Réttur - 01.02.1921, Qupperneq 48

48
Rétíur.
um 1884 teknum í sambandi við innganginn að samningn-
um 1881, þá væri Suður-Afríku-lýðveldið undir yfirlénsherra-
dæmi Hennar Hátignar, og að það væri ósamrýmanlegt við
þessa undirlægjustöðu Suður-Afríku-lýðveldisins að leggja í
gerðardóm nokkur þrætumál, sem snerta orðalag og gerð
samningsins milli þess og hins yfirdrotnandi ríkis.
Til þess að forðast allan misskilning nieð tilliti til þessa
mjög svo merkilega skjals, þá setjum vér hér hið nákvæma
orðalag brezka stjórnarskjalsins (hraðbréf okt. 1897, No. 7,
C. 8721):
»Að lokum þá leggur stjórn Suður-Afríku-lýðveldisins það
til, að öll deiluatriði milli stjórnar Hennar Hátignar og
þeirra sjálfra viðvíkjandi samningnum verði lögð í gerðar-
dóm, og að gerðardómurinn verði útnefndur af forseta sviss-
neska lýðveldisins. Með þvf að gera þessa tillögu, þá hefir
stjórn Suður-Afríku-lýðveldisins, að því er virðist, gleymt
þeim mismun, sem er á samningunum frá 1881 og 1884 og
fullkomnum samningum milli óháðra ríkja, og sem með réltu
er hægt að leggja í gerðardóm, ef ágreiningur verður út af.
Með samningnum í Pretoriu 1881, þá veitti Hennar Hátign,
sem yfirdrottin Transvaal-Iandsvæðisins, íbúum þessa land-
svæðis fullkomna sjálfstjórn undir yfirlénsherradæmi Hennar
Hátignar, erfingja hennar og eftirkomenda, með vissum ákvæð-
um og skilyrðum, og háð ýmsum fyrirvörum og takmörkun-
um, eins og tilgreint er í 33 greinum; og með samningn-
um 1884 skipaði Hennar Hátign svo fyrir og lýsti yfir því,
að fyrir vissar greinar hins fyrra samnings skyldu konia aðr-
ar nýjar greinar, en innganginum að samningnum frá 1881'
þó stöðugt haTdið. Greinar samningsins frá 1881 voru sam-
þyktar af fólksráði Transvaal-ríkisins og greinar samningsins
frá 1884 af fólksráði Suður-Afríku-Iýðveldisins. Samkvæmt
þessum samningum þess vegna er afstaða Hennar Hátignar
gagnvart Suður-Afríku-lýðveldinu slík, að hún er yfirlénsherra
þess, sem hefir veitt fólki lýðveldisins sjálfstjórn með vissum
skilyrðum, og það mundi vera ósamrýmanlegt við þessa af-
stöðu, að leggja í gerðardóm orðalag og gerð þeirra skil-
yrða, sem sjálfstjórn lýðveldisins er bundin.® (Frh.).