Réttur - 01.02.1921, Blaðsíða 25

Heillar aldar rangsleitni.
25
við Moshesh. Hún mundi einnig verða tryyging gegn þræla-
haldi og áskilur framsal glæpamanna.
Landstjórinn, Sir George Cathcart, lét í ljósi mikla ánægju
yfir því þann 13. maí 1852 í embættisyfirlýsingu sinni, að
eitt af fyrstu embættisverkum hans var, að samþykkja og stað-
festa Sandár-samninginn. Hinn 24. júní 1852 lét nýlendu-
málaráðherrann einnig í Ijósi samþykki sitt á samningnum.
Lýðveldið hafði nú sátimála í liöndum, sem eftir ákvæð-
um hans að dæma virtíst gefa von um friðsamlega fram-
tíð. Auk Stórbretalands viðurkendu Holland, Frakkland,
Þýskaland, Belgía og sérstaklega Bandaríkin í Ameríku full-
veldi lýðveldisins. Utanríkisráðherra Ameríku í Washington
segir í bréfi til Pretoriusar forseta 19. nóvember 1870, »að
stjórn sú, sem hann eigi sæti í, um leið og hún hjartanlega
viðurkenni fullveldi Transvaal lýðveldisins, sé reiðubúin til að
gera hvaða ráðstafanir, sem álíta megi nauðsynlegar, til stað-
festingar þeirri viðurkenningu*.
En það var ómögulegt að treysta orðum Englands, jafnvel
ekki þótt þau væru skrifuð í sáttmála, löglega undirrituðum
og samþyktum, því þegar demantanámurnar fundust, tæpum
17 árum síðar, þá heimtaði England hluta af landareign
Transvaal, sem lá upp að landi því, er þegar hafði verið
hrifsað frá Fríveldinu. Pað var ákveðið, að leggja málið í
gerð. En þar eð gerðarmenn urðu ekki á eitt sáttir, þá úr-
skurðaði oddamaðurinn, Keate landstjóri, á móti Transvaal
(Englandi í vil, H. H.). Síðar kom það í ljós, að enski
gerðardómsmaðurinn hafði keypt 12000 Morgen1) (af hinu
umrædda landi) af frumbyggjahöfðingjanum Waterboer (Vatns-
búa, H.H.) fyrir smámuni eina, og einnig, að Keate landstjóri
hafi úrskurðað, að Waterboer væri breskur þegn, sem var
þvert á móti sáttmálanum. Jafnvel dr. Moffat, sem var vin-
veittur Búum, mælti á móti þessu í bréfi til »Titnes«, fyrir
þá sök, að hið umrædda land hefði ávalt og frá upphafi
verið eign Transvaal.
1) Morgen er flatarmálseining.