Réttur - 01.02.1921, Síða 56

56
Réttur.
framboðið. Frjáls samkepni ræður hér enn nokkru um, svo
og að auðið sé að framleiða vöruna á ný. Með auknu eða
minkuðu framboði leitast framleiðendur við að skapa slíkt
hlutfall milli framleiðslukostnaðar og vöruverðs, að starf þeirra
verði þeim sem arðmest. Pegar fratnleiðslan á einhverju
framleiðslusviðinu gengur vel, verður afleiðingin venjulega
sú, að þeir einstöku framleiðendur auka framleiðslu sína og
að nýir bætast í framleiðendahópinn. Afleiðingin verður auk-
in samkepni, en aukin samkepni veldur aftur verðlækkun fram-
leiddu vörunnar eða auknum framleiðslukostnaði. Aukin eftir-
spurn vinnuafls, hráefna, verkfæra o. ffl. hefir verðhækkun
þeirra í för með sér. í bæði skiftin hafir kepnin komið því
til leiðar, að verð og framleiðslukostnaður hafa nálgast hvort
annað. A hinn bóginn verða framleiðsluörðugleikar því vald-
andi, að framleiðendur leitast við að færa framleiðslukostnað-
inn niður eða minka framboðið. Til framleiðslukostnaðar
verður hér að telja sérhver útgjöld, sem framleiðslan hefir í
för með sér. Framleiðendur eiga við misjöfn kjör að búa
og fyrir því er framleiðslukostnaður þeirra mjög misjafn, en
verðið getur alls ekki farið eftir því og sumir framleiðenda
græða þvi mikið, aðrir nokkuð og lítið eða ekkert. T. d. er
framleiðslukostnaður bænda næsta misjafn; fé sumra gengur
svo að segja sjálfala, þeir eiga landgæða-jarðir og nálægar,
auðunnar og grösugar engjar. Aðrir verða að gefa búpen-
ing sínum inni allan veturinn og stundum meira, jarðir þeirra
eru landléttar, engjar votar og seinunnar og lítt grasgefnar.
Verð búsafurðanna verður því að vera svo hátt, að þeir, sem
sitja á slæmu jörðunum, fái kostnað sinn endurgoldinn og
þar að auki framleiðslueyrir. Hinir græða meira eða minna.
Slíkt hið sama á sér stað á öðrum framleiðslusviðum, þar
sem þörf krefur svo aukinnar framleiðslu, að nota verður
einnig lélegar auðlindir. Verðið hlýtur því að hækka svo,
að svari þessum auknu útgjöldum, sem nauðsynleg eru til að
fullnægja þörfinni á markaðinum. B. S.