Réttur - 01.02.1921, Blaðsíða 20

20 Réííur.
ekki að láta það í Ijósi vegna harðstjórnar og valds Pretor-
íusar.
En Breska sendiherranum lenti brátt saman við Moshesh,
hinn mikla og kæna yfirhöfðingja Basutumanna.
Búar voru .kallaðir til aðstoðar, (en aðeins 75 af 1000
gegndu kallinu. Bretar urðu þá að bíta í súra endann. (The
Englisk had then to eat the Ieek). Seniherrann tilkynti stjórn-
inni að örlög Oraniu-ríkisins væru komin undir Andriesi
Pretorius, sama manninum, sem Sir Harry Smith hafði lagt
2000 sterlpd. til höfuðs. Grey jarl ávítaði bæði Sir Harry Smith og
Sendiherrann og lét þá eiea sig, og Major Warden segir í
hraðboði sínu t>l landstjórans (Smith, H. H.) 15. desember
1851, að Breska stjórnin hafi innlimað Iandið í þeirri trú, að
íbúarnir hefðu alment óskað þess. En ef þeir vildu ekki
styðja Bresku stjórnina, sem hefði tekið yflrráðin í hags-
munaskyni fyrir íbúana, og ef þeir óskuðu að vera lausir
undan valdi hennar, þá væri gagnslaust að halda áfram vald-
ráðum yfir Iandinu.
Breska stjórnin lét landstjórann greinilega skílja, að hún
vildi ekki í framtíðmni sletta sér fram í nein stríð, er verða
kynnu milli hinna ýmsu villimanna þjóðflokka og íbúa
hinna óháðu ríkja utan við Iandamæri nýlendanna, hversu
grimm og mannskæð sem þau kynnu að verða.
Með öðrnm orðum, eins og Fronde segir (Oceana, bls.
31); »Árið 1852 var oss þegar orðið það Ijóst, að stríð við
þá innfæddu og stríð við Búa væru kostnaðarsöm og gangs-
laus, að það var einkennileg aðferð að vernda hina innfæddu
með því að senda heiflokka út til að drepa þúsundir þcirra.
Vér ákváðum þá að halda oss innan vorra eigin landamerkja
að grauta ekki framar í því er gerðist hinsvegar við Oraniu-
fljótið og að Iofa Búum og frumbyggjum að gera sjálfum
upp sínar eigin sakir.«
Og aftur (bls. 36);
»Orðnir að lokum þreyttir á fyrirtækjum, sem hvorki leiddu
til heiðurs né friðar, þá afréðum vér að láta Búa, Kaffira,
Basuta og Zulua eiga sig sjálfa og að gera Oraniu-fljótið að