Nýtt land - 24.05.1940, Blaðsíða 4

Föstudaginn 24, niaí 1940.
NÝTT LAND
Frá útlöndum.
Framh.. af 1. sí'Su.
varnarlínu vestan viS Soume allt
til sjávar, og mundi þá norSur-
herinn einangrast.
Hreyfistríð.
Frakkar lýstu því yfir þegar um
helgina síSustu, aS þeir mundu
taka upp hreyfistríS. Sú yfirlýsing
þeirra gaf þaS til kynna, aS þeir
treystu ekki lengur á víggirSingar
sínar til aS stöSva framsókn ÞjóS-
verja, og vildu heldur freista þess,
aS mæta þeim á vettvangi, er
bySist á hverjum staS. í samræmi
viS þessa yfirlýsingu þeirra var
þaS, aS þeír skiptu um yfirfor-
ingja og skipuSu nú yfir allt sitt
3i5 Weygand hershöfSingja, sem
þeir hafa kallaS „meistara hreyfi-
stríSsins“. Weygand er tvímæi'a-
laust viSurkenndastur allra núlif-
.andi hefforingja þeirra. Var hann
hægri Hönd Fochs yfirhershöfS-
ingja í styrjöldinni fyrri, og telja
margir,. aS hann hafi ekki átt
minni þátt en Foch í endanlegum
sigri. Bándamanna þá. Annars varS
Weygánd frægari fyrir þaS, aS
þegar svo virtist, aS Rússar væru
í þann veginn aS gjörsigra Pól-
. verja 1920 og stóSu þá viS borg-
arhliS Varsjárborgar, var hann
kallaSur þangaS austur og kom á
stuttum tíma nýrri skiþun á liS
Pólverja og sigraSi Rússa i höfuS-
orustu. En nú er hann af léttast
skeiSi, orSinn 73 ára aS aldri, og
mættu þaS undur heita, ef hann
hefur enn þrek til þvílíkra afreka
og þegar hann var í broddi lífsins
fyrir 20—25 árum.
ÞjóSverjar hafa líka sýfit, aS
þeir eru allt annaS en lömb aS
leika sér viS í hreyíistríSi. Banda-
menn <■ segja aS þeir brjóti all-
ar reglur, sem áSur hafa þótt þar
helzt í gildi. Þeir senda sínar fram-
varSasveitir langt inn í land óvin-
arins og hirSa ekkert um aS halda
sambandi viS meginherinn. Þeir
eiga þaS aS vísu á hættu, aS þær
verSi þá einangraSar ög yfirbug-
aSar öSru hvoru. En þetta telja
þeir miklu minna um vert heldur
en hitt, aS meS því geta þeir
rofiS samaband þaS, sem her and-
stæSinganna hefur viS landiS aS
baki.
í þessu nýtísku hreyfistriSi hafa
brynvélasveitirnar svipaS hlutverk
og riddarasveitirnar höfSu í hern-
aSi fornaldar og miSalda. MeS
riddarasveitunum tókst þá oft aS
komast á sniS viS fylkingararma
óvinanna og vega aS lokum aftan
aS þeim, halda þeim í hnapp og
höggva þá niSur sem hráviSi. Ef
svo reynist, aS þessar brynvéla-
sveitir ÞjóSverja verSi ósigrandi,
hlýtur sigurinn aS verSa þeirra
•megin á vígVöllum Frakklands,
hversu mikinn hetjudug sem
franski herinn sýnir aS öSru leyti.
Hersveitirnar frönsku hljóta þá aS
einangrast, fá hvorki vistir né nýj-
ar vopnabirgSir, vegir verSa rofn-
ir aS baki þeim og allt um kring
og enginn kostur annar en aS gef-
ast upp eSa falla, þar sem þær erti
'staddar.
Enn aðeins forleikur.
Svo segja báSir hernaSaraSilar,
aS þessir atburSir, sem enn hafa
orSiS í Frakklandi, séu aSeins for-
leikur hinnar miklu orustu, sem 1
þar sé í þann veginn aS hefjast.
Bretar segja her sinn i Frakklandi
ósigraSan og óreyndan í þeirri
viSureign, sem enn hafi orSiS. Hafi
/þeir miklar brynvélasveitir, sent
'1 þeör hafi ekki teflt fram enn sem
komt'S er. Hafi raunar ekki veriS
: í eldirm sent af þeirra hálfu enn
taimaS en flugvélasveitir þeirra, og
þtantll þær fyllilega á sporSi þýzku
flugvélasveitunum og þó framar.
ÞjóSverjar segjast hafa unniS
fyrsta leikinn í taflinu i Frakk-
landi, en þó er jafnvel á þeim aS
heyra, aS í þeim sé glímuhrollur
og öryggiS nteira í orSi en í reynd.
ViSurkenna þeir og, aS þar sé
hættulegum andstæSingi aS mæta,
sem er Weygand hershöfSingi.
Weygand segist vera viss um sig-
ur Bandamanna, ef allir foringjar
og liSsmenn geri skyldu sína.
ÞaS sem gerir leikinn tvísýn-
astan fyrir Bandamönnum. er. aS
svo virSist, aS brynvélasveitir
þeirra séu alls ekki jafnvígar bryn-
vélasveitum ÞjóSverja. Svo virSist
og, aS enn sem komiS er hafi
þeir minni flugvélaflota. En þar
geta þeir bætt ört viS, því aS
þeir eiga aS baki flugvélafram-
lei'Sslu Bandaríkjamanna i Ame-
ríku. En i Bandaríkjunum er flug-
vélaframleiSslan aukin stórkost-
lega, og er nú markiS aS koma
henni upp í 50 þús. flugvélar á
ári. Bretar og Frakkar panta flug-
vélar þaSan aS vestan svo þúsund-
um skiptir, og er veriS aS æfa
fjölda flugmanna i Kanada, og
flytja þá sem óSast á vígvellina.
Ef þaS tekst, aS tefja fyrir úrslit-
um um nokkura hríS, má búast viS
aS aSstaSa Bandamanna fari stöS-
ugt batnandi,. a. m. k, í lofthern-
aSf. Annars ber hernaSaraSilum
illa saman um flugvélatjóniS. Bret-
ar segja ÞjóSverja missa 3—4
flugvélar fyrir hverja eina, er
Bandámenn missa. ÞjóSverjar
segja flugvélatjón Bandamanná
miklu meira en sitt.
En hvaS sem sannast kann áS
vera í þessu og hvernig sem taflið
stendur raunverulega í Frakklandi
eins og nú er, þá má viS því búast,
aS þaSan sé voveiflegra tíSinda aS
vænta næstu daga og vikur, og
verSi allt NorSur-Frakkland og
Belgia einn ógurlegur nornaketill,
þar sem tröllslegustu vigvélum,
sem nokkru sinni hafa þekkzt,
lýstur saman meS meiri fitons-
krafti en menn getur dreymt. um
hér á íslandi, og verSi af því
mannfall og allskonar tjón liiS
stórkostlegasta, er um getur í sög-
unni.
Einræði í Bretlandi.
Ekkert sýnir ljóslegar, hversu
leikurinn á vígstöSvunum þykir
tvísýnn og háskalegur, en síSustu
fréttir frá Bretlandi. Þar hefur sú
stjórn, sem telur sig berjast gegn
einræSinu í Þýzkalandi og gjör-
völlum heimi, krafizt og fengiS
einræSisvald yfir öllum arSgæfum
eignum og fyrirtækjum þjóSarinn-
ar, öllum bönkum hennar og öllum
vinnukrafti meSan ófriSurinn
stendur. Þetta er hiS gagngerS-
asta einræSi á atvinnu og fjár-
málasviSum sem hugsast getur, og
gengur lengra en hiS þýzka, sem
leyfir fjármagninu nokkurt frelsi
og vald þar. Frumvarp til laga,
sem heimilaSi stjórninni i Bret-
landi þetta vald, gekk i gegnum
allar umræSur beggja deilda
þingsins á miSvikudaginn og virð-
ist engum andmælum hafa veriS
hreift. Attlee reifaSi máliS fyrir
stjórnarinnar hönd í neSri málstof-
unni, en þaS mikla vald, sem
stjórninni er meS þessu gefiS, er
aSallega lagt í hendur Greenwoods,
sem er fórmaSur atvinnuráSs, sem
á aS hafa yfirstjórn alls atvinnu-
reksturs, Morrisons hergagná-
birgSaráSherra 0g Berin verka-
málaráSherra. — Hafa fulltrú-
ar verkamannaflokksins enska
meS þvi fengiS í hendur mest
vald yfir vinnuafli og fjár-
magni Bretlands, en fulltrúar
íhaldsflokksins hafa meiri völd yf-
ir hernum, (þó er flotamálaráS-
herrann úr Verkamannaflokkn-
um). Annars mun eins og stend-
ur ekki neitt um völd metizt milli
flokka innan Bretaveldis. ÞjóSin
stendur nú í hættunni saman sem
einn maSur. Lög þessi, sem hér
hefur veriS sagt frá, gilda fyrir
allt Stóra-Bretland og NorSiír-ír-
land.
BlöS allra flokka á Bretlandi
virSast fagna þessum ráSstöfun-
um og hrósa stjórninni fyrir þaS
hve skelegg hún sé. Segja þau, aS
þjóSin óski nú einmitt slíkrar
stjórnar.
Frá Noregi.
í Noregi sækja ÞjóSverjar norS-
ur eftir landi og hafa tekiS Mo.
Þó sækist þeim leiSin seint, enda
halda brezk herskip vandlega vörS
úti fyrir ströndunum, og verja yfir
firSina, en fjöllin eru torsótt yfir-
ferSar meS hverskonar hergögn.
Bretar segjast þjarma fastar og
fastar aS ÞjóSverjum i Narvik. Þó
verjast ÞjóSverjar þar enn og
segjast vinna Bretum mikiS tjón
á skipum, bæSi herskipum og
Revýan
1940
Forðum í
Flosaporti
Ieikið annað kvöld kl. 8 V2 •
Aðgöngumiðar seklir frá
kl. 1. Eftir kl. 3, venjulegt
leikhúsverð.
Sími 3191.
flutningaskipum, er flytji liS þang-
aS. Geta ÞjóSverjar stöSugt sent
flugvélar þangaS norSur og ein-
hverju koma þeir þangaS af liSi
og vistum og hergögnum. — NorS-
rnenn halda uppi smáskæruhernaSi
viSsvegar um suSurhluta Noregs
og valda ÞjóSverjum vafalaust
miklu tjóni. Þurfa ÞjóSverjar því
aS halda allmiklu liSi í Noregi og
eru þar aldrei öruggir.
Kyrt um Suður-Evrópu.
ítalir halda enn kyrru fyrir, og
láta ekki eins ÓfriSleg’a og var um
sinn. VirSist svo helzt, aS bréf
Roosevelts' forseta til Mussolinis
hafi sannfært ráSamenn ítaliu
úm, aS réttast væri fyrir þá aS
hafa sig hæga fyrst um sinn. VerS-
ur varla annaS af því ráSiS, en aS
forsetinn hafi boSað þaS, aS
Bandaríkjamenn rnundu ganga í
leikinn, ef verulega óvænlega
horfSi fyrir vinum þeirra Bretum.
Eru og stöSugt háværar raddir um
þaS í Bandaríkjunum, aS þau geti
ekki setiS hjá. — BalkanþjóSirnar
eru allar herklæddar, og sagt er
frá því enn aS nýju,í aS Rússar
safni liSi viS landamæri Rúmeníu.
En tvennum sögum fer um fyrir-
ætlanir þeirra. Halda þaS flestir,
aS þeir ætli að nota sér af því, ef
Rúmenía verSur í vanda stödd og
hirSa Bessarabíu. ASrir hyggja,
aS tilgangur þeirra sé aS mæta
herhlaupi ítala austur yfir Balkan-
skagann og stySja viS bak frænda
sinna Jugoslafa og Búlgara.
Samspil Þjóðviljans
og nazista.
ÞjóSviljinn elur visvitandi á
andúS gegn þeim brezku her-
mönnum, sem hér gegna sínum
skyldustörfum meS látlausri prúS-
mennsku.
ÞaS J>arf ekki annaS en skyggn-
J ast lauslega í dálka ÞjóSviljans nú
■ á degi hverjum til Jiess aS ganga
! úr skugga um þetta. ÞjóSviljinn
hefur gert lítiS úr hugsanlegri
hernaSargetu Jress liSs, sem hing-
aS hefur veriS sent, ViShafSi blaS-
I iS fyrir skemmstu þau orS, aS her
í Jjessi hefSi eflaust æfingu nokkra
! í undanhaldi — „en hvaS getur
hann svo meir?“. Öll hafa um-
mæli blaSsins um hernámiS og
brezku hermennina rniSaS aS því,
aS gera þennan þyrnir í augum
þjóSarinnar enn sárari og vekja
aukna andúS hennar. ÞjóSviljinn
hefir, samhliSa liví, aS hann hefir
af fremst megni Teitast viS aS
svæfa athygli JjjóSarinnar og beina
henni frá þeirri hættunni, sem vit-
anlega var ennþá yfirgengilegri,
hugsanlegri innrás Jiýzka nazism-
ans hér á landi og uppreisn naz-
ista hér, reynt aS færa líkur að
Jjvi, aS brezka hernámiS hafi fyrst
skapaS þessa hættu. Allt miSar
þetta aS því vitandi vits, aS æsa
hugi íslendinga upp á móti brezka
herliSinu, dreifa ugg og kviSa og
valda, ef unnt væri, uppþotum og
róstum í garS Englendinga. SiS-
ast i gær gerir blaSið lítiS úr loft-
vörnum þeini, sem Bretar hafa hér,
en á hinn bóginn sem mest úr Jiví,
aS brezkum bilstjóra hafi orSið
þaS á, aS þrjóta umferðarreglurn-
ar.
Tilkynning.
Allip reikningar vegna þess
setulids, sem var liér frá ÍO.
til 17. maí, fyrir flutninga á
sj 6, bílum o, fl., aðpip en
búsaleigureikningap, verða
gpeiddir í Edinborgarhúsinu.
Hafnarstræti ÍO, herbergi np.
5 á efstu hæð, milli kl. 3 og 5
e.h. föstudaginn 24. maí.
ATH. Ekki má koma med neina reikninga
fyrir húsnæðl, sem verða greiddir sérstak-
lega, né heldur reikninga vegna kins nýja
liðs.
Y firfor inginn.
OtrúBegrt eie §íiú:
Mýtt viknrit:
Flytur greinir og myndir af hinum allra ólrúlegustu
staðreyndum. —
Kostar aðeins 35 aura. — Selt á götum bæjarins í
dag. -- Sölubörnum veitt þrenn verðlaun. -
Komið á Nönnugötu 16, föstudagsmorgun klukkan
9 stundvíslega.-
Tilkynning
írá loftvamanefnd.
Skrifstofa Loftvarnanefndar er í lögreglustöðinni.
Ojnn virka daga kl. 10—12 og 4—7 síðdegis. Sími 5611.
Skrásetning sjálfboðaliða (karla) fer fram á sama tíma.
Rafbylgfjuofninii
ER ÍSLENZK UPPFINNING.
I þeim löndum, þar sem raftækjasamkeppnin er mjög hörð, svo
sem Englandi og Noregi, hefir rafbylgjuofninn verið „patente-
raður“ mótmælalaust. — Getur nokkur bent á betri meðmæli? —
Rafbylgjuofninn verður framleiddur úr vandaðasta efni, sem
’völ er á.
Minni pantanir afgreiddar úr vöruskemmu, stœrri eftir sam-
komulagi.
Að gefnu tilefni skal bent á, að lægstu taxtar til upphitunar húsa
hér í Reykjavík, hinir svo nefndu tilraunataxtar, hafa fengist
þar, sem rafbylgjuofninn er notaður. — Gefið upplýsingar um
stærð herbergja og húsakynni, þá fáið þið þann ofn afgreiddan,
sem yður mun bezt henta.
Sími Rafbygjuofnsins er: 5740.
Nú verður naumast rá5 fyrir því
gert, að Þjóöviljinn beri niikið
skynbragö á það, að hverju haldi
loftvarnirnar inegi koma; reyndar
hefir hann eitthvað af hernaSar-
sérfræöingum sér viö hliB, æföum
austur í Rússíá. En hvaö sem því
líöur, þá er tilgangurinn augljós.
Nú er Jraö svo, aö hermennirnir
hafa komið hér fram meö hinni
mestu alúð og kurteisi og hafa
einnig mætt hinu sama af hálfu
landsmanna. En hér er, eins og
öllum er kunnugt, nokkuö af naz-
istaskríl og öörum óvönduöum
mönnum, sem ekki Jnirfa nema lít-
ið tilefni til þess að sýna sitt rétta
innræti. Undanfariö hafa því miö-
ur orðið einhver brögö aö því, aö
slíkir menn hafi sýnt einstöku her-
mönnum áreitni, og er það illt, ef
örfáir bjálfar verða til þess að
rýra J>á viröulegu framkomu, sem
almenningur almennt hefir sýnt
gagnvart brezka hernum. íslend-
ingum er dvöl hins brezka hers
hér síöur en svo þekk, en geta eigi
við lienni spornað. Þeir eiga aftur
á móti ekkert sökótt viö hina prúö-
mannlegu hermenn setuliösins, og
óvirðuleg framkoma í þeirra garö
er því í mesta máta'skrílsleg og til
þess eins fallin, aö rýra virðingú
tslendinga.