Nýtt kirkjublað - 01.03.1911, Blaðsíða 6

54
NÝTT KIRKJTJBLAÐ
sem hún er fólgin í jiví að samsinna og halda fyrir satt það
sem kirkjan kennir eða í ritningnnni stendur, heldur einvörð-
ungu undir trúnni að því leyti sem hún er í því fólgin að
gefa guði hjarta sitt, — að gjöra vilja guðs, — verðum vér
þá ekki að álykta af því, að þá geli einnig ekM kristnir
rnenn, heiðingjar, hvort heldur er utan eða innan kristninn-
ar, fengið htutdeild i eilífu lífi?
Þessari spurningu hafa menn löngum svarað neitandi
innan kristilegrar kirkju. Þegar á 3. öld er þeirri spurningu
haldið fram af einum kirkjufeðranna, Cýprian biskupi, að
„utan vébanda kirkjunnar sé um enga von sáluhjálpar að ræða,“
— að „enginn geti átt guð fyrir föður, sem ekki eigi kirkj-
una fyrir móður.“ Og í frá dögurn lrins mikla kirkjuföður
Agústínusar hefir það af fjölda kristinna rnanna verið álitið
nokkurnveginn sjálfsagður hlutur, að ekki-kristnir rnenn,
heiðingjar — hreptu eilífa glötun, þeir væru að sjálfsögðu úli-
lókaðir frá hluttökunni í eilífu hjálpræðislííi guðsbarna. Og
til þess að taka af öll tvímæli í þessu efni og varna því að
menn létu heiðingjana fljóta á verkunum inn í ríki himnanna,
kendi sami Agústínus, að „dygðir heiðingjanna væru ljómandi
lestir,“ En þessi skoðun, sem útilokar heiðingjana, er ekki
nema hugsunarrétt afleiðing hinnar röngu skoðunar á eðli
trúarinnar, að hún sé fólgin í því einu, að halda fyrir sann-
ar kenningar kristindómsins og kirkjunnar. Sá sem í þeim
skilningi var vantrúaður gat þar af leiðandi ekki orðið hólp-
inn, því að „sá sem ekki trúir mun fyrirdæmdur verða.“
Með þeim skilningi á trúnni voru fyrst og fremst allir ekki
kristnir menn útilokaðir. Það þótti nokkurn veginn sjálfsagð-
ur hlutur. Og menn tók það yfirleitt ekki mjög sárt, því
að öðrum kosti hefðu þeir reynt að gjöra meira fyrir heið-
ingjana, en þeir gjörðu, — reynt að snúa þeim til réttrar
trúar. En það vita allir, að um allar miðaldir og fram yfir
siðbót, já fram á 18. öld er tiltölulega lítið gjört að trúboði
meðal heiðingja. — En hér við bættist svo það, að kristnir
menn útilokuðu af sömu ástæðu hverir aðra frá sælu guðs-
barna. Katólskir menn kendu, að mótmælendur væru úti-
lokaðir frá himnaríkissælu, j>ví að utan vébanda hinnar kat-
ólsku kirkju væri engin hjálpræðisvon. Það er kenning
Cýprians, sem hér gengur aftur í enn ljótari mynd. En því