Ísafold - 06.05.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 06.05.1916, Blaðsíða 1
Kermir út tvisvar í viku. Verðárg. 5 kr., erlendis l1/^ kr. eða 2 dollar;borg- Íist fyrir miöjau júlí í erlendis fyrirfram ^ Lausasala 5 a. eint. OLD í Uppsögn (skrifl.) buadin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- í laus við blaðið. ísafo! darprentsm iðja. Ritstjóri: Dlafur Björnssan. Talsími nr. 455. XLIII. árg. Reykjavík, laugardaginn 6. mai 1916. tölublað AlJjýButél.bókasaín Templaras. B kl. 1—» Borgarstjðraskriístofan opin virka daga 11—8 BaDJarfógetaskrií'stofan opin v. d. 1C>—8 og &-~7 . Bœjargjaldkerinn Lauiásv. 5 kl. 12—8 og 5—7 . íalandsbanki opinn 10—4. K.F.TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8 ard.—10 3Í9«J. Alm. fnndir fld. og sd. 8>/> siBd. Iiandakotskirkja. Gnðsþj. 9 og 6 á helg^m Tjandakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 10—B. Bankastj. 10—12. liandsbókasafn 12—8 og 6—8. Útlán 1—S Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin frá 12—2 Landsféhir&ir 10—2 og B—8. Iiandsskialasafnio hvern virkan dag kl. 12—2 Iiandssíminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. NAttúmgripasafnio opið l'/s—2"/n á snnnnd. Pósthúsio opið virka d. 9—7, snnnnd. B—1. Samébyrgð Islands 12—2 og 4—6 Stjórnarráösskrifstofnrnar opnar 10—4 dagl. Talslmi Beykjaviknr Pósth. 8 opinn daglangt 8—10 virka daga, helga daga 10—9. Vifilstaoahælið. Heimsrtknartimi 12—1 Þjóðmenjasafnio opia sd., þd. fmd. 12—2. p.llT MfM#«#«IIIIMMMI Klæðaverzlun H. Andersen & Sön. Aðalstr. 16. Stofnsett 1888. Sími 32. þar em fötin saumuð flesí þar era fataefnin bezt. 000 »» »* »>%»»¦..«>» » » « nm 0 0000 Vandaðastar og ódýrastar Líkkistur seljuun við undirritaðir. 3<istur fyTirliggjandi af ýmsri gerð. Steingr. Guðmundss. Amtm.stig 4. Tryggvi Arnason Njálsg. 9. Landskjörs- listinn. Landskjörs-listi Sjálfstæðisflokks- ins, ákveðinn af flokksstjórninni i samráði við beztu menil aðra úr flokknum, lítur þannig út: Einar Arnórsson, ráðherra, Reykja- vík. Bannes Hafliðason, forseti Fiski- fél. íslands, Reykjavík. Björn Þorláksson, prestur, Dverga- steini við Seyðisfjörð. Siqurður Gunnarsson, prófastur, Stykkishólmi. Jónas Arnason, óðalsbóndi, Reyni- felli, Rangárvallasýslu. Þó að úr fjölda af ágætismönn- um væri að velja, þótti þess engin þörf að hafa listann »lengric Þó að kjósa eigi sex menn (aðalmenn og jafnmarga varamenn), er það gef- ið, að listai þeir, er fram koma, verða svo margir, að einn getur ekki blotið öll sætin. Og lítil bót er í þvi,, eins og farið er að koma í Ijós, að sumir »listamenn« ætla sér, — að vera að prjóna upp á lista langa halarófu (upp undir 12 manns) af óþektum mönnum og ónytjungum. Allir menn þeir, er taldir voru og Sjálfstæðisflokkurinn leyfir sér að bjóða almenningi, éru meira og minna þjoðkunnir menn og allir þjóðnýtir. Eincir Arnórsson var landslýð kunn- ur þegar áður en hann varð ráð- herra, fyrir lærdóm sinn og dugnsð, og ritgerðir um rikisréttindi lands- ins, sem aldnir og óbornir munu verða honum þakklátir fyrir. Eigi Ásg. 6. Gunnlaugsson & Co. Austurstrætí 1, Reykjavík, selja: Vefnaðarvörur — Smávörur. Karlmanna og unglinga ytri- og innriíatnaði. Regnkápur — Sjóíöt — Ferðaíöt. Prjónavörur. Netjagarn — Linur — Öngla — Manilla. Smurningsoliu. Vandaðar vörnr. Sanngjarnt verð. Pöntunum utan af landi svarað um hæl. síður hefir hann unnið sér orðstír, síðan hann tók við stjórn landsins, og þó einkum af afskiftum sínum af stjórnarskrár- og fánarnálinu, er hon- um tókst að bjarga, heilu og höldnu, úr ógöngum þeim, sem þau voru komin í suður i ríkisráði Dana. Einar er kunnur högum svo sem allra stétta landsins og framfaramað- ur hinn mesti. Er því ekki að efa, að menn (jafnt konur sem karlar) munu flykkjast undir merki það, sem hann, og Sjálfstæðisflukkurinn með honum, heldur á lofti. Hannes Hafiiðason. Hann er m. a. kunnur af röggsamri og greindargóðri stjórn sinni í Fiskifélagi íslands, sem hefir með höndum sama hlutverk fyrir sjávarútveg alls landsins og Bún- aðarfélag íslands fyrir landbúnaðinn. Hann þekkir og til'hlitar alt, er að sjómennsku lýtur og kjör sjómanna, og hefir mikinn áhuga á að koma þeim í sem bezt horf. Málum kaup- staðarbúa yfirleitt er hann líka hinn kunnugasti. Enginn listi hefir annan eins mann að bjóða fyrir þessar stéítir sérstaklega. Síra Björn Þorláksson og prófastur Sigurður Gunnarsson eru kunnir þing- menn. Hafa þeir látið öll þjóðnytja- mál sig miklu skifta og reynst þar hinir ötulustu. Af sjálfsraun þekkia þeir vel til landbúnaðarmála og sjáv- arútvegs. Eins og kunnngt er, býr annar þeirra á Austurlandi, en hinn á Vesturlandi. Jónas Árnason, óðalsbóndi á Reyni- felli, er einn af álitlegustu mönnum bændastéttar vorrar, og ágætlega hæf- ur til fulltrúastarfs fyrir búandlýð, enda hefir hann haft með höndum ýmiskonar trúnaðarstörf fyrir þá stétt, í sínu héraði, og hlotið lofsorð fyrir. — Allir eru mennirnir þannig valdir, að hag allra siétta, alíralandsmanna, er mætavel borgið í höndum þeirra. Oþarft er að minna á, að heimilt er kjósendum, við landskosningarn- ar, að bteyta niðurröðun najnanna á landskjörs-lista eftir vild. Eimskipafélagið eftir N sira Magnús Bl. Jónsson Vallanesi. I. kafli. Framhald skýrslu til stjörnar félagsins. I 90. tölubl. ísafoldar, 24. nóv. f. á., er birt skýrsla um hlutasöfnun i Skriðdals- og Vallahreppum, er eg hafði látið stjórninni í té, eftir til- mælum formanns félagsins. Skýrsl- an tekur yfir hlutaloforð, er eg hafði fengið á 4—5 daga yfirferð um mánaðamótin okt.—nóv. Nokkrir menn voru þá fjarverandi, og 2 höfðu skiifað sig, en eigi ákveðið hlutarhæð. Þessa menn hefi eg nú flesta fundið, og tel rétt — úr því skýrsla mín var birt í opinberu blaði — að birta framhald söfnunarinnar á sama hátt, svo að hún komi fram í heilu lagi, en ekki að eins nokkur hluti hennar. Fiamhald skýrslunnar er þá svo (sbr. skýrsluna 24/ii): ' Heimili Hl uttakar 2. söfnun Stóra-Sandfell 1 kr. 25,00 Litla-Sandfell 1 — 25,00 Hallormsstaður 1 — 25,00 Hafursá 2 ^_ 75,00 Freyshólar 1 — 25,00 Mjóanes 2 — 7S,oo Vallanes 1 — 25,00 Vallaneshjáleiga 1 — 25,00 Sauðhagi 2 • — 50,00 Gislastaðir I .— 25,00 Eyjólfsstaðir I — 50,00 Ketilsstaðir — 75,00 samtals 17 kr. 500,00 Á skýrslu 24/n voru hluttakar 92i)hl.fé — 4275,00 J) í 90. tbl. Isafoldar eru hluttak- ar* oftaldir við báðar safnanir. Við þá fyrri 101 í stað 63, og við hina 120 í stað 92. Þetta er framsetn- ingu minni á skýrslunni að kenna; hafði ekki athugað það. Tala hlut- taka a sumstaðar við safnanirnar á víxl og sumstaðar við þær báðar. Hve margir eru hluttakar við hverja söfnun, er þvi ekki unt að sjá af skýrsiunni, heldur að eins af söfn- unarlistunum á skrifstofu Eimskipa- félagsins og hjá mér. Hluttakar í fyrri söfnun voru 63, og meðalhlut- ur kr. 40,87. ÍTrygging fyrir að fá vandaðar vörur fyrir lítið verð, er að verzla við V. B. H. Landsins mestu birgðir af: Vefnaðarvörum Pappír og ritföngum Sólaleðri og skósmíðavðrum Pantanir afgreiddar um alt ísland. Heildsala. Smásala. , Vandaðar vörur. Odýrar vörur. * Verzlunin Björn Kristjánsson, Reykjavík. Við síðari söfn- söfunina samt. hluttakar 109, hl.fé kr. 4775,00 Er þi meðalhlutur kr. 43,8o4/5. Við framhald söfnunarinnar hafa bæzt við fólkstölu svæðisins 16 menn, svo að hlutaféð skiftist á (273-I-16) 289 íbúa, og koma þá á mann kr. 16.52. í ályktunarorðum Isafoldar, í 90. tbl., á eftir skýrsl- unni, er sýnt fram á, að hluttaka 85,000 landsmanna ætti að vera 1,330,000 kr. tiltölulega við fólks- töjuna hér. Þegar nú söfnuninni er að mestu lokið, er hlutfallið breytt þannig, að hlutafé af öllu landinu ætti að verða — eða helzt vera nú þegar orðið — kr. 1,404,200,00 — ein miljón Jjögur hundruð 0% Jjögur púsund oq tvö hundruð krónur. En þessi upphæð nægir til kaupa á 5 stórum og góðum flutningaskip- um, í stað eins, er stjórn félagsin^ hefir farið fram á. Mætti hvert þeirra kosta 280,840 kr. Það væri góður vöxtur á verzlunarflotanum, en tæplega um of. Nokkrir hlutir hafa verið teknir af sumum þessara heimila, hjá öðrum söfnurum. En af því eg veit ekki fyrir vist um fjölda þeirra eða upp- hæðir, get eg ekki sagt, hve miklu þeir nema. En eg hygg, að ekki mundi vanta mikið á, að lands-hluta- féð ætti að verða i1/^ miljón, ef þeir kæmu til greina. í 94. tbl. ísafoldar, 4. des. f. á., er ágæt, vekjandi grein eftir »Ar- mann«, um hlutasöfnunina nýju, Er þar drepið á hluttökuna hér eystra, og þess getið til, að árangur hennar muni ekki stafa af tiltölulega betri efnahag hér um sveitir, en annars staðar, heldur af öðrum ástæðum. Hér er komið við þungamiðju þessa tnáls. Vitanlega ætti hluttakan eink- um að fara eftir efnahag hluttaka og vera langhæst — eftir fólksfjölda — þar sem flest er af stór-efnamönnum. Það þarf marga barna- og unglinga- hluti (25 kr.) á móti hverjum 500, 1000 eða 5000 kr. hlut. Það getur þvi verið fróðlegt, að bera saman hluttöku og efnahag, og ætla eg þá að sýna þetta hlutfall hjá hlutaáskrif- endum minum. Við fyrri hlutasöfnunina, 1913— 14, tóku hluti 63 menn á 30 heim- ilum, alls kr. 2575,00 Gjaldskyld lausafjárhundruð þessara heimila voru 1913: 372^/2, og kemur þá á lausa- fjárhundrað kr. 6.911^- Tíundir alls í Skriðdalshreppi og þeim hluta Vallahrepps, er eg safnaði í, voru þetta ár 537 hndr. Kom þá kr. 479V2 á gjaldskylt lausafjárhundrað í hreppi. Við siðari söfnunina, 1915, tóku hluti 109 menn á 38 heimilum, alls kr. 4775,00. Gjaldskyld tiund heim- ila þessara 1915 var 599 hndr., og kemur þá á hundraðið kr. 7.97.% Tíundir í hreppi og hreppshluta voru þetta ár 656 hndr. Koma þá kr. 7.28 á gjaldskylt lausafjárhundrað i hreppi. Þetta skilst máske betur, ef sagt er, að hluttakan sé kr. 1.21 áhverja á; kr. 7.28 á hverja kú og kr. 2.63 á hvern hest í hreppunum. Hér er öllu hlutafénu skift niður á búfé svæðisins. En vitanlega er eigi all-lífnl hluti þess frá búlausu fólki og unglingum, sem ekki tíunda. Verður því hlutafé búenda, út af fyrir sig, nokkru lægra á lausafjár- hundrað, að hinu frádregnu. Skýr verða þessi takmörk þó ekki, þar sem börn og unglingar eiga oft meira eða minna af sauðfé o. fl. inni i tíund foreldranna. Eigi því að bera saman hluttöku og efnahag sveita eða héraða, verður réttast að taka alt hlutaféð og allar tíundir i hverjum hreppi. Með því að athuga hlutfallið milli hlutafjár og tíundar, getur þá hver safnari — i hreinum landssveitum — borið sinn hrepp eða sitt hérað sam- an við hreppana hér, að framlögum eftir efnahag. — Geta má þó þess, að í fyrri söfnun eru 2 sjálfseignar- bændur, og hinnl siðari 7; en allir hafa þeir fyrír fáum árum keypt ábýli sín, og hafa verið, undanfarið, og eru enn að afborga þau árlega. Aðrir bændur allir leiguliðar. Úr- því eg fór að fullkomn* skýrslu mína frá í haust, datt mér í hug að athuga, að gamni, hvernig hlutaféð kemur niður á hin ýmsu aldurs- skeið manna, og er það hér, sem fylgir: Við fyrri söfnunina, 1913—14, koma á: kr. Börn innan 15 ára 5 hlutir á kr. 25,00.........125,00 Flyt kr. 125,00

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.