Ísafold - 08.12.1925, Page 1

RITSTJÓBAB:
Jón Kjartansson.
Valtýr Stefánsson.
Sími 498.
Anglýsing&sínú
7oa
ISAFOLD
Árgai -jriam
kostar i
Gjalddag A jéíí.
Afgreic ®f?
innb 'YSa
í Austu " >mti í
sím m.
DAGBLAÐ O R G U N B L A ÐIÐ.
50. ðrg. 58. tbl.
Þriðjudaginn 8. dcsember 1925.
VIKAN SEM LEIÐ.
! þar fyrstur talinn sáttasemjari, sem
—~— ; sýnt hefir frábæran dugnað og
29. nóv. til 5. des. ' glöggskygni vi« sainningana.
, IJndirskriftir Loearno-samning- J Óefað fær það góðar undirtektir
anna er langmerkasti heimsvið- hvarvetna, að horfið var að því
Grænlenski steinninn.
ísafoldarprentsmiðja h.f.
* DANSKA KRÓNAN.
Fvrir nokkru síðan var þess segulmagnsins í steinmnm.c
getið hjer í blöðum, að Græn- Steinn þessi hefir vakið mikið
, landsfar eitt, „Sökongen“, hafi umtal og eftirtekt síðan hann
burður vikunnar; viðburður, sem ráði. að láta búreikninga-vísitölu; haff meðferðis til Hafnar loft- kom til Hafnar. Er mælt, að
ekki er mikill að ytra formi, en Aiagstofunnar ráða kaupinu næstuj steiö ejnn> norðan frá Thule j kostnaðurinn við flutning hans
merkur fyrir þær framtíðarvonir,; árin, ekki síst meðal jafnaðar- J Hrænlandi. _ Landkönnuðurinn allan sje oiðinn um hálf milj. kr.
sem við hann eru tengdar. Ákaft; manna. Þeir fvlla þann flokk, ei i danski, Knud Rasmusseh, fann En nú kemur það upp úr kaf-
hafa, Evrópuþjóðirnar þráð enda-jvill að þjóðin „klifi brattann“ — Ltein þerma fyrir mörgum árum, inu, að þeir, sem lærðastir eru,
lok tortrygni og úlfúðar. — Þegar komi krónunni í gullgengi. Til þessj
helstu þjóðir álfunnar sameinast að verða samkvæmir sjálfum sjer í
nin samning eins og þann í Locar- því máli, verða þeir að viðurkenna,
no, samning sem Þjóðverjar sjálf- að kaup og annar framleiðslukostn-
ir eiga að mestu leyti frumkvæðið ; aður afurða verði aS breytast, lækka
að, og hinn fyrri herkonungur að krónutali — ef hækkunin á að
Þjóðverja gerir sjer ferð til Lund- geta staðist.
úna til þess að leggja nafn sitt við.l Að Bolsum er ekki að spyrja sem
er von að mörgum þyki þungum hafa það eitt fyrir augum með ó-
áhyggjum ljett af. sanngirni, æsipg og ofbeldi, að koma
i Vinstrimenn, hægrimenn og jafn-
aðarmenn eru sammála nm, að
i krónan eigi að ná sínu fyrra
gullgildi, en róttækir vinstrimenn
vilja fikki að svo komnu slá neinu
föstu fyrir framtíðina.
Enn stendur í sama stappi með
fjármál Frakka. Hinn nýi fjármála
ráðherra, sem tók við til þess a.ö
atvinnuvegunum á knje. Af þeim er
engrar sanngirni að vænta.
í hinni nýafstöðnu misklíð milli
finna ný ráð, hafði ekki önnur heil-! sjómanna og útgerðarmanna kom
ræði er á hólminn kom en að gefa það greinilega í ljós, að alleindregn-
ut, nýja seðla — í bili, að. sögn. jar andstæður eru meðal sjómanna.
Ekki að furða, þótt Frökkum sje j Vilja sumir gæta hófs og sanngirni,
hugleikið, að draga úr kostnaði við j en aðrir engu sinna nema því aS
herbúnað. jspilla öllu samkomulagi. Verður
Ráðstjórnin í Moskva hefir gefið j fundurinn, sem haldinn var meðal
út nýtt valdboð um að slaka til á' sjómanna á mánudaginn var, ekki
ákvæðum kommúnisinans. í þetta skilinn á annan veg.
sinn er það erfðarjetturinn, sem| Þar mæta fulltrúar sjómanna,
Bolsar sjá sig knúða til aö inn- sem kosnir eru í samninganefnd.
en það hefir eigi komist á fyrri eru ekki á eitt sáttir nm það,
leiða að nýju í fyrstu fjellu allirjEru þetta sömu mennirnir, er sitja,j ei' nú’ að koma honum tilHafnar. hvort steinninn sje loftsteinn. —
arfar í ríkissjóð. Síðar var slakað á í stjórn Sjómannafjelagsins, m. ö. o. j Miklnm erfiðleikum var það Halda sumir því fram, að hann
klónni. Þá máttu menn erfa 10 þús. j þeir menn, sem mest traust hafa!bnndlð að ná steininum, fyrst að sje ekki annað en járnsamruni
rúblur. Nú hafa þeir sjeð það ráð’innan fjelagsins. Þeir fara fram á! hann ofan úr f->ollnm td úr JÖrðunni, og þessi ferð hans
vænst, að afnema þær takmarkanir. í að fá fult umboð til samninganna,.
Nú er erfSarjettur með • Vestur-j Eins og hvert mannsbarn gat sjeð,
sjávar, og koma honum út í skipið. til Hafnar sje hans fvrsta ferða-
Steinninn er 7—8. tonn að lag.
evrópiskum hætti. ! þá var það tilgangslaust að tefja fongá. Ern að *öSn 7 loftsteinar Hefði það óneitanlega verið
Loksins hefir vinstrimannastjórn-1 tímann með samningum og sainþyktítd
in í Noregi látið tilleiðast að efnaj miðlunartillagna, sem feldár yrðujern en Þessh
til þjóðaratkvæðis um brennivíns-1 svo af hlutaðeigandi fjelögum, hver
bannið. Háværar kröfur hafa verið af annari. Þó þarna ætti stjórn Sjó-
bornar fram um það núumskeið, að. mannaf jelagsins í hlut, þá voru all-
nauðsyn bæri til, að þjóðin fengijmörg atkvæði greidd á móti því, að
tækifæri til þess að kveða á um ] þeim yrði veitt umboð til samninga.
bannið að nýju, eftir reynslu þá,
sem fengin er um það þar í landi.
Mowinkel-stjórnin hefir dregið það
á langinn og borið því við, að eigi
væri full reynsla fengin fyrir því,-
hvernig bannið reyndist. Hefir ver-
ið hert mjög á eftirlitinu, svo að
fullreynt er, að eigi verður það
strangara haft. Er þá ekki annað
fyrir hendi en verða við kröfunum
um þjóðaratkvæði. Á það að fara
fram að vori komandi.
Merkasti viðburðurinn hjer, inn-
anlands vikuna sem leið, eru enda-
lok kaupdeilunnar milli sjómanna
og útgerðarmanna. Allur almenn-
ingur mun hafa. fagnað þeim mála-
lokum. Fyrst og fremst vegna þess,
að togaraútvegurinn, þessi mikli at-
vinnuvegur v@r er nú eigi lengur
stöðvaður; í öðru lagi vegna þess,
hvernig hið endanlega samkomulag
varð.
_ Mikið erfiði hafa þeir menn á
sig lagt, er að samningum unnu, og
eiga þeir skilið þakkir alþjóðar fyr-
ir þá alúð og kostgæfni, er þeir!
Þeir, sem atkvæði greiddu gegn
stjórninni, hafa sennilega helst
kosið, að enn yrði dregið alt
á langinn. Meðal þcirra eru hinir
rjetttrúuðu fvlgismenn Ólafs Frið-
rikssonar og hans líka.
Þó Alþýðublaðið, blað jafnaðar-
manna og kommúnista, vilji ekki viö
i vörslum manna, sem stærri heppilegra að grafast fyrir þetta,
áður en lagt var út í alt um-
A leiðinni frá Grænlandi urðu stangið með flutninginn.
kompásar skipsins skakkir,' vegna
inu frá fornu fari. En að þar skuli
vera leiddur fram maður eins og
Haraldur, er helst skoðað sem hrein
uppgjöf hjá jafnaðarmönnum, mála-
myndaframboð þar eð fvlgi hans
er mjög af skornum skamti, og mað-
urinn óþektur í hjeraðinu.
Óvíst er enn, hvernig Sig. Egger/.
„líst á blikuna“. Fram að þessu
stæður innan flokksins — andstæð-
ur, sem ekki geta átt samleið til
lengdar.
það kannast, hafa nú sem fyrri hefir lítið rofað til fyrir honum.
greinilega komið í ljós tvær and-
Leiðinlegt atvik kom fyrir á
Esju. Verðpóstpoki merktur skakt
á Húsavík, sem á að fara hingað,
lendir norður á Þórshöfn. Þjófa-
leit gerð hjer á Reykjavíkurhöfn á
skipshöfn og farþegum Esju, þó
pokinn sje í vörslum póstafgreiðslu-
manns norður í landi.
En vegna umtals, sem út af þessu
rís, kemur það á dagiún, að Iftn
nýja tilhögun'með póststofu í Esju,
sem er til hins mesta hægðarauka,
er misskilin nokkuð af skipshöfn,
póstmaðurinn störfum lilaðinn um-
fram getu, og umbún%ður um póst-
flutninginn ekki sem bestur.
Margvíslegar sögur hafa geng-
ið um framboð í Gullbringu-
og Kjósarsýslu, um ýmsa menn, er
ættu að hafa það í huga, að bjóða
sig þar fram. Á fundi þeim, sem
Sig. Eggerz boðaði til í Hafnarfirði
síðastl. miðvikudag, var því lýst yf-
ir, að Ól. Thórs yrði í kjöri af
hálfu íhaldsflokksins. JafnótSum og
það vitnaðist, að hann gæfi kost á
sjer, kom það í ljós, að hann hefir
hið eindregnasta fylgi um alla sýsl-
una.
Jafnaðarmenn tefla Haraldi Guð
mundssvni fram. Áttu flestir von
Hinn dularfulli vágestur, mænu-
sóttin, sem ekki hefir gert vart við
sýndu við hinar langvinnu samn-|á, að þar kæmi Sigurjón Ólafsson sig hjer á landi nú um hríð, er enn
ingagerðir. Að sjálfsögðu verður fram. Hann er kunnugur í hjerað- á ný komin frain á Siglufirð'
Mjólkurniðursuðuverksm. Borg-
firðinga að Beigalda brunnin. Hag-
ur verksmið junnar var nú einmitt að
vænkast. En svo miklir annmarkar
hafa verið á rekstrinum, að kunn-
ugir telja óvíst um framtíðina.
Sjúkraskýli í Sandgerði.
Verbúðir sjómanna í Sandgerði
eru að sögn e'kki sem bestar vist-
arverur, sumar hverjar, og aðbún-
aður oft ekki góður fyrir sjómenn
á vertíðinni.
Komið hefir til orða, að gera
þar sjúkraskýli. Kom þetta til
umræðu á nýafstöðnu fjórðungs-
þingi Fiskifjelagsins, og var
stjórn Fis'kif jelagsins falið að
beita sjer fyrir málinu.
Hefir landlæknir heitið málinu
liðsinni sínu.
Þá hefir og
Rauði krossinn
lofað að láta hjúkrunarkonu
starfa þar um vertíðina. Það eitt
ætti að vera bót 1 máli, ekki síst
vegna þess, að þar er eigi lækni
að fá nær en í Keflavík.
Þegar rætt hefir verið um fram-
tíð íslf krónunnar, hefir sú rödd
oft komið fram, að við yrðum ,
nokkuð að taka tillit til þess sem
nágrannaríkin, Noregur og Dan-
mörk, gera í gengismálinu hjá sjer-
Er því ekki úr vegi, að fylgjast
með hvað þessar þjóðir gera, því
eflaust getum við margt lært af
þeim og þeirra reynslu í þessum
málum, sumt til eftirbreytni og
sumt til þess að varast, eins og
gerist og gengur.
Það ber nú svo við, að einmitt
um þessar mundir stendur þetta
mál — framtíð dönsku krónunn-
ar — hæst í danska þinginu. Þyk-
ir því rjett að skýra í stórum
diáttum frá því hvernig málið
horfir við þar.
Eftir að stjórnin hafði ráðfært
sig við helstu atvinnurelcendur í
landinu, svo og pjóðbankann,
gengisnefndina og flokka. þings-
ins, hefir hún nú lagt fram frum-
varp til laga um breytingu á hin-
um gildandi lögum um gengi og
gjaldeyri.
Samkvæmt ákvæðum frum-
varpsins er þjóðbankanum gert að
skyldu að sjá um, að gengi doll-
ars á kauphöllinni í Höfn, eigi
fari fram úr 4,20 til loka ársins
1926; svarar það til, að gullgildi
dönsku krónunnar sje í 88% eyri.
Er það nokkuð lægra en gullgildi
hennar þegar er orðið; það mun
vera nál. 91 eyrir. Komi sjer-
stakar ástæður fyrir, fær bank-
inn nokkura tilslökun á þessu
ákvæði, þannig, að gengi á dollar
má fara yfir 4,20, en aldrei yfir
4,35 (gullgildi dönsku krónunnar
þá 85% eyrir).
þá er einnig ákvæði um geng-
isjöfnunarsjóðinn, þær 40 milj
dollara, sem þjóðbankinn hefir nú
yfir að ráða, og fær áfram, eftir
ákv. frv. Eins og frv. var npp-
haflega úr garði gert, var svo
ákveðið, að þessum gengisjöfnun-
arsjóði ætti að verja til þess „að
festa og hækka verð krónmmar.“
En svo fór, að stjórnin þurfti að
strika yfir þessa klásúlu frv. áður
en hún kom með málið inn í þing-
ið, því róttækir vinstri menn, sem
styðja stjórnina, settu þetta- sem
skilyrði.
Málið er nú komið inn í þingið.
Almenn óánægja varð meðal
vinstrimanna og hægrimanna, yf-
ir því, að hið tilgreinda ákvæði
hafði verið strikað út úr frv. því
og þar með var ekkert um það
sagt, hver væri ætlunin u “ð k^ón-
una í framtíðinni. Þessir flokkar
vilja eindregið koma krónunni
upp í sitt upphaflega gullgildi,
og það sem fyrst. Stjórnarflokk-