð, en hefir ekki enn getað selt bréf sín eða veitt lán fyrir meira en um 1 miljón króna. Það mun því veitast erfitt að selja bréf veð- deildar Landsbankans við skaplegu verði, jafnvel þó heimild sé til að semja um sölu alls flokksins fyrir- fram. Að sjálfsögðu er það ekki viðlit, meðan vextir eru eins háir og nú, en vonandi lækka þeir, þegar kemur fram á næsta ár og er þess þá óskandi, að vel greiðist um söl- una. En eitt vill ísafold brýna fyrir mönnum, og það er, að 3. flokkur veðdeildarinnar verður uppunninn fyrir næstu árslok og ekki er hugs- andi að sala 4. flokks bréfa geti far- ið fram fyr en einhvern tíma á næsta ári, þótt vextir lækkuðu. Það hlýtur því að verða hlé á lánveitingum úr veðdeild Landsbankans um lengri eða skemri tíma og verða menn því að gata sin að ráðast ekki i nein Jyrirtaki, sem peir purja lánsýé til, nema Jyrst hafi trygt sér lán úr bönkunum. Bökafregn. íslenzkur bókamarkaðurhefirnaum- ast nokkuru sinni verið eins fjöl- breyttur og auðugur eins og nú í sumar og haust. Hver góðbókin rekið aðra, og síðustu dagána hefir ágætisbókunum svo að segja rignt niður. ísafold hefir áður minst á Hrannir, Svanhvit og Jónas. A undan þeim voru komin meðal annars Ljósaskijti Guðm. Guðm. og Friður á jörðu í 2. útgáfu. Síðan hafa ísafold borist þessar bækur: Lénharður fógeti, sjónleikur í s þáttum eftir Einar Hjörleifsson, 160 bls. i áttabl. broti. Bókaverzlun Sig. Kristjánssonar. Verð 2 kr. Frá ýmsum hliðum, sögur eftir Einar Hjörleifsson, 156 bls. í áttabl. broti. Bókv. Sig. Kr. Verð kr. 1.50. Eru það bæði nýjar og gamlar sög- ur. — Um þessar bækur ritar Guðm. Finnbogason, sennilega í næsta blað. Eiðurinn, kvæðaflokkur, eftir Þor- stein Erlingsson, 122 bls. í áttabl. broti. Verð kr. 150. Um kvæði Þorsteins ritar Sigurð- ur Guðmundsson magister bráðlega hér í blaðinu. Sögur frá Skaftáreldi eftir Guðm. Magnússon, 350 bls. i áttabl.br. Bókv. Sig. Kr. Verð kr. 3.50. Er þetta 2. bindi af þeim sagnaflokki. Ingvi .Hrafn eftir Gustav Freytag. Þýtt hefir Bjarni Jónsson frá Vogi, en Sig. Kr, gehð út. 224 bls. í 8 bl. broti. — ÁðiK er prentaður Ingvi konungur af sama skáldsagnaflokki. I Helheimi, eftir Arne Garborg. 188 bls. i 8bl.br. Þýtt hefir Bjarni Jónsson frá Vogi, en Sig. Kr. gefið út. Er það framhald eða hliðstætt við Huliðsheima, sem Bjarni hefir áður þýtt. Æfisaga Sigurðar Ingjaldssonar frá Balaskarði, rituð af honum sjálfum. 300 bls. í 8 bl. br. Verð kr. 2.50. Það er Vestur-íslendingur, sem af segir, og er að eins komið fyrra bindi og segir af vist Sigurðar hér í landi. Fróðlegt margt og vel sagt, en sennilega verður meira varið í síðara bindið, þar sem Iýst verður æfi hans vestan hafs. Bókmentafélagsbækurnar. Skimir 4. hefti: Sigús Blöndal ritar um vísindalíj á Islandi, Björn M. Ólsen athugasemdir við bók Einars Arnórs- sonar um réttarstöðu íslands. Frú Theodóra Thoroddsen birtir margar góðar ferskeytlur, kveðnar aj sveita- konum, að þvi er höf. segir. Víst er um það, að höf. mun vera helzta sveitakonan, sem kveður, ef hún er eigi þær allar samanlagðar. Þá er smásaga eftir Þóri Bergsson: Brosið, ritgerð eftir G. B. landl. um íslenzk- an Ijóðaklið, smásaga eftir Einar Bene- diktsson: strœtapentarinn, vísindarit- gerð eftir Ólaf Dan.: Ýmsar skoðan- ir á eðli rúmsins, Moðir mín í kví, kvi, lag eftir höfund, sem kann þá heimspeki að vilja eigi trana nafni sínu fram, raddsettaf Sigf. Ein- arssyni: Loks eru ritfregnir eftir G. F. og G. H. og erlend tíðindi eftir Þ. G. — Heftið fjölbreytt og gott. Þá gefur Bókmentafélagið út »fyrir framlög úr sjóði Margrétar Lehmann- Filhés«, Goðaírœði Norðmanna o^ Is- lendinga eftir Finn Jónsson prófessor, 158 bls. í stóru 8 bl. br., og enn venjuleg ársrit: Sýslumannaæfir, Safn til sögu íslands og íslenzkt fornbréfa- safn. Þjóðvinafélagsbækurnar skulu loks taldar síðast, en ekki sízt. Andvari flytur œfisöqu Björns Jóns- sonar ráðherra með mynd. Einar Hjörleifsson hefir samið, og er hand- bragðið hið sama og á öðru frá þeim höfundi. Þá ritar Bjarni Sæmunds- son um Fiskirannsóknir ipn og 1912. Sem vita má er það bæði fróðlegt, nytsamt og merkt, sem höf. hefir þar að segja. Er leitt, að svo góð- ur fiskifræðingur, sem Bj. Sæm. er af öllum talinn, sem vit hafa á, skuli eigi geta gefið sig allan við þeim vísindum. Um samband Islands og Danmerkur ritar Hafsteinn Pétursson. Þá er erindi eitt eftir Hallgrim Þorbergs- son um aukið landnám og Jánamáls- grein Einars Arnórssonar, lýsing á Fiskisýningunni i Khöjn i<)i 2 eftir Þórð Gunnarsson frá Höfða og ýmislegt smávegis. Enn gefur Þjóðvinafélagið út bók Einars Arnórssonar um réttarstöðu lslands, sem ritað var ítarlega um í Isajold 61. tbl. af Ólafi Lárussyni cand. juris. Loks er á að minnast Æmanakið, sem aldrei í allri 40 ára tilveru sinni hefir verið eins stórfjölbreytt og skemtilegt eins og nú. Það er 96

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.