Fálkinn - 06.09.1957, Blaðsíða 7

FÁLKINN
7
Ölfus-jarðskjálftinn 1706
varð úr að ég fór með honum. Vicky
sat innan við diskinn. Hún var ung,
ljóshærð og mjög lagleg. Á einum
trjónustólnum sat ljómandi fallega
vaxin jarphærð stúlka, með eitt af
hessum sviplausu, snoppufríðu andlit-
um, sem aldrei þoka eigandanum ofar
en svo, að þær geta orðið kórstelpur
í fremri röðinni. „Z“ kynnti mig og
bað um glös.
Framan af var viðræða Lili aðal-
iega fólgin i orðunum: „Ó, gerðirðu
það, elskan?" og „Þú ert dæmalaus!“
en eftir nokkur glös fór hún að segja
okkur livað á daga hennar hefði drif-
ið fyrir skemmstu.
— Ég rakst á auglýsingu um að kór-
stúlkur vantaði í skemmtileik, og svo
gaf ég míg fram og fór til viðtals.
Þetta var nálægt Charing Cross Road.
Stofan var lítil, ljósunum komið fyrir
á áhrifamikinn hátt, og stóll og
grammófónn i einu horninu. Við
skrifborðið sat laglegur ungur maður.
Hann var stuttur í spuna eins og
skrifstofumenn eru, og ég gat varla
sagt að hann liti á mig.
— Ég sagði honum að ég hefði lesið
auglýsinguna og hann bað um að fá
að sjá skankana á mér. Þegar ég dró
upp pilsið leit hann drumbslega á mig
og fór að skrifa. Svo sagði hann mér
að ég yrði að bíða eftir frúnni, en
hann gæti tekið mál af mér á meðan.
Hann sagði þetta svo blátt áfram, að
ég fór hiklaust úr piisinu þegar hann
kom með málbandið. Hann mældi og
skrifaði og mig grunaði ekki neitt.
Þegar hann hafði lokið þessu bað
hann mig um að liafa sig afsakaðan
og stakk upp á, að ég slcyldi æfa
nokkra dansa áður en frúin kæmi.
— Frúin vill gjarnan sjá hvernig
þér eruð vaxin, svo að það er óþarfa
fyrirhöfn að þér farið í fötin áður
en lnin kemur, sagði hann. Og svo
lét hann grannnófóninn fara að ganga
— og livarf.
— Og nú var ég alein þarna, og
grammófónninn spilaði „Tabu“. Svell-
andi hrynjandi i því lagi! Ég fór að
dansa og allt hvarf af mér smátt og
smátt. Næst kom lagið „Jungle
Drums“ og svo „Caravan" og ég vagg-
aði og ruggaði cins og hula-hula-
stelpa og gaf mig alla dansinum á
vald. Loks varð ég að hvíla mig um
stund og stöðvaði glymskrattann. Eft-
ir tíu minútur var mér farið að verða
kalt, svo að ég fór að klæða mig. Ég
gekk að skrifborðinu, til að sjá hvað
strákurinn liafði skrifað á minnis-
blaðið. En þar voru engin sentimetra-
mál heldur mjög persónulegar athuga-
semdir um útlitið á mér. Ég varð
fjúkandi vond og rauk inn i næsta
herbergi. En þar var ekki nokkur
sál. Reyndar voru engin húsgögn þar
lieldur. En ég tók eftir ofurlitlu gati
á þilinu. Þegar ég gægðist gegnum
það sá ég vel yfir þann hluta „skrif-
stofanna", sem ég hafði æft dansana
mina í. Ég afréð að hlaupa niður á
götuna og ná i fysta lögregluþjóninn,
sem ég rsekist á.
En þegar ég kom fram í ganginn
sá ég að skiltið á hurðinni hafði verið
tekið burt, og þegar ég sagði söguna
á lögreglustöðinni, var ég frædd á þvi,
að ég væri ein af mörgum kórstúlkum,
sem liefðu orðið fyrir þessu sama.
Lögreglan sagði mér, að gatið á þil-
inu væri gert fyrir ijósop á kvik-
myndavél, sem væri látin ganga með-
an stúlkurnar væru einar.
Það var ekki til mikils að kæra.
Náunginn skipli í sífellu um sama-
stað, og lögreglunni hafði ekki tekist
að ná í eina einustu af kvikmyndun-
um, sem hann hafði komist yfir
svona.
GLORIA, SEM VILDI LEIKA.
Einn daginn þegar ég gekk um bið-
stofuna á leið inn i skrifstofuna mina,
kom ég auga á Ijómandi fallega
stúlku með lirafnsvart hár. Hún var
allt önnur kventegund en venjulegu
sjúklingarnir mínir. Þegar hún kom
inn til mín sagði hún mér, að sér
hefði alveg upp úr þurru dottið í hug
að ná tali af mér. Hún vildi ekki að
faðir hennar fengi að vita að hún
væri veik. Hún hafði fengið snögg
höfuðverkjaköst og átti bágt með að
sofa. Hún hét Gloria.
— Mér finnst Soho töfrandi staður,
sagði hún, — sérstaklega þessir
klúbbar. Ég hefi komði í marga þeirra
nú þegar, og ég á einstaklega viðfelld-
inn vin, sem býður mér með sér. Einu
sinni þegar við vorum úti saman, fór
hann með mig i spilavitið hérna í
kjallaranum í þessu húsi.
— Gerald! hrópaði ég. — Hvar í
ósköpunum hafið þér kynnst honum?
— Ég kynntist honum i samkvæmi
í gistihúsi í Westend.
Ég spurði hana hvenær höfuðverk-
urinn hefði byrjað að kvelja hana.
— Þó skrítið sé, sagði hún, — var
það morguninn eftir að ég hafði verið
að skemmta mér með Gerald i fyrsta
skipti. Hann bauð mér á gildaskála
og danssýningu hérna i Solio. Draum-
urinn minn er að verða kabarett-list-
mær í Westend. Ég get sungið visur
þannig að fólk hafi gaman af að
hlusta á þær, og ég dansa sæmilega
líka.
— Hvað drukkuð þér þetta kvöld?
— Aðeins cinn kokkteil. Einhver
tegund, sem Gerald mælti sérstaklega
með.
Mig fór að gruna sambandið milli
Gcralds og höfuðverkjarins í stúlk-
unni. Gerald er einn af hinum al-
ræindu „kvennagullum" herra „Z“,
sem sjálfur er einn af ófyrirleitnustu
fjárplógsmönnunum i Soho.
Nokkrum dögum siðar sendi Gloria
mér nafnspjaldið sitt í póstinum. Aft-
an á spjaldið hafði hún skrifað:
„Klukkan 10 í ... .klúbbnum, daglega
alla þessa viku. Komið og sjáið
Wanda. Hausverlcurinn horfinn.
Gloria.“
Ég afréð að taka boðinu.
í einu horni klúbbsins var hring-
myndaður vínfangadiskur og tveggja
eða þriggja manna hljómsveit i öðru
liorninu. Bak við hljóðfæraleikarana
var dökkrautt tjald fyrir leiksviðs-
opinu.
Hljómsveitin hætti að leika rétt fyr-
ir klukkan tíu, svo var dregið úr Ijós-
unum en kastljósi beint á leiktjaldið.
Svo heyrðist trumbusláttur og djúp
rödd kallaði: „Wanda!“ Tjaldið var
dregið til hliðar og nú sást kvenmað-
ur standa á pallinum og snúa bakinu
við áhorfendumim. Hún var í siðum
samkvæmiskjól. Svo fór trumbarinn
að eftirlikja frumskógatóna og War.da
teygði úr handleggina og fór að rugga
mjöðmunum. Svo heyrðist hljóð, eins
og sirspjatla væri rifin, og samkvæm-
iskjóllinn skiptist i tvennt, ofan frá
hálsmáli og niður á ökkla og hvarf.
Dansmærin stóð eftir í svörtum nær-
kjól, sem náði tæplega niður á hné,
og hélt áfram vagginu. Svo heyrðist
aftur hljóð eins og í pjötlu sem rifn-
ar, og nú stóð Wanda i brjósthöldum,
lendabrók og nylonsokkum með hæla-
háa skó. Trumburnar héldu áfram
og vaggandi fór Wanda að leysa af
sér annað sokkabandið.
Setbergsannáll segir frá (1706): Á
þessum vetri voru oft jarðskjálftar,
sem var nóttina fyrir þ. 28. Januari
tveir, í Martio einn, einn sá stóri á
skirdag, 1. Aprilis, en sá hræðilegi,
slóri og mikli jarðskjálfti skeði þann
20. Aprilis, sem var þriðjudaginn
seinastan i vetri urn morguninn í
dögun. í þeim mikla jarðskjálfta
lirundu niður i Ölvesi 24 lögbýli og
að auki hjáleigur margar, en þessir
bæir niður hrundu gjörsamlega:
Staðurinn Arnarbæli allur nema kirkj-
an, hver þó mjög laskaðist, einninn
Ossabær, Kröggulsstaðir, Þurá önn-
ur og Ivotferja í Flóa. í Kaldaðarnesi
varð og stórskaði, dóu kýr í fjósi. Þar
féll svo til, að tveir kvenmenn vöktu
yfir kálfsjúkri kú, sátu þar í básun-
um undir kverkinni á tveimur kúm,
hverjar kýr báðar dóu, en kvensvift-
irnar báðar komust heilar af. í þess-
Allt i einu heyrðist rödd kalla úti
við dyrnar: „Stopp!“ Ég snerist á hæli
og gapti af undrun. Rétt fyrir innan
dyrnar stóð hr. „Z“. Ég trúði varla
minum eigin augum. Wanda hafði
snúið sér fram og pirði augunum
gegn glampanum frá kastljósinu.
Þetta var Gloria. Hún rak upp skræk
og hvarf bak við tjöldin.
Hljómsveitin byrjaði að leika
glamrandi „quick-step“. Hr. „Z“ gekk
eins og í svefni yfir dansgólfið og
muldraði um leið og hann sá mig. —
Komið þér með mér læknir. Ég þarf
á lijálp að halda.
Ég fór með honum inn i dimrna
kompu bak við leiksviðið. Þar var
Gloria. Hún var að hneppa að sér
kjól, sem hún hafði hlcypt sér í. Hún
var skjálfhent og sjáöldrin í henni
voru óeðlilega stór. Hr. „Z“ gekk til
hennar, lyfti hendinni og gaf henni
löðrung. Og áður en ég gal hindrað
það — annan í viðbót.
„Hver hefir komið þér að hérna?“
spurði hann.
Gloria svaraði hvíslandi:
„Ungur maður sem ég þekki —
Gerald.“
„Hittir þú hann í gistihúsi?“ vildi
.,Z“ fá að vita.
Gloria hengdi hausinn og þögn
hennar var sama og samþykki.
„Z“ sneri sér að mér og var hinn
reiðasti.
„Hún hefir fengið eiturlyf, læknir.
Lítið þér bara á augun i henni. Getið
þér gert nokkuð við því? Gloria er
dóttir mín, læknir. Ég reyndi að stía
henni frá þessu öllu ...
Ég bauðst til að reyna að lækna
Gloriu, en þau komu aldrei til min.
Þau lnirfu eins og rcykur — bæði.
E n d i r .
um jarðskjálfta dóu kýr víða og lösk-
uðust, matur og drykkur skemmdist,
mölbrotnuðu tré i húsum og það und-
arlegast má þykja, að undirstöður
veggjanna eru sagðar efstar orðnar.
Varð þetta húsahrun sumstaðar meira,
sumstaðar minna, því sum hús voru
sumstaðar heil. Stóðu og líka eftir
þeri kofar aldeilis lieilir, sem voru
langtum veikari en húsin, sem niður
hrundu, meiddist ekki né dó nema
ein 28 ára kona. Mikil er mildi og
miskunnsemi drottins ...
(Næst tekur við skrá um húsa-
skemmdir á 40—50 bæjum, og er
henni sleppt hér).
Fyrst þegar vart varð við þessa
liræðilegu jarðskjálfta, það skeði á
skírdag, sem var sá 1. Aprilis um liá-
degi, hver hræring var svo hörð, að
allmargt hrundi og steyptist niður,
það inni í húsum var, og menn úti
standandi á jörðu hrutu áfram, og
fannst öllum sá svipur koma af út-
norðri. Jafnvel þóttust nokkrir að-
gætnir menn hafa fundið þá hræring
á sjó. Þaðan af var ei svo greinilega
eftir tekið fyrr en þann 13. dag s. m.,
þá mest um gjörði. Það skeði um aft-
urbirtutima, þá ekkert fólk var upp
slaðið og fátt vaknað. Var og ei held-
ur heima á bæjum nema kvenfólk og
unglingspiltar, örvasa menn og ómag-
ar, en karlmannafólk allt verkfært
við sjó. Hafa skynugir menn kunn-
að svo skýrlegast frá að segja, að
lieyrðist fyrst koma þytur yfir húsin,
og þvi næst hafi allt hrærst og titrað
með óttalegustu skelfingum, og virtist
þeim sem mjög litið hléaði við, en þó
mjög skjálfandi og hcrti svo á aftur
með mestu hræringar, og ei linnti það
fyrr en allt var til grunns hrapað.
Hefir ei orðið nær komist eftir að
taka en svo, að undir eins liafði geng-
ið veggir undan húsunum og jafnvel
undirstaðan, sem og sundurdregist og
brotnað trén og rjáfrið og svo niður
brotnað, þar hús hröpuðu helst, sem
inni var og menn og fénaður, og þau,
er sterklegast voru byggð með miklu
þaki, en hin stóðu helst, sem einstök
voru með léttu þaki .. . Samt skeði
það svo fyrir náðarríka verndun
drottins, að enginn maður, ungur né
gamall, í þessu byggðarlagi skaðaðist
né lestist i nokkurn máta. Komust þó
sumir út naktir og flestir litt klædd-
ir mjög, og þeir, eð út komust, gátu
til grafið og náð hinum út nm þekj-
una. Líka komust sumir naktir til
næsta bæjar og fengu svo styrk til að
ná hinum, er ei gátu sér sjálfir bjarg-
að ... Viða urðu sprungur miklar
i jörðinni, þó nú taki þær að síga
saman. Uppi á Gnúpafjalli, segja
kunnugir menn, að sprungið sé sund-
Framhald á bls. 14.