Ný þjóðmál - 10.12.1974, Síða 6

6
NÝ ÞJÓÐMÁL

IhaHið ræður ferðinni
Framhald af bls. 1.
arinnar um sjálfstæði Rikisút-
varpsins.” Þeir vilja sjálfir
ráða rikisfjölmiðlunum.
Fljótlega þegar útvarpsráð
tók að starfa myndaðist þar
meirihluti i mörgum málum.
Þennan meirihluta skipuðu for-
maöurinn, sem var kjörinn af
Samtökunum þótt hann væri i
öðrum stjórnmálaflokki, fulltrúi
Alþýðuflokksins, Alþýðubanda-
lagsins og annar fulltrúi Fram-
sóknarflokksins.
öfgaöflunum i Sjálfstæðis-
flokknum likaði það að sjálf-
sögðu mjög illa, að i deilumál-
um innan ráðsins væri kominn
meirihluti sem þeir voru ekki
einu sinni aðilar að. Þess vegna
hóf þessi armur skipulagða
striðsherferð á hendur útvarps-
ráði. Var Magnús Þórðarson,
sem er launaður starfsmaður
NATO á Islandi, forystusauður
þessara afla i málinu, og notaði
óspart Morgunblaðið i þessu
skyni — bæði Velvakandaþátt-
inn, sem hann sér um og er iðinn
við að semja i, og eins blaðið i
heild.
Það gerði þessum öfgamönn-
um nokkuð erfitt fyrir, að aldrei
kom upp neitt það mál, þar sem
hægt væri að benda á það að
meirihluti útvarpsráös hefði
brotið óhlutdrægnisreglur út-
varpsins, en þess i stað var
reynt að skapa deilur um ýmis
minni háttar mál, auk þess sem
ráðist var persónulega á ýmsa
þá, sem meirihluta ráðsins
skipa.
Það gefur góða hugmynd um,
hvaða hagsmunum þessi öfgaöfl
eru að gæta, að það skuli vera
launaður erindreki hernaðar-
bandalags, sem er helsti odda-
maðurinn i baráttunni fyrir i-
haldsmeirihluta i útvarpsráði.
Það er hins vegar til vitnis um
réttsýni og manndóm Þorvalds
G. Kristjánsson, sem situr i
ráðinu fyrir Sjálfstæðisflokkinn,
að hann hefur ekki tekið þátt i
þessari herferð öfgaaflanna, og
er andvigur þeirri pólitisku
valdniðslu, sem felst i frum-
varpi rikisstjórnarinnar.
Fóru meö Vilhjálm
eins og Einar
Strax og núverandi ihalds-
stjórn var mynduð hóf öfgaarm-
urinn i Sjálfstæðisflokknum
harða baráttu fyrir þvi, að rlkis-
stjórnin flytti stjórnarfrum-
varp, sem gerði kosningu nýs
útvarpsráðs mögulega. Bentu
þeir á þá leið, að breyta litil-
Vésteinn
Framhald af 5. siðu.
leikanum heldur af raunveru
leika. Raunveruleika sem hann
hefur skapað úr þvi efni sem
honum var tiltækt, kannski til
að skemmta sjálfum sér og okk-
ur, kannski til að reyna að fá
okkur til að brjóta niður múra
fangelsisins.
Hreint út sagt
Framhald af bls. 2.
ef það kæmi nú i ljós siöar, þá sé
gert ráð fyrir þvi að þau verði
gerð óskaðleg.
Það tók eins og kunnugt er
mörg ár fyrir almenning að
komast að þvf, að álbræöslan I
Straumsvik dreifði hættulegum
úrgangsefnum hingað og þang-
að, enda lýsti forstjóri álversins
þvi yfir I sjónvarpi, að slikt væri
almenningi óviðkomandi.
Margir myndu ætla, að sú
reynsla hefði kennt ráöamönn
um þjóðarinnar að fara meö
meiri gát i þessum málum. Svo
virðist ekki vera. A.m.k. ber
þessi skýrsla meö sér, að ýmsir
ráöamenn þjóöarinnar virðast
taka á mengunarmálum þess-
arar fyrirhuguðu verksmiðju i
Hvalfirði með furðulegri léttúð.
Það er lágmarkskrafa al-
mennings, að skýlausar og ó-
yggjandi upplýsingar frá óvil-
höllum aðilum liggi fyrir um
raunverulega mengunarhættu
frá þessari verksmiðju, áður en
endanleg ákvörðun veröur tekin
um smiði hennar.
—STARKAÐUR.
lega ákvæðum útvarpslaga um
kosningu útvarpsráðs, og væri
þar með komin átylla til að
kjósa nýja menn i ráðið.
Þar sem málefni útvarpsins
hafa undanfarið verið i athugun
i sérstakri nefnd, sem væntan-
lega skilar áliti á fyrri hluta
næsta árs, töldu ýmsir hógværir
menn að rétt væri að biða með
þessa breytingu sem aðrar þar
til nefndarálitið lægi fyrir, og þá
væri hægt að gera i einu þær
breytingar á útvarpslögunum,
sem menn teldu eðlilegt að
gera.
Þetta mátti öfgaarmurinn i
Sjálfstæðisflokknum ekki heyra
minnst á, og I bandalagi viö þá
foringja i Framsóknarflokkn-
um, sem hvað mest hafa hatast
út i Ólaf Ragnar Grimsson var
lagst á Vilhjálm Hjálmarsson
og hann aö lokum fenginn til
þess að flytja þetta frumvarp.
Sýndi Vilhjálmur þar að hann
hefur, þegar á herðir, sömu lund
og Einar Agústsson, og hafa það
orðið mörgum sár vonbrigði.
Hverjir veröa í
nýja útvarpsráðinu?
Ljóst þykir, að þessi laga-
breyting verði samþykkt fyrir
jólaleyfi þingmanna, og nýtt út-
varpsráð kjörið. Ekki er enn
ljóst, hvort það útvarpsráð
muni endurspegla styrkleika-
hlutföll stjórnmálaflokkanna á
Alþingi, þvi tveir þingflokkar —
Samtökin og Alþýðuflokkurinn
— geta ekki komið fulltrúa i ráð-
ið án samstarfs viö aðra, og er
það i góðu samræmi við lýðræð-
isást ihaldsstjórnarinnar.
Hvað einstaklinga snertir, þá
er hins vegar ljóst, að öfgaöflin i
Sjálfstæðisflokknum, sem ráða
ferðinni, munu setja Magnús
Þórðarson i ráðið, hvort sem
þeim tekst svo að koma öðrum
álika þar inn i staðinn fyrir Þor-
vald Garðar. Talað er um það, að
Þórarinn Þórarinsson hafi svo
litið að gera sem alþingismaö-
ur, ritstjóri, formaður utanrik-
ismálanefndar Alþingis og for-
maður þingflokks Framsóknar-
flokksins, að rétt sé að fela hon-
um formennskuna i útvarps-
ráði, en þó munu öfgaöflin i
Sjálfstæðisflokknum hafa tögl
og hagldir, og er þá hætt við, að
margromað „sjálfstæði” Rikis-
útvarpsins verði skritið á köfl-
um, og að „óhlutdrægni” verði
túlkuð með sérkennilegum
hætti.
Menrt, sem
settu svip á
20. öldirta
Chiang Kai-shek,
kinverskur
stjórnmálamaður,
fæddur 1887
Ósigur Chiang Kai-sheks,
og flótti hans og Þjóðernis-
sinnaflokksins til eyjunnar
Formósu árið 1949, dró mjög
úr áliti Chiang Kai-sheks
sem stjórnmálaleiðtoga og
leiötoga þjóðernissinna i
Kina, en það hafði hann verið
siðan á fjórða áratug aldar-
innar.
Chiang hlaut menntun sina
og þjálfun I Japan, og þar
hitti hann fyrst kinverska
umbótamanninn Sun Yat-
sen, sem sneri honum til
byltingartrúar. Arið 1926 hóf
hann svonefndan norður-
leiðangur sinn, og tókst svo
vel, að árið 1928 varð hann
raunverulegur leiðtogi
landsins.
Hann hélt völdum i landinu
fram til ársins 1949, en réði
þó ekki nema hluta þess
mestan þennan tima. Stjórn
hans var fyrst og fremst
stjórn hinna fáu, riku, og
hann hafði ekki slikan stuðn-
ing, að hann gæti staðist
fyrst styrjöldina við Japani
1937-1945 — en i henni gerði
hann bandalag við kommú-
nista undir leiðsögn Mao
Tse-tung — og siðan i
borgarastyrjöldinni við
Maoista. Enda fór svo, að
hann hrökklaðist úr landi
ásamt helstu stuðnings-
mönnum sinum, og varð að
setjast að á Formósu.
A Formósu er Chiang Kai-
shek þjóðhöfðingi, og kin-
versku þjóðernissinnarnir
hafa verið þar allsráðandi
frá 1950, þótt á eyjunni væri
fyrir þjóð sem er um ýmis-
legt ólik meginlandsbúun-
um. Chiang Kai-shek hafði
sjálfur framan af raunveru-
lega forystu i málefnum eyj-
unnar, og naut viðtæks
stuðnings bandariskra
stjórnvalda, en hin siðari ár
hefur sonur hans haft raun-
veruleg völd i sinum hönd-
um.
SKÁK
ÞRAUT 20
Svartur
Hvltur leikur og mátaj I
'tveimur leikjum.
FRÁ NORÐ URLA XDSKJÖRDÆMI VESTRA
Framhald af 5. siðu.
Þar eru þrjár litlar vatnsafstöðvar á tveim
svæðum, en meginraforkuframleiðslan frá
diesilstöövum”. Siðar i greininm segir: „Um
leið og isatruflunum við Laxá slotar, mun þessi
lina (þ.e. Akureyri — Varmahlið) flytja orku
til Norðurlands vestra og draga úr disilkeyrslu
þar. Siðan verður hinn hluti af tengilinunni frá
Suðurlandi til Norðurlands, og þegar þeirri
samtengingu er Iokið á næsta ári verður
Norðurland vestra mjög vel sett með tengingu
við tvö orkuframleiðslusvæði, Búrfells-
svæðið og Laxársvæðið.”
Það sem er athugavert við þessi ummæli
Magnúsar og þá stefnumörkun, sem i þeim
felst, er fyrst og fremst það, að ekki er um
viðbótarvirkjanir að ræða i þessum stóra
landshluta, sem Norðurland vestra er, frá þvi
sem var á viðreisnartimabilinu. Að visu á að
virkja við Þverá i Fljótum, orku sem nemur
1,6 MW og jafnframt að tengja Skeiðsfoss-
svæðið við Skagafjarðarveitu, slikt mun að
sjálfsögðu bæta nýtinguna á þeirri orku sem til
staðar er. En hvað er þá framundan i orku-
öflun kjördæmisins? Er það nokkuð nema
orkuflutningur að sunnan og norðan um ófyrir-
sjáanlega framtlð?
Sá grunur læðist að mörgum og er í raun
staðfestur i tilvitnun, sem birt er hér að
framan. A þvi leikur enginn vafi, að i þessum
efnum er með þessari stefnu gengið I algjöra
andstöðu við vilja megin þorra fólks I kjör-
dæminu. Það er ótviræður meirihluti fyrir, að
tryggja orkuöflun kjördæmisins á svipaðan
hátt og rakið hefur veriö i þessari grein.
Þvi er ekki úr vegi að geta að nokkru þeirra
möguleika, sem eru til staðar i okkar
landshluta. A engan hátt verður um tæmandi
upplýsingar að ræða en þær ættu þó að gefa
góða hugmynd um þá stóru möguleika, sem i
kjördæminu eru. Ef nefndar eru fyrst litlar
virkjanir svo sem Viðidalsá I Kolugili 2,4 MW,
ennfremur í sama vatnsfalli við Vestur-
hópsvatn 3,2 MW, og Svartárvirkjun við
Reykjafoss, 3,5 MW. Allar þessar virkjanir eru
af þeirri stærðargráðu að teljast heppilegar,
sem ákveðinn grunnaflsforði hver á sinu
svæði, þó verulegar bilanir yrðu á veitu-
kerfinu, t.d. I áhlaupa vetrarveðrum.
Virkjun Blöndu hefur nokkuð verið á dag-
skrá,, en hún er 155 MW að stærð. Slik stór
virkjun gæti vel verið timabær með stórfelldan
orkuflutning i huga. Stofnkostnaður slikrar
virkjunar er á núverandi gengi um 5-6 þús.
milljónir, það ætti ekki að vera nein megin-
regla að setja allar helstu stórvirkjanir
landsins ofan i Heklusvæðið, en forsendur gegn
þvi dreg ég að nokkru fram i lok greinarinnar.
Þá er að nefna Jökulsárvirkjun nr. 1 við ára-
mót Merkigilsár með 70 metra fallhæð, véla
stærð25MW við 4 þús. klst. ársnýtingu, en 17,3
MW við 5800 klst. ársnýtingu og þá gert ráð
fyrir vatnsmiðlun frá Jökulsárvirkjun nr. 3,
sem siðar verður að vikið.
Nefnd virkjun við Merkigil kostar lauslega
áætlað um 700 miljónir, þá kemur virkjun
Jökulsár nr. 2, 5 km. ofan við áðurnefnda
virkjun með áþekkum kennistærðum og
svipuðum kostnaði. Að lokum er svo Jökulsá
nr. 3 með jarðgöngum 8,5 km löngum frá
Bugslónum niður til Jökulsár, fallhæð 300
metrar og virkjað afl um 100 MW. Tvöfalda má
orkuframleiðslu Jökulsár 1 og 2 með tilkomu
vatnsmiðlunar Jökulsár 3.
Helstu kostir við Jökulsárvirkjanir er eftir-
farandi: Þæreruutan byggðar á örfoka landi,
að mestu leyti, laxgegnd engin, náttúspjöll litil
og lega þessara virkjana er mjög hagstæð með
tilliti til væntanlegra tenginga raforkukerfa
Norður og Suðurlands.
Að lokum er rétt að taka fram, að stór-
virkjanasvæðin við Jökulsárnar og Blöndu eru
utan helstu jarðskjálftasvæða landsins, óra-
vegu frá öllum jarðeldasvæðum, en það er
helsta einkennið á núverandi stórvirkjunar-
framkvæmdum, að þær eru allar við eða á
jarðeldabeltum. Kröfluvirkjun er nýjasta og
nærtækasta dæmið, en áður hefur verið minnst
á Búrfellssvæðið.
Virkjun Lagarfoss er þó undantekning, en
telst þó ekki til stórvirkjunar. Vestmannaeyja-
gosið ætti að vera okkur nægileg áminning um
að dreifð örkuöflun er lang hagkvæmust fyrir
landið i heild ög laus við óþarfa áhættu um leið
og stuðlað er að meira byggðajafnvægi.
BÓTAGREIÐSLUR
almannatrygginganna í Reykjavík
Bótagreiðslur i desember hefjast sem hér segir:
Ellilifeyrir mánudaginn 9. desember.
Aðrar bætur en fjölskyldubætur miðvikudaginn 11. desember.
Fjölskyldubætur greiðast þannig:
Mánudaginn 16. desember hefjast greiðslur með 3 börnum og
fleiri i fjölskyldu.
Þann dag opið til kl. 17.
Miðvikudaginn 18. desember hefjast greiðslur með 1 og2 börnum i
fjölskyldu.
Þann dag opið til kl. 17.
Bótagbeiðslum lýkur á þessu ári á hádegi aðfangadags 24. desem-
ber og hefjast ekki aftur fyrr en á venjulegum greiðslutima bóta i
janúar.
TRYGGINGASTOFNUN RÍKISINS