Vörður


Vörður - 11.07.1925, Blaðsíða 1

Vörður - 11.07.1925, Blaðsíða 1
RitstjSri os ábyrgð- armaður Kristján Albertson Túngötu 18. vö UR Gefinn lit af BJLiÖstjórn ÍSialtlsílolárlcsiiiLgí. III. ár. Reykjavík 1 1. júlí 1925. Stefnur í skattamálum. Uppspnni stjórnarandstæðinga. í blöðum og á mannfundum hafa fyrirsvarsmenn Framsókn- arflokksins verið undanfarið að reyna að breiða út ósannindi um stefnu íhaldsfiokksins í skattamálum. Um stefnu síns eigin flokks í skattamálum þegja þeir aftur á móti, þó ætla megi að henni sjéu þeir svo kunnug- ir, að frá henni gætu þeir sagt satt. Um íhaldsflokkinn segja þeir það, að hans stefna sje sú, að leggja nefskatta á menn, eða láta alla borga jafn- mikið án tillits lil efnahags. Á- tylluna fyrir þessari fjarstæðu sinni hafa þeir fundið í því, að dóms- og kirkjumálaráðuneytið lagði fyrir síðasta þing frv. eitt frá »Sparnaðarnefndinni« svo nefndu, sem fór fram á nokkra hækkun á sóknargjöldum. Til- drög málsins voru þessi: Þingið 1924 skoraði á stjórn- ina að skipa nefnd milli þinga, til þess að athuga »hversu spara megi útgjöld ríkissjóðs við starf- rækslu á hinum ýmsu greinum rikisrekstursins«. Samkvæmt þessu skipaði stjórnin algerlega ópólitíska nefnd, og áttu þeir sæti i henni Lárus H. Bjarna- son hæstarjettardómari (form.), Guðm. Hannesson prófessor, Ól- afur heitinn Briem formaður Sambands ísl. Samvinnufjelaga, Þorst. Þorsteinsson skrifstofu- stjóri og Guöm. Sveinbjörnsson skrifstofustjóri í dóms- og kirkju- málaráðuneytinu. Þessi nefnd samdi ýms lagafrv., sem miðuðu að því að færa niður útgjöld rikissjóðs, og afgreiddi þau til stjórnarinnar, en stjórnin lagði þau aftur fyrir þingið. Það varð að teljast bein skylda stjórnar- innar að leggja þau frv. nefnd- arinnar fyrir þingið, sem fólu í sjer sparnað á fje ríkissjóðs, þar sem þingið hafði óskað eftir nefndarskipun beint í þeim til- gangi, auk þess sem þetta var sjálfsögð kurteisisskylda við nefndarmennina, sem unnu verk sitt kaupiaust fyrir tilmæli stjórnarinnar. Sókuargjiildin. Eitt af frv. sparnaðarnefndar- innar fór fram á það, að hækka »prestgjaldið«, sem ákveðið var með lögum árið 1909 úr 50 au., sem það heíir verið alla tíð síðan, upp í 3 kr. Þetta prest- gjald rennur ekki i ríkissjóð, svo sem kunnugt er, heldur í prestlaunasjóð svo nefndan, og úr honum eru svo greidd laun presta og prófasta, en ríkissjóð- ur leggur honnm til það sem á vantar að hans eigin tekjur nægi fyrir gjöldunum. Sparnaðar- nefndin getur þess nú í greinar- gerð sinni fyrir frv., að fyrstu árin eftir að þessi nýja skipun komst á eða 1910 og 1911, hafi framlag ríkissjóðs til prestlauna- sjóðs verið um 50 þús. kr. á ári, en sje nú orðið 300 þús., og hafi því sexfaldasL og segir síð- an: »En prestgjalarSgiamkvæmt lögum nr. 40, 1909, hefir att af haldist óbreytt, þrátt fyrir stór- kostlegt verðfall peninga. Er það sennilega einasta almennings- gjaldið, sem ekki hefir verið hækkað. Þannig var kirkjugjald- ið, sem lögmælt var með sömu lögum og prestgjaldið, hækkað með lögunum nr. 29 1921, úr 75 aur. á mann upp í 1 kr. 25 au. Prestgjaldið mundi nú í raun og veru ekki vera helm- ingur móts við það, sem það var framan af. Virðist því ekki áhorfsmál að hækka það, enda er niðurjöfnunargjald fríkirkju- manna, a. m. k. hjer í Reykja- vik, mun hærra en samanlagt niðurjöfnunargjald þjóðkirkju- manna hjer til presta og kirkju«. En hvað hefir nú sfjórnin sagt um þelta frumvarp? Athuga- semdir hennar hljóða þannig: »Frumvarp þetta er komiö frá nefnd þeirri, er skipuð hefir verið samkvæmt þingsályktun efri deildar Alþingis 1924, um nefndarskipantil ihugunarsparn- aði í rikisrekstrinum, og vísast til greinargerðar nefndaiinnar, er hjer fer á eftirff. Þetta er alt og sumt sem stjórnin leggur til málsins. Frumvarpið var auðvitað lagt fram af dóms- og kirkjumála- ráðherranum, sem kirkjumál. Ef það heföi verið skoðað sem skattamáJ, þá hefði fjármálaráð- herranum borið að flytja það. Málið kom fyrir efri deild, þar sem stuðningsmenn stjórn- arinnar voru í algerðum meiri hluta, en fjekk þar ekki fylgi og var felt. Það mun, jafnvel í íslensku stjórnmálalífi, vera leitun á jafn- staðlausum blekkingum eins og þeirri, að þetta frv. sýni stejnu stjórnarinnar og íhaldsflokksins í skattamálum. 1 fyrsta lagi getur það aldrei skoðast sem stefnumál, hvort krónutala gjalda hækkar að til- tölu við lækkandi peningagildi, eða eitthvað í áttina til þess. Rás viðburðanna hefir yfirleitt knúið fram slika hækkun á krónutölu verkakaups, launa, afurðaverðs og yfir höfuð allra tekna og gjalda. í öðru lagi er það blekking, að gera lagafrumvarp ópólitiskr- ar milliþinganefndar að stefnu- máli stjórnmálaflokks, án þess að sá flokkur sjálfur hafi tekið málið upp og borið það fram sem silt mál. Og loks er það blekking, að telja kirkjumál, sem flokkurinn hefir ekki einu sinni fylgt í þinginu, vera stefnumál þess fiokks í skattamálum. Kirkjumál. Um sjálfa tillöguna, að hækka prestgjöldin að krónutali, má ýmislegt segja með og móti, eins og um prestgjaldið sjálft fráupp- hafi. Hjer skal að eins bent á grundvöllinn fyrir þessu gjaldi, því að á honum verða allar umræður um það mál að byggj- ast, ef vit á að vera í þeim. Prestgjaldið er bygt á þeirri grundvallarhugsun, að meðlim- ir þjóðkirkjunnar eigi einir að bera kostnaðinn við sjálfa prests- þjónustuna í þjóðkirkjunni. Með- iimir annara viðurkendra trú- arbragðafjelaga eða kirkjufjelaga eru undanþegnir þessu gjaldi en verða aftur að bera kostn- aðinn við sina eigin guðsþjón- ustu. Það hefir þótt ósæmilegt að neyða menn til að bera kostn- að við guðsþjónustu, sem er ó- samkvæm þeirra eigin trú eða helgihaldi. Ef prestsþjónusta og kirkjuhald þjóðkirkjunnar væri kostað aö öllu leyti af rikis- sjóði, þá væru utanþjóðkirkju- mennirnir í landinu þar með. neyddir til að bera kostnaðinn til jafns við þjóðkirkjumenn sjálfa, af því að skattalöggjöfin gengur jafnt yfir alla. Með þessu væri áðurnefnd grundvallarhugs- un alveg brotin, Nú má vera að ulanþjóðkirkjumenn hjer í landi hafi aldrei krafist þess, að hugsuninni um algerða skift- ingu guðsþjónustukostnaðarins miili trúarbragðaflokkanna væri fylgt út í ystu æsar, enda gerir stjórnarskráin ráð fyrir að rík- ið veiti þjóðkirkjunni sjerslak- an stuðning, og frá upphafi hef- ir ríkið greitt nokkurt framlag til prestlaunasjóðs hennar. í upphafi var þó rikissjóðstillagið talsvert lægra en prestgjöldin. En vegna lækkunar á peninga- gildi og þar af leiðandi launa- hækkunar að krónutali er nú svo komið, að rikissjóðstillagið er orðið ferfalt á við prests- gjöldin. Að fjórum fimtu hlut- um bera núutanþjóðkirkjumenn guðsþjónustukostnaðinn í þjóð- kirkjunni til jafns við þjóðkirkju- menn sjálfa. Engan þarf að furða á því, þólt nú komi fram einhverjar raddir um rjettingu á þessu. Tvær uppástungur hafa komið fram. Önnur frá sparn- aðarnefndinni, sem hjer var um rætt. Eftir henni mundu þjóð- kirkjumenn eins og nú stendur kosta prestsþjónustu sina að 2/c en ríkissjóður, eða allir gjald- endur sameiginlega, að 8/B eða þar um bil. Hin uppástungan er gömul — aðskilnaður ríkis og kirkju. Eftir henni yrði hvert kirkjufjelag einsamalt að kosta sína prestsþjónustu að ölltf leytí. Skoðanir manna munu vera talsvert skiftar um það, hve 29. blað. R e i ð t ý g i margar gerðir, þar á meðal hnakkar svo traustir, að tekin er ÍO ára ábyrgð á virkjunum. Spadahn akkar, nlja.riia.dii*. Ilaiiflvagnar, liestvagnar, afetýgi, listivagna- aístýgi. — Alt af bestu g-erð. AUskonar ólar og lausir hlutir til sööla- og aktýgjasmíða er ávalt fyrirliggjandi. — Beisli, töskur, svipur, keyri, ístöð, bakpokar, veski, klifjatöskur, beislistengur margar tegundir o. fl., o. fl. Ennfremur tjöld, vagna- og fiskyfirbreiðslur og efni í þessa hluti. Landsins stærsta og fullkomnasta fyrirtæki i þessari grein. — Sívaxandi viðskifti sanna að hvergi er betra að gera sín viðskifti en í »Sleipni«. Aðgerdir íijótí og vel af hendi leystar. Vörur sendar gegn eítirkröfu hvert á land sem er. Símnefni »SLEIPNIR« - Sími 646. Laugaveg 74. — Reykjavík. mikla áherslu beri að leggja á þá hugsun, að losa hvernmann við gjald til annarar guðsþjónustu en sjálfs sín. Þeir sem heimta skilnað ríkis og kirkju, eru kröfu- frekastir í þessu efni. Einhverj- ir kunna að vera til, sem vilja bæta úr misrjettinu með því að láta ríkissjóð einnig taka þátt í guðsþjónustukostnaði annara kirkjufjelaga en þjóðkirkjunnar. Þessi skoðanamismunur er all- ur. um kirkjumál, en á honum verða allar skynsamlegar um- ræður um prestgjöldin sjálf eða hækkun þéirra að byggjast. Þau eru og hafa ávalt verið hreint kirkjumál. Nefskattur til rikissjóðs er nú enginn til hjer á landi og eng- in tiilaga hefir komið fram á siðari árum um að lögleiða neinn slikan skatt. Alt Tíma-tal um það eru blekkingar einar. Stefnnrnar tvær. Ósannindum þeirra Fram- sóknarforkólfanna um stefnu í- haldsflokksins í skattamálum verður auðvitað best bnektmeð sannri frásögn um þessa stefnu. Sá er jafnan veikleiki lyginnar en kraftur sannleikans, að þeg- ar þau eru leidd saman, þá verður lygin að engu — eins og myrkrið fyrir birtunni. Hjer á landi eru nú uppi tvær stefnur í skattamálum. Önnurþeirra er islenska stefnan. Henni fylgir íhaldsfiokkurinn. Hitt er útlenda siefnan. Henni fylgir sósialistaflokkurinn og sá hluti Framsóknarflokksins, sem Jónasi frá Hriflu hefir tekist að binda ásamt sjálfum sjer í spyrðu- band þeirra sósíalistanna. Verð- ur gerð grein fyrir þessum tveim stefnum í næsta kafla. (Frh.) Leiðarþingið á Sveinsstöðum. Þingmaður kjördæmisins Guðm. Óiafsson hafði boðað fund þenna eftir að hafa áður boðað leiðar- þing á þrem stöðum öðrum í kjördæminu, — Bólstaðarhlíð, Skagaströnd og Blönduósi. Á Skagastr. og Bl.ósi mættu svo fáir að ekkí þötti fundarfært, í Bólst.hl. komst á fundur með örfáum mönnum. En á Sveins- stöðum fór á annan veg. Kom þar saman fjölmenni hið mesta er nokkru sinni mun hafa átt sjer stað á leiðarþingi hjer í sýslu. Um hjeraðið hafði borist, að á þessum fundi yrðu staddir, þeir Jón Porláksson fjármála- ráðherra, Jónas Jónsson 5. lands- kjörinn þingmaður og Truggvi Pórhallsson ritstjóri. og mun þetta bafa verið aðalorsökin til fjölmennisins. Eflir að þingm. kjördæmisins

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.