Tíminn - 28.01.1989, Page 2

12
I HELGIN
Laugardagur 28. janúar 1989
rkviviwu a Hnr
Námskeið
Landssamband framsóknarkvenna hyggst standa fyrir
eftirfarandi námskeiðahaldi á næstunni.
Námskeiðin munu heQast í byrjun febrúar og standa
fram að páskum.
Eru þau öllum opin og verði stillt í hóf að venju.
Staðsetning námskeiðanna fer eftir þátttöku á hverjum
stað.
1. Félagsmálanámskeið.
Grunnnámskeið fyrir byrjendur í fundarsköpum,
ræðumennsku og eflingu sjálfstrausts. Kennarar verða:
Unnur Stefánsdóttir, Ragnheiður Sveinbjömsdóttir, Inga
Þyrí Kjartansdóttir, Ásdís Óskarsdóttir.
2. Framhaldsnámskeið.
Raddbeiting og framsögn.
Kennari: Baldvin Halldórsson, leikari.
Undirstaða í ræðutækni fyrir sjónvarp, hljóðvarp og
ræðustól. Kennari: Kristján Hall
3. Námskeið fyrir framkomu í fjölmiðlum.
Framkoma í hljóðvarpi og sjónvarpi.
Undirstöðuatriði í greinarskrifum og blaðaútgáfu.
Kennari: Amþrúður Karlsdóttir, fjölmiðlafræðingur.
Þátttaka tilkynnist til Ingu Þyrí Kjartansdóttur í síma:
91-24480 sem fyrst
L.F.K.
m
Steingrímur
Fundir um atvinnu- og efnahagsmái
Steingrímur Hermannsson, forsætisráðherra, heldur fundi um at-
vinnu- og efnahagsmál á eftirtöldum stöðum:
Austurland, laugardag 28. jan. Valaskjálf kl. 14.00.
Vestfirðir, sunnudag 29. jan. Félagsheimilinu, Patreksfirði kl.
15.00.
Norðurland-V, laugardag 4. febr. Varmahlíð kl. 14.00.
Norðurland-E, miðvikudaginn 1. febr. Hótel KEA kl. 21.00.
Allir velkomnir
Jón Helgason Guðni Ágústsson Unnur Stefánsdóttir
Sunnlendingar
Árlegir stjórnmálafundir og viðtalstímar þingmanna Framsóknar-
flokksins verða haldnir á eftirtöldum stöðum:
Aratunga, mánudag 30. jan. kl. 21.00.
Flúðir, þriðjudag 31. jan. kl. 21.00.
Vestmannaeyjar, Skansinn, miðvikudag 1. febr. kl. 20.30.
Framsóknarvist
Haraldur
Framsóknarvist verður haldin n.k. sunnudag 29. janúar að Hótel Lind
kl. 14.00. Veitt verða þrenn verðlaun karla og kvenna.
Stutt ávarp flytur Haraldur Ólafsson dósent.
Framsóknarfélög Reykjavikur
■
RAUÐ-
KEMBINGAR
ur þar að og var nú hálfu verri en
nokkru sinni áður. Lauk því svo að
hann grandaði bátnum með allri
skipshöfn. Þar galt bóndi fyrir óþol
sitt, því sagt var að mjaldurinn haldi
sig aldrei á sömu miðum lengur en
20 ár.
70 hvalategundir
I Konungsskuggsjá mun mega lesa
að í norðurhöfum séu um 70 hvala-
tegundir og ekki að undra þótt
margt finnist misjafnt í slíkri vöðu
og skal hér fáeinna getið.
Þar á meðal var barðhvalurinn,
sem var 30-40 álna langur og hafði
70 tennur. Á stærð við hann var
fiskdrekinn, sem ekki var alillur, því
hann rak oft fisk og síld inn á firði.
Fiskdrekinn hafði þá undarlegu nátt-
úru að hann þyrmdi mönnum alltaf,
nema þeir berðust svo að blóði væri
úthellt og hvalir söfnuðust þar að.
Þá var sem hann skildi ganginn í öllu
og rak aðra hvali óðara burtu úr
valnum og blóðinu. Fiskdrekinn var
talinn ætur vel, en ekki mátti veiða
hann sökum þessarar gagnsemi
hans.
Þá eru nefndir skeljungur, slétt-
bakur og steypireyður, en hún þótti
flestum hvölum merkari. Mælt var
að sjómenn hefðu ímugust á skelj-
ungnum, því honum hætti til að
glettast við báta og slá þá með
bægslum og sporði. Hann var afar
sprettharður og stakk sér oft lóð-
beint á höfuðið. Stundum sáu menn
hann sofandi, þannig að hausinn
stóð bcint upp úr sjávarfletinum.
Sumir sögðu hann afar mikinn vexti,
70-80 álna langan og afar ólman að
ljósta skip. Átti hann til að steypa
sér yfir þau á siglingu. Ekki þýddi að
beita hjá honum, því hann var óðara
kominn fyrir þau aftur. Skcljungs-
nafnið er dregið af því að hann mun
vaxinn skeljum utan. Sumirsegja að
hann sé sá hvalur er alþýða kallar
hnúfubak. Hvalveiðiskip, Mínerva
að nafni, skaut á skeljung, er lá sem
dauður. Fóru þrír menn að stinga
hann með lensu í hjartastað, því það
þótti vissara ef líf leyndist með
honum. Reru þeir þverbeint að
bægsli hans, sem eru stærri en ann-
arra hvala. En þá rankaði hann við
sér og sló bátinn sundur með bægsl-
inu og þann manninn sem þverast
var fyrir og fótinn af öðrum.
Sléttbakurinn var talinn mann-
skæður og gátu sumir þess til að
hann væri sama skepnan og rauð-
kembingurinn ógurlegi.
Reyðurin
Reyðurina eða steypireyðina
töldu menn lengsta hvala að fornu:
100-130 álna langa. Hún var sögð
allra hvala gæfust og best átu. Næðu
menn ambrinu úr haus hennar, þá
var talið að menn hefðu þar eitt
besta meðal til ýmissa lækninga, svo
sem augnveiki, líkþrá, riðu, höfuð-
verk og öllum sóttum sem nöfnum
tjáir að ncfna.
Reyðurin galt þess hve gæf hún
var og launuðu menn henni það illa,
því sagt var að hún verndaði báta
fyrir öðrum hvölum. Var því talið
ills viti að gera henni mein, þótt oft
væri hún nokkuð nærgöngul. Því er
sagt að illmenni eitt kastaði steini í
blásturshol hennar, þegar hún úti á
reginhafi hafði varið bát hans fyrir
illhveli og hann sloppinn í land, en
hún fast við fjöruna. Festist steinn
og reyðurin drapst. Maður þessi
varð síðan ólánsgrey.
Áðurnefndur Rauðalækjar-Sig-
urður segist einu sinni hafa verið að
fiska á svonefndu Sviði á Faxaflóa.
Þar kemur þá allt í einu steypireyður
Farmenn á fyrri öldum ur&u að
vera við öilu búnir. Kannske er
það rauðkembingurinn sem
þjarmar að kaupfarinu hér á
myndinni, sem er frá 16. öld.
Skipshöfnin virðist ekki eiga sér
mikla lífsvon.
Hvalur skorinn. Ekki verður sagt
að skepnan sé frýnileg.
mikil og fer svo nærri bátnum að þá
félaga undraði. Síðan tók hún hring
í kringum þá. Síðan annan og svo
þann þriðja. Þeir félagar minntust
þá þess að sú er ein af bjargráðatil-
raunum hennar, þá hún vill verja
báta fyrir illhvelum, að hún fer þrjá
hringi í kringum bátinn, til þess að
verja vöðunni upp úr og að honum.
Sigurður kveðst þá hafa horft út fyrir
borðstokkinn og séð eitthvað mó-
rautt í kafinu. Bað hann þá að róa
þaðan. Og það gerðu þeir og var þá
reyðurin horfin, því hún fer aldrei
nema þrjá hringi. En jafnskjótt og
þeir voru komnir spölkorn í burtu
gaus þar upp mikil vaða sem bátur-
inn hafði verið og voru það allskonar
hvalir með ærslum miklum og busli.
Sáu þeir Sigurður að óviss hefði
undankoman orðið, hefðu þeir verið
kyrrir.
Hafmús
Mað hvölum mun eiga að teljast
mardýr það, sem sjómenn kalla
hafmús. Segja þeir hana háa sem
burst að framan með löngum skolt-
um og smálækkandi og mjókkandi
aftur í löngum, sterkum hala. Marg-
ar sagnir voru fyrr meir af henni
meðal austfirskra sjómanna. Sögur
úr Vopnafirði hermdu að á síðustu
öld hefðu oft komið hvalavöður
ferlegar þar inn á fjörðinn. Var ein
þeirra svo stór að sjórinn var ólgandi
landa á milli, enda voru þarna komn-
ar allar þær hvalategundir sem menn
höfðu spurnir af og áttust þær við
með miklum sporðaköstum. Þar á
meðal var hafmúsin og ærið ferðmik-
il. Stundum barði hún sjóinn á báðar
hliðar með halanum, svo sjórinn
varð hvítfyssandi. En stundum
beygði hún hann innundir sig eða
rétti hann lóðbeint upp, svo hann
varð til að sjá sem siglutré á skipi.
Einu sinni reru tveir menn á sjó
frá Bakkafirði. Annar var stór og
sterkur og hét hann Jón. Hinn var
maður lítill. Allt í einu heyrðu þeir