Réttur - 01.02.1921, Síða 10

10
Réttur.
fá þá að leggja fram fé, ef til þarf og úthella jafnvel blóði
sínu ef í nauðir rekur fyrir þeim. Séu fyrirtækin kostnaðar-
söm, koma útgjöldin niður á almenningi, sem þó engan
hag hefir af þeim. Pyki þörf á því að styðja þessi fyrirtæki
í kepninni við atvinnurekstur manna af öðrum þjóðum,
koma ríkin sér upp herskipaflota og leggja útgjöldin á þjóð-
irnar sem skatta. Og loks verða þær oft að taka á sig ófrið-
arbölið fyrir þetta. Líti maður nú á hversu gífurlega inikill
hluti af útgjöldum ríkjanna er lagður á menn í óbeinum
sköttum — tollum, þá sér maður ljóst grundvallarhugsun
einkaréttindanna eða sérréttindanna. Með tollunum eru út-
gjöldin við þessi miklu gróðafyrirtæki einstakra manna lögð
á almenning og þyngst á fátæklingana.
Lítum nú á verndartollana.
Þessi skattálöguaðferð, sem ætlast er til að hefti frjálsan
innflutning vissra vörutegunda til þess að losa framleiðendur
sömu vöru í landinu sjálfu frá samkepninni og auka arð
þeirra með þessum hlunnindum, hefir að tvennu leyti skað-
leg áhrif. í fyrsta lagi gerir hún öllum almenningi vöruna
dýrari og vitanlega verður það fátæklingunum tilfinnanlegast.
Með þessu móti er hagur örfárra einstaklínga styrktur af
fjöldanum. í öðru lagi eykur hún viðsjár með þjóðunum.
»Ef hin einstöku ríki vor berðust hvert móti öðru með toll-
um,« segir amerískur rilhöfundur, »og enginn borgari gæti
farið yfir ríkjatakmörkin án þess að flutningur hans væri
skoðaður, eða ef ekki væri hægt að senda bók, sem prentuð
væri í New York, yfir fljótið til Jersey City, án þess að
henni væri haldið á pósthúsinu þar til borgaður væri af
henni tollur — hversu lengi myndi þá ríkjasamband vort
standa? Og hvers virði væri það? Pað, sem gerir sam-
bandið mest virði fyrir oss er, að það hefir komið í veg
fyrir tollatakmörk milli hinna einstöku ríkja og þannig veitt
oss frjálsa verzluu um meiri hluta heillar heimsálfu, og með
engu hefir friðurinn betur verið trygður milli ríkjanna en ein-
mitt þessu.« Pegar maður les nú þessi ummæli, sem eru á
svo föstum rökum bygð, hugsar maður ósjálfrátí um ástand