Tíminn - 11.03.1994, Blaðsíða 6

6
Föstudagur 11. mars 1994
Varanleg breyting til batnaöar í rekstri Eimskipafélags íslands:
Afkoman batnaði um
Mikil umskipti uiöu í
rekstri Eimskipafélags ís-
lands hf. á síöasta ári.
Raunveruleg rekstrarafkoma
batnaöi um tæplega 750 milljónir
króna milli áranna 1992 og 1993.
Forsvarsmenn félagsins stefna aö
því aö leggja höfuöáherslu á
flutninga á Noröur-Atlantshafi og
jafnframt er unniö aö endurskoö-
un innanlandsflutninga meö þaö
aö markmiöi aö minnka kostnaö
og bæta þjónustu, einkum í land-
flutningum og vöruafgreiðslu.
Þetta er meðal atriöa sem komu
fram á aöalfundi Eimskipafélags-
ins, sem haldinn var í gær. Fram
kom í greinargerö Harðar Sigur-
gestssonar, fórstjóra félagsins, aö
félagiö skilaöi hagnaöi upp á 368
milljónir króna á síðasta ári, en
heildartekjur félagsins og dóttur-
fyrirtækja þess námu rúmum 8
milljöröum króna. Áriö 1992
nam tap af rekstri 41 milljón
króna. í raun em umskiptin meiri
heldur en þessar tölur gefa til
kynna. Ef litiö er á reikningslega
niöurstööu fyrir skatta, nam
rekstrartap áriö 1992 214 milljón-
um króna, en hagnaður fyrir
skatta á síðasta ári var 527 millj-
ónir. Arösemi eigin fjár ársins
1993 var 9%, sem er svipað og
undanfarin ár, aö undanskildu ár-
inu 1992.
Auknar tekjur og
sparnabur í rekstri
Umskiptin í rekstrinum eiga sér
þrjár meginskýringar. í fyrsta lagi
hefur náöst verulegur árangur í
minnkun kostnaöar. í árslok
1991 setti félagiö sér þaö mark-
miö aö minnka tiikostnað um
15% á þremur ámm. Þessar spam-
aðarhugmyndir hafa náö fram aö
ganga. Undanfarin tvö ár hefur
kostnaöur minnkaö um 10% á
flutningseiningu. Einna mestur
árangur hefur náðst í lækkun
stjómunarkostnaðar, eöa 8%
milli ára. Hagræðingin hefur í
heild í för með sér a.m.k. 200
milljóna króna spamað á ári.
í annan stað hafa tekjur af flutn-
ingum Eimskips aukist, en það
má aö stærstum hluta rekja til
aukinna flutninga frá landinu,
sem hefur gert meira en aö vega
upp á móti samdrætti í flutningi á
vömm til landsins. í þriöja lagi
hafa meiri umsvif erlendis skilað
á' annaö hundrað milljónum
króna í aukinni veltu. Þessar tekj-
ur skila sér vel, vegna þess aö yfir-
leitt er um aö ræöa betri nýtingu
á þeim flutningsleiðum sem em
starfræktar. Þessu til viöbótar
kemur aukin velta vegna gengis-
fellingar íslensku krónimnar í árs-
lok 1992 og um mitt ár 1993.
Eimskipafélagið er óumdeilan-
lega stórt og öfiugt fyrirtæki í ís-
lensku efnahagslífi og stendur
jafnframt mjög tiaustum fótum.
Eigið fé félagsins er samkvæmt
ársreikningi 4.645 milljónir.
Hlutfall eigin fjár er 47%. Veltufé
úr rekstri er 1461 milljón króna
og tvöfaldaöist frá árinu á undan.
Langtímaskuldir hafa minnkaö
milli ára úr rúmlega 3 milljöröum
í 2,7 milljaröa króna.
„Það má segja að þaö hafi oröiö
gífurleg umskipti í rekstrinum á
síöasta ári og ég tel aö þau eigi að
geta veriö varanleg," sagði Þorkell
Sigúrlaugsson, framkvæmdastjóri
þrounarsviös, í samtali viö Tim-
ann fyrr í vikunni, en undir hann
heyra m.a. kynningarmál. „Hvaö
okkur varöar má segja að dæmið
hafi snúist viö á árinu, hver sem
niöurstaöan verður hjá öömm
fyrirtækjum. Almennt geri ég ráö
fyrir aö útkoman veröi heldur
betri hjá fyrirtækjum á árinu í
fyrra en árið þar áður."
Samfelldar arb-
greiðslur í 18 ár
Á aðalfundinum var samþykkt aö
greiða hluthöfum út 10% arð og
jafnframt aö auka hlutafé um
10% meö útgáfu jöfnunarhluta-
bréfa. Þetta er annaö áriö í röö
Indribi Pálsson, stjórnarformabur
Eimskips. „ Fremur spurning hvenœr
heldur en hvort félagib mœtir vax-
andi erlendri samkeppni."
sem hlutafé er aukiö um 10%.
Samfellt hefur verið greiddur 10%
aröur af hlutabréfum frá árinu
1976, aö ámnum 1991 og 1992
undanskildum, en þá var greidd-
ur 15% aröur.
í árslok 1993 var skráð hlutafé í
Eimskip rúmlega 1230 milljónir
króna, en eigiö fé rúmlega 4,6
milljaröar. Munurinn á þessum
stæröum endurspeglast í háu
gengi hlutabréfa í félaginu, en
þau seldust á 3,7- og allt upp í 4,7-
földu nafnverði á síöasta ári.
Heildarflutningar Eimskips vom
um 990 þúsund tonn á síöasta ári
á móti 913 þúsimd tonnum árið
1992, sem svarar til rúmlega 8%
aukningar. Auknir flutningar frá
landinu em aö óvemlegu leyti á
kostnað annarra innlendra sicipa-
félaga. Viöbótina má rekja til auk-
ins útflutnings almennt, en þar
vega þungt flutningar á frystum
fiski fyrir innlenda og erlenda aö-
ila og útflutningur á fiskimjöli.
Skipulagsbreytingar
Skipulagsbreytingar í rekstri tóku
gildi í byrjun þessa mánaöar. -
Skipulag félagsins skiptist nú í
fjögur sviö í staö þriggja áöur,
meö framkvæmdastjóra yfir
hverju sviði. Þau em flutnings-
sviö, fjármálasviö, þróunarsviö og
rekstrarsvið, sem er nýtt og ber
ábyrgö á rekstri flutningamið-
stöövar, skipa, gáma og annarra
tækja félagsins.
Markmiö breytinganna er, að
sögn Þorkels Sigurlaugssonar, að
aögreina betur flutningaþjónustu
og sölustarfsemi frá daglegum
rekstri tækja og búnaöar. Þá er
annars vegar horft á þann þátt
sem aflar félaginu tekna, flutn-
inga og þjónustu.
Hins vegar að halda kostnaði
sem lægstum og reka flutnings-
tækin á sam hagkvæmastan hátt,
og skipulagiö er aö þessu leyti
ekki frábmgöiö því sem þaö var á
árunum 1986-1989. Af öðmm
breytingum má nefna aö skipu-
lagi upplýsingavinnslu er breytt,
en hún heyrir undir fjármálasviö
og er útvíkkun á starfi tölvudeild-
ar. Markmiðiö er að sinna betur
stefnumótun og vinnu á sviöi
upplýsingavinnslu.
Norbur-Atlantshaf
forgangsverkefni
Starfsemi Eimskips hefur tekiö
mikium breytingum á þeim 80 ár-
um sem félagið hefur starfaö. Á
Indriði Pálsson skipti flutninga-
markaöi Eimskips í fjóra þætti.
Þeir em flutningar til og frá land-
inu bæöi á stykkjavöm og heilum
förmum, flutningar innanlands
meö skipum og bílum, flutninga-
þjónustu milli Evrópuhafna og
ýmissa staða innan Evrópu og
flutningaþjónusm á Noröur-Atl-
antshafi.
Félagiö skilgreinir Noröur-Atl-
antshaf sem sinn „heimamarkaö"
og menn búa sig undir vaxandi
samkeppni í tengslum viö þær
breytingar sem em aö verða á al-
þjóölegu viöskiptaumhverfi.
„Eimskip lítur svo á aö þaö sé
fremur spurning um hvenær en
hvort félagiö muni mæta vaxandi
erlendri samkeppni. Rekstur fé-
lagsins tekur alltaf miö af þessari
staöreynd," sagöi Indriöi í ræðu
sinni.
Forsvarsmenn Eimskipafélagsins
líta á þjónusm á Noröur-Atlants-
hafi sem forgangsverkefni, enda
sé þekking þeirra á þeim markaöi
mest. Stefnan er aö sinna „heima-
markaöinum" — Nýmndnalandi,
Grænlandi, íslandi, Færeyjum og
ausmr til Noregs — sem best og
vera leiöandi aöili viö aö tengja
saman byggöirnar á þessu svæöi.
Aukin áhersla á
landflutninga
Annar þáttur, sem nú er lögð rík-
ari áhersla á, er flutningar innan-
lands. í tengslum við bætt vega-
kerfi sjá menn fram á bætta land-
flutninga.
Flutningar á landi em reyndar
ekki nýtt verkefni í rekstri Eim-
skips. Félagiö er þegar umsvifa-
mesta landflutningafyrirtækiö á
íslandi. Árlega flytja um 30 vöm-
flutningabílar, sem em í rekstri
félagsins, um 300 þúsund tonn.
Hér er aö langmestu leyti um
fluminga er tengjast inn- og út-
flutningsverslun að ræöa, en þar
em fiskflutningar fyrirferöarmest-
ir.
Vemleg aukning í útflutningi á
frysmm sjávaramrðurn, meiri
geymsluþörf og breyttir flum-
ingshættir krefjast aukins
geymslurýmis. Ein af stærstu
framkvæmdunum, sem fyrirhug-
aöar em á vömflutningamiöstöð-
inni viö Sundahöfn, er bygging
frystigeymslu sem rúmi tvö til
þrjú þúsund tonn af frystum fiski.
Gert er ráö fyrir aö þessi bygging
verði tekin í notkun í árslok.
Frekari vaxtarmöguleikar Eim-
skips sem flumingafyrirtækis á ís-
Þorkell Sigurlaugsson, fram-
kvœmdastjóri þróunarsvibs. „ Um-
skiptin í rekstrinum eiga ab geta
verib varanleg. *
Tímamyndir CS
landi em ekki mildir og hljóta aö
ráðast af vexti þjóöarbúsins. Fram
kom í greinargerö Haröar Sigur-
gestssonar að stemt er að því aö
auka tekjur af erlendri starfsemi,
en markmiðiö er aö þær tekjur
verði 18-20% af heildarveltu fýr-
irtækisins á næstu ámm.
Eitt af framtíöarmarkmibunum
er aö auka flutningaþjónusm fyr-
ir vibskiptamenn, t.d. erlendis.
Þetta getur annars vegar skapab
aukin umsvif og tekjur og hins
vegar minnkaö flumingskosmaö
á íslenskum vörum, sem fluttar
em áfram eftir umskipun erlend-
is. í þriðja lagi geta hagstæðir
samningar um flutningaþjónusm
erlendis stytt vemlega þann tíma
sem tekur aö koma vörunni á
áfangastaö.
Sem dæmi um þetta nefndi Ind-
riöi Pálsson notkun frystigáma til
flutnings á frystum loönuafurb-
um frá yfirstandandi vertíö á
markað erlendis. Loönan fer beint
úr frystingu í frystigáma, sem
fluttir em vikulega með áætlunar-
skipum til Evrópuhama. Þaöan
fer hún meö hraöskreiöum gáma-
flutningaskipum til Japans. Fram-
leiöendur þurfa þannig ekki að
geyma loönuna í frystiklefum
meb tilheyrandi aukakostnaöi og
aukameðhöndlun. Meö hagstæð-
um samningum við skipafélög er-
lendis er tryggt ab flutningstím-
inn er 40-50 dagar í staö 60-80
daga, sé loönan lestuö í erlend
frystiskip.
Þegar Eimskip var stofnað árið
1914 og ákvöröun tekin um smíði
á gufuskipinu Gullfossi, var félag-
iö kallað óskabarn þjóöarinnar.
Þetta var á tímum vaknandi þjóö-
ernisvitundar og íslendinga þyisti
í efnahagslegt og pólitískt sjálf-
stæöi. Síöan þá hefúr þjóöfélagiö
tekiö stakkaskiptum. „Eimskip er
ekki lengur óskabam þjóðarinnar
meö sama hætti og þá. Aðstæö-
urnar breytast sífellt. Eimskip er
flutningafyrirtæki, rekiö í haröri
samkeppni. Ég heföi meiri
áhyggjur af því ef félagið væri aö
tapa peningum heldur en nei-
kvæðu viöhorfi vegna hagnaöar,"
sagbi einn hluthafa á fundinum í
gær.
Þetta er kannski lýsandi fyrir viö-
horfsbreytingu til fyrirtækja sem
talin hafa veriö stór á íslenskan
mælikvaröa. Indriöi Pálsson vék
ab þessu atriöi og sagöi ab sér virt-
ist þetta viðhorf vera aö breytast
nokkuð á síöustu misserum.
„íslendingar eru aö átta sig á því
aö hér á landi veröa ekki tryggb
viðunandi lífskjör nema lands-
menn eigi stór og öflug fyrirtæki,
sem hafa alla buröi til aö keppa á
alþjóðamörkuðum. Fyrirtækin
þurfa aö skila hagnaði og verða af
hagkvæmnisástæbum aö vinna
saman aö almennum málum.
Þannig ná þau betri árangri í
nauösynlegri nýsköpun og efl-
ingu atvinnulífsins, öllum lands-
mönnum til heilla og hagsbóta."
-ÁG