Ísafold - 26.10.1926, Qupperneq 3

ÍSAFOLD
3
lg liúsaskipun hefir' verið á Berg-
Jjórshvoli, ef það hefð; sannast að
í þessari ösku hefði verið mat'
vælaleifar, skyr, ostar, kjöt, eins
og- í ösku þeirri er Sigurður Vig"
fússon gróf upp?
•—• Jii, að vísu, en til þess að
ganga úr skugga um pað, liefði
þurft nákvæma rannsóku. Það er
•eigi heldur víst, að þess; aska sje
úr Njálsbrennu; bærinu hefir get'
að brnnnið síðan, þótt menn viti
það ekki og öskuhaugar voru við
alla bæi.Eftir því. sem mjer skilst,
þá hefir það verið nokkru 'norð-
ar og vestar sem Sigurður gróf,
heldur en þar sem þetta nýja hús
stendur. Svæðið er sem sagt mjög
stórt, húsagarður víður eins og sjá
má enn í dag og eigi gott að vita
hvar skálinn hefir staðið.
norrænt trúarlíf og norræna lifn' Elin
aðarhattu. I vorum augum er það,
dásamlegt, að hin fámenna þjóð,!
skuli hafa getað alið öflnga memr ^
ingu, undir þeim lífsskilyrðum sem'
þjóðin hefir haft við að búa. —
Sjaldan hafa íslendingar heimsótt
okkur Pinna- En þegar það hefir
komið fyrir, hefir hinum sjald-:
sjeðu gestum verið tekið með
vir ktum.
ijötug,

RANNSÓKNIR
í GRÆNLANDI.
Grafið í rústir dómkirkj-
unnar og biskupssetursins
í Görðum.
HEIMSÓKN RELANDERS
Finnlands-f or seta
í Kaupmannahöfn.
Ávarp hans til íslendinga.
(Eft ir sendiherrafrjett).
Briem Júnsson 3896, en seinni mann sinn, Stefán
verslunarstjóra Jónsson á Sauðár-
króki, minsti hiín G. maí 1910. Frú
Elín hefir verið sannd riddara-
Icrossi Fálkaorðunnar.
Þó að aldurinn hafi nú færst
þetta yfir frvá Elínu, þá er hún
kona nýja tímans og ann af heii-
u,m liug öllu því, sem til heilla
og framfara Jiorfir fyrir land vort
og þjóð.
N Ý J U L Ö G I N
U M
MA-NNANÖFN.
Aðeins íslensk skírnarnöfn.
Mynd sú,
inu, er af f
sou, sem va
Danski vísindamaðurinn dr. phil.
I’aul Nörlund, hefir verið á Giræn-
landi í sumar við rannsóknir og
uppgröft á dómkirkjunni og bisk'
upssetrinu á Görðunt. Kirkjti-
gmnnurinn er enn víðast hvar , , . .
, , , » ii/o i .lEspihoh í Eyjafirði;
lílGtGFÍlHl*, SUHlstílOcIl* 1 *-> UlGtT* _ .
, xy . , • i - líennar b<r<?ert Bn—
ar. Er austurstarninn hœrri, þvi;
að kirkjan hefir staðið í halla. ;ur °" bigibjöig
Kirkjan hefir verið krosskirkja, I ^11^11 f)ai *)d"
Iing ' ”
Hún er fædd þ. 19. okt.
Hvernig á að prýða
þingsalinn
fyrir 1930?
Jeg kom nýlega í Hrísey og
heimsótti Pál Bergsson. Sá jeg þá
á stofuvegg hjá honuni tvö erindi
úr Hávamálum, rituð með foi-
kunnar fagri prenthönd, í útskorn
um eikarumgjörðum, sem voru
1856 að eins f°rneskjulegar og letrið. Voru
foreldrar • Þessi ei'indi rituð og umgjörðirnar
Briem sýslumað- J útskornar af Jóni, bróður Páls
Eiríksdóttir Bergssonar í Ólafsfirði.
er birtist hjer í blað-
rú Elínu Briem .lóns-
rð 70 ára 19. þ. máu.
hygð úr rauðuni standsteini, sem1
að mestu leyti hefir verið óhöggv-
inn í giunninum. Telur Nörlund
líklegt, að þarmi hafi fyrst verið
reist minni kirkja, en svo stækk';
biskupsstóllinn var
Relander.
1 fyrri viku, kom forséti
Finnlands, Relander, til Kappm,-
hafnar í opinberri heimsðkn. Var
honum tekið með hinni mestu við-
'höfn. A fiintudagskviild hjeldtt
kouungshjóuin lionuin niikla veislu
í Amaliu'borgarliöll. — Voru þa.r
•samaii kopinir allir helstu semli'
herrar erlendra ríkja og æðstu cm
bættismeiui. Þar var sendiherra
vor 8v(únn Björnsson.
Konungnr bauð Relander fnr-
seta velkominn. Kvað hann sam-
úð og vinarhug til Finnlendinga
mjög einlægann bæði meðal Dána
•og íslendinga.. Honutn fórust
. a. orð á þessa leið:
— Heimsókn þessa skoðum við
sein vott nm hið einhega vinarþel
niilli Dana, fslendinga og Fi.ur
léndinga.
Forsetinn þakkaði fyrir hiiiav
lilýju viðtökur, og fór velvöldum
orðum um hina dönsku menningu;
vísindi Dana, skóla þeirra land"
búnað og bókmentir.
TJm Island fórust honnm orð á
Jiessa. leið:
— Saga hinnar íslensku þjóðar,
stendúr fyrir hugskotssjónum olck-
ar Finnlendinga, eius og væri hún
æfintýri, um fámenna- þjóð, í hrjóst
ugu landi, sem ekki cinasta hefir
getað lcomist af nppá eigin spýt-
ur, en sem á ’ sjer einnig dýrar
bókmentir þar sem varðveitst hafa
dýrðlegar endurminningar, nm
uð þegar
stofnaður.
Eigi vanst tími til þess að j
ljúka rannsókn á bæjarrústunum,!
en svo miltið er talið víst, að bisk-;
upssetrið hafi staðið rjett hjá
dómkirkjunni og líklega hafi v j1
ið innangengt úr staðnum í kirkj"
una.
Margar grafir í kirkjugarðin-
um hafa verið grafnar upp og
hefir fundist í þeim ýmislegt,, þar
á meðal ýmsir muuir, sem eigi
liafa áðnr fundist á Grænlandi.
Það sem hefir fundist af beina'
grindum og fatnaði, hefir eig'i
geymst eins vel og það sem graf-
ið var úr kirkjugarðinum á Herj'
ólfsnesi í fyrra. A Herjólfsnesi
er altaf frost í jörð, en lijá Görð-
um er jarðvegur laus og hefir vatnj
stöðugt sigið í gegn uni kirkju'i
garðinn fram til sjávar. Þó hafa
fmulist Jiarna ýmsar beinagrindnc
som sýna það, að fólkið, sem þariia
lijó, liefir verið hraustara lieldur
en hitt, sein grafið var á Herj-|
ólfsnesi, enda hafa Einarsfirðing-,
ar átt við betri kjör nð búa vegna'
landkosta.
Rannsóknimar á kirkjugarðin-
um sýna það, að þrjú lík hafa vev
ið látin hvert ofan á annað, en á
milli þeirra hafa veríðsett lög af sninnm
að , aldri fór frú Elín til
Danmerkur og gekk á Frk. Zahl-
esskóla og lauk Jiar kennaraprófi
árið 1883. Það sama ár rjeðist
hún til að taka að sjer forstöðu
hins nýstofnaða kvennaskóla
Skagfirðinga
j Húnvetninga og Skagfirömga a
' Ytriey og gengdi hún því starfi
alls yfir um 20 ára bil með þeún
dugnaði, víðsýni og skyldurækni
sem er landskuiui. Hún fluttí
með sjer heim nýjustu aðferðir
í kenslumálum og samrýmdi þær
við okkar hagi og var það orð og
að söunu, að Ytrieyjarskólinn
veitti hagkvæma mentun, sem
ungum stúlkum var lioll, og muið',
synleg, enda var skólinn vel sótt-
ur og vinsæll með afbrigðum.
Um hiua ágætu stjórn og kensiit
frú Elínar og Jiað takmarkalausa
erfiði, sem hiin lagði á sig við snjöllu
rekstuw skólans mætti rita langt stofunni, að mjer datt strax í lmg:
mál. jef alþingi setur 60—70 bestu er-
af nytsemdarverkuin frú indin úr Hávamálnm á veggi þing-
er útgáfa Kvennafræðar" (salsins, þannig að þau ná alla leið
Ytrieyjarskólanum lærðu í kring, þá verður útlendingum
meðal annars matreiðslu'ekki eins stársýnt á neitt í Reykja'
vík árið 1930, og þetta einkenni-
lega, ramm-íslenska, þjóðlega lista
slík stórprýði að þessum
djúpvitru heilræðum í
og
Eitt
Elínar
ans. Á
stúlkur
og skrifuðu nemendur sjer til
minnis allaiv Viðferðir við þau
störf, eftir fyrirsögn frú Elínar,
en uppskriftir þessar voru þó
aðeius í eigu slcólastúlkna, og svo
,tók frú Elín sig til, þó annríldð
væri mikið og samdi Kvennafræð'
j.rann; kom liann fyrst á prent
árið 1888 í 3 þúsund eintökum.
verk. Þess má geta, að stafirnir
eru 2—3 þumlungar á liæð.
Þá verður alþingissalurimi Jijóð-
legasti og fegursti salur á land"
inu — eins og hann á að vera.
Myndin, sem „ísafold'* prentar,
þarf aðeins að sjást t.il að hrífa
sem seldust. jafnliarðan; þrisvar hvern íslending. Sjálf latínan á
liefir
Grafirnai
út síðan
álit,
hann verið gefinn
og mun það einróma
ekki hafi þarfari bók
hendur almennihgs 'hjer
torfi og trjekolum.
snúa allar frá vestri til austurs,
en Eskiinóagrafir snúa ætíð frá
suðri til norðurs og eru að öllu
öðru leyti mjög frábrugðnar þess
unv gröfunv. Þarf því eigi að ef
'ast um, að hjer sje eingöngu um
Grænlendinga grafir að ræða. Verð aðarmannahúsinu, sem þá vár ný
ur fróðlegt fyrir oss fslendinga að
fá skýrslu Nörlunds um þessar
rannsóknir, sem gerðar eru í
hjartastað grænlensku bygðarinii-
að
komið í
á landi.
Árið 1897 stofnaði frú EIín
- j Hússtjórnarskóla. hjer í Reykja-
vík og hafði hann húsnæði í Iðiv
ar-
INNFLUTNINGUR
FB. 19. okt.
Fjármálai'áðuneytið tilkynnir:
Innfluttar vörur í septembcrmán-
bygt og rjeði frk. Hólnifríði
Gísladóttur forstiiðukouu hans. —
' Fyrir nokkrum árum afhcnti frú
Elín Búnaðarfjelagi fslands skól-
ann með innbúi og ágætri ló'ý
þar soni nú er Búriaðarf jela r "
húsið og Iðnskólinn, gegn því h:>
skólinn væri starfræktur áfram
með sama fyrirkovnulagi, en efrid"
ir þeirra lofovða fóru á, annan
veg.
Frú Elín er tvígift, fyrri mað-
uði alls kl. 4.262.465,00, Jiar <if ur liennar, eaud. tlieol Sæmurid-
til Reykjavíkur kr. 2.847.669,00. ur Eyjólfsson, andaðist þ. 18. maí
ekki til meiri kjarnyrði. Hjer falla
steinar og stál saman í stuðla. —
Þegar kjarnyrðin eru klædd í
þjóðbúning, eins og lijer er, þá
getnr enginn íslendingur annað
en horft á þau með lofuingu og
aðdáun- Lotning og aðdáun eiga
sjaldan heima í þingsalnum nú á
dögum. En þau eiga að eiga þar
lieima.
1930.
Og sjerstaklega sumarið
Jón Stefánsson.
SLYSFARIR.
Seyðisfirði 23. okt. FB.
Þorsteinn Arason frá Stuðlum
Reyðarfirði fór á rjúpnaveiðar
fyrradag. Fanst
byssuskoti.
í dag örendur af
Yegna þess að lögin um manua-
i niifn er samþykt vorn á Jiingimi
1925, eru mjög gölluð og ósanv
ræin að því er ættarnöfnin snert'
ir, og enginn ánægður með þau
Jiannig, þá má ætla að þeim
ákvæðum verði bráðlega breytt
til samræ'mis.
Aðalhugsuninni í lögunum mim
aftur á móti ekki vcrða breytt,
og hún er sú, að íslenskir ríkis-
borgarar skuli hjer eftir aðeins
skírðir íslenskum nöfiium.
Hjer er komin í lög Vnikilvæg-
breyting, sem lítið befir veriS
I talað um, vegna Jiess, að allir voru
með liugann við ættarnöfnin. —
Fyrsta, grein laganna mælir skýrt
fyrir um það, að menn skuli að
eins lieita. íslenskum nöfnum, einu
eða tveimur, og 4. grein leggur
Jvá skyldu á herðar prcstum, að
liafa eftirlit með því að mena
beri alls ekki önnur nöfn eu þau,
sem rjett eru að lögurii íslenskrar
tungu- Heimspekideild liáskólans
er fengið úrskurðarvald um það
hvað sjeri íslensk niifn.
Sömuleiðis á stjórnarráðið eft'
ir tillögnm heinispekideildar að
gefa út leiðarvísi nm Jiau útleudu
nöfn, er nú tíðkast og bannað et*
að taka upp framar. Er vonandi
að sá leiðarvísir fari nú að koma,
og þyrfti að fylgja með skrá yfir
gönral og góð íslensk og norræn
nöfn, er mönnum va>ri ráðið til
að taka upp.
Með Jlessum mannanafnalöguin
er í raun og vern stigið stórt
spor á fraui í áttina til málhreins-
unar. Er Jiví rjet-t að fylg'ja þeim
fast fram. Má og því frenrar
vænta að J>að verði gert. sem Jiað
verður mjög vinsælt verk. Það er
ekki lengur néiim skoðanamunur
um það meðal manna, að þar
sem á er- að skipa goðum íslensk"
um orðum, Jtar eiga útlond að
víkja. Og enginn þarf að ganga
Jiess dulinn, að vjer eigum þá
gnótt ágætra þjóðlegra manna'
nafna, að þa.ð er hreinn óþarfi
að vera að sælast eftir útlendum.
Smekkur manna um nafnaval
jhefir áreiðarilega farið batiiandi
á síðari árum, og hafa prestamir
átt góðan þátt í því að bæta
hann. En oft finna menn það
skyldu að láta lieita eftir látnum
ættingja þótt nafnið sje óþjáð'
legt. Þess vegna er lagaboðíð
kærkomið, sem leysir menn frá.
slíkri skyhlu. Áður fyr misskildn
. rnenn trúræknina svo lirapallega,
j að menn hjeldu J»að vera lienni
samkvæmast að láta börnin heita
^ ýmsum G y ð i n g a n ö f n u m, er
j nefnd eru í biblíunni. Þessvegna,
l er koiiiiiin þessi sægur af Júð.r
j nöfnum ínn í málið, seni gefur
I ókunmignni Jiá skökku hugmynd
að þjóðin hljóti að vera óyenju-
mikið blönduð Júðum.
Auk þess. sein hin nýju nafna'
lög gera skjótan enda á hiiiu ut-
lenda nafnatildri, Jvá banna þau
eimvig klaufalega myndnð islensii
nöfn. 'Eins og allir vita, er ti!
ivvesti aragrúi af illa samsettum
uöfnunv, og alþekt er Jiað, að
■karlkynsendingu s.ie klest aftan
á kvenmansnafn og kvenkvnsend"
ingu á kavlvnannsnafn vvvjög svo
ámátlega (t. d. Guðrúníus, Ein-
arsína o. s. frv.)Það verðrir hreint