Ný þjóðmál - 22.10.1976, Page 3

FÖSTUOAGUR 22. OKTÓBER 1976
NY ÞJOÐMAL
3
Utgefandi: Samtök frjálslyndra og vinstri
manna
Ritstjóri og ábyrgðarmaður:
ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON
Hrentun: Klaðaprent li.f.
ísland er láglaunasvæði
Þing Bandalags starfsmanna rikisog bæja, sem haldið
var fyrr í þessum mánuði/ sýndi mikla samstöðu opin-
berra starfsmanna. i ályktun þingsins um launamál er
bent á þá staðreynd, að „launakjör íslenskrar alþýðu er
nú orðin ein hin allra lægstu í Vestur-Evrópu", auk þess
sem launamismunur og margháttað misræmi í launa-
málum hefur störlega aukist.
Um þróunina segir m.a. eftirfarandi i ályktun þings-
ins:
,,Hér á landi hefur geisað óðaverðbólga og frá því að
umsamin visitöluhækkun á laun var síðast greidd (1.
mars 74) og til 1. ágúst 1976 hefur framfærsluvísitalan
hækkað um 150% og kaupgjaldsvísitalan, sem um var
samið, hefði líklega hækkað um 130%.
Launastigi opinberra starfsmanna hefur á sama tíma
einungis hækkað um 40—70%.
Þróun kjaramála hefur þannig verið opinberum
starfsmönnum sérstaklega óhagstæð undanfarin ár.
Réttindaleysi samtakanna og félaganna veldur þar
mestu, enda hef ur verulegur hluti baráttunnar beinst að
því að knýja fram breytingar á samningsrétti. í þvi efni
vegur þyngst afnám gerðardóms aðalkjarasamnings og
takmarkaður verkfallsréttur.
Þingið telur það brýnasta verkefni samtakanna á
næstunni að hefja markvissa baráttu gegn þessari
óheillaþróun. i því sambandi felur þingið forystu sam-
takanna að leita samstarfs við Alþýðusamband islands
og önnur heildarsamtök launafólks um samræmdar að-
gerðir i kjaramálum."
Forgangsverkefnin
l framhaldi af þessu leggur þingið áherslu á að for-
gangsverkefni við gerð nýs kjarasamnings á næsta ári
eigi að vera þessi:
„1. Bætt verði að fullu kjaraskerðing undanfarinna ára
og tryggður kaupmáttur, sem sé hvergi lakari en skv.
kjarasamningi BSRB í desember 1973 í endanlegri mynd
hans.
2. Samið verði um verulegar kjara- og launabætur, sem
lyfti launakjörum upp af núverandi láglaunastigi.
3. Full verðtrygging verði tekin upp á laun samkvæmt
óskertri framfærsluvisitölu.
4. Leiðrétt verði launamisræmi, sem orsakast af þvi að
opinberir aðilar neita starfshópum innan BSRB um sam-
bærileg kjör og ríkið semur um við hliðstæða starfshópa
utan samtaka opinberra starfsmanna."
i lok næsta mánaðar verður síðan þing Alþýðusam-
bands íslands haldið. Ljóst er, að þar verður mörkuð
stefna í kjaramálum félagsmanna ASi, a.m.k. í höf uðat-
riðum. Mikilvægt er að stefna þessara tveggja höfuð-
samtaka launþega í landinu fari í meginatriðum saman,
og aðsem nánast samstarf verði á milli þeirra um kjara-
baráttuna. Það er þegar Ijóst, að baráttan á næsta ári
verður hörð, og þess vegna er mjög mikilvægt, að sam-
staða og eining launþega sé sem mest. —EJ.
Styrkir til háskólanáms
í Danmörku
Dönsk stjórnvöld bjóða fram fjóra styrki handa islend-
ingum til háskólanáms i Danmörku námsáriö 1977-78.
Einn styrkjanna er einkum ætlaður kandidat eða stúdent,
sem leggur stund á danska tungu, danskar bókmenntir
eða sögu Danmerkur og annar er ætlaöur kennara til
náms við Kennaraháskóla Danmerkur. Allir styrkirnir
eru miðaðir við 8 mánaða námsdvöl en til greina kemur aö
skipta þeim ef henta þykir. Styrkfjárhæðin er áætluö um
2.059,- danskar krónur á mánúði.
Umsóknum um styrki þessa skal komiö til menntamála-
ráðuneytisins, Hverfisgötu 6, Reykjavik, fyrir 15. desemb-
er n.k. — Sérstök umsóknareyðublöð fást i ráöuneytinu
Menntamálaráðuneytið,
15. október 1976.
ELIAS SNÆLAND JÓNSSON:
Samtökin og samþykkt
framkvæmdas ijómar
Eftir samþykkt
framkvæmdastjórnar Samtaka
frjálslyndra og vinstri manna
fyrr i þessum mánuði, hafa tvær
spurningar einkum verið lagðar
fyrir þá, sem að samþykktinni
stóðu.
Hvers vegna var gripið til
þessarar aðgerðar?
Hvað þýðir þessi samþykkt i
raun og veru?
Það virðist fara nokkuð eftir
þvi,hvererspurður,hvaða svör
eru gefin við þessum spurning-
um, eins og reyndar kemur
fram i þessu eintaki Nýrra
Þjóðmála. Ég tel mér þvi rétt og
skylt að greina i fáeinum orðum
frá afstöðu minni til málsins.
Staðan innan SFV sið-
ari hluta september
Ræða mætti i löngu máli um
starfsemi og baráttu Samtaka-
fólks á undanförnum árum, um
vonir og vonbrigði þeirra, sem
haslað hafa sér völl innan
Samtakanna, og um orsakir
þeirrar þróunar, sem orðið hef-
ur innan þeirra siðustu misser-
in. Þaðmun ég hins vegar ekki
gera hér, enda kann að gefast til
þess tækifæri siðar.
Það fór hins vegar ekki á milli
máia, aðsiðari hluta september
s.l., þ.e. eftir kjördæmisráð-
stefnu' Samtakafólks á Vest-
fjörðum, voru þrjú ósættanleg
sjónarmið uppi innan Samtak-
anna.
i fyrsta lagi sú stefna, sem
Samtakamenn á Vestfjörðum
mörkuðu, að leggja ætti SFV
niður sem landssamtök og
kanna vilja Alþýðuflokksins til
sameiningar á Vestfjörðum.
i öðru lagi sú skoðun sumra
forystumanna, að rétt væri að
leggja SFV niður og ganga til
liðs við Alþýðubandalagið.
i þriðja lagi sú óbreytta af-
staða margra, að eðlilegt og
nauðsynlegt væri að Samtökin
héldu áfram störfum sem
stjórnmálaflokkur.
Talsmenn þessara þriggja
sjónarmiða höfðu þá þegar gert
endanlega upp hug sinn, og Ijóst
varð, að engin von var til þess,
að frekari umræður breyttu á
nckkurn hátt afstöðu þeirra.
Hér skal ekkert um það sagt,
hversu stór hver hópur er, hvort
sem stærð þeirra er miðuð við
virka félagsmenn i Samtökun-
um eða almenna stuðnings-
menn. Það mun reynslan
væntaniega skera úr um. Hitt
var ljóst, að afstaða hvers hóps
um sig var svo eindregin, að
leiðir hlutu að skilja. Enginn
var þess umkominn að koma i
veg fyrir það.
Spurningin var þá með hvaða
hætti og hvenær þáð myndi ger-
ast.
Klofningur á
landsfundi?
Ljóst var, af þessum sökum,
að ef áður boðaður landsfundur
yrði haldinn i lok október,
myndi hann leiða til klofnings
Samtakanna. Þess vegna var
gerð tilraun til að fá fundinum
frestað um tima, en meirihluti
var ekki fyrir þvi i fram-
kvæmdastjórn.
Um mánaðarmótin septem-
ber/október lá þvi fyrir að
landsfundurinn yrði haldinn, og
að á honum yrði að taka afstöðu
til tillögu Samtakanna á Vest-
fjörðum, um að Samtökin yrðu
lögð niður sem iandssamtök.
Augljóst var, að ef sú tillaga
yrði samþykkt, væru SFV úr
sögunni sem landssamtök, en
einnig var ljóst, að ef hún yrði
felld, myndu Samtakamenn á
Vestfjörðum væntanlega segja
skilið við landssamtökin i sam-
ræmi við markaða stefnu sina.
Það blasti þvi við þeim, sem
vildu halda Samtökunum gang-
andi, að hvað svo sem þeir
gerðu á landsfundi myndu
Samtökin splundrast. Þessi
staða gerði það að verkum, að
margir létu i ljós þá skoðun, að
ast.réttast væri að mæta ekki til
landsfundar. Það var þvi mat
manna á þessum tima, að
væntanlegur landsfundur yrði
fámennur. Og alla vega var
ljóst, að á honum yrðu harðvit-
ug átök, sem samt sem áður
myndu litlu breyta um gang
mála.
Við þessar aðstæður kom
fram hugmyndin um þá
samþykkt, sem að lokum varð
gerð. Ljóst er, að margir sam-
þykktu þá leið eingöngu vegna
þess, að þeir töldu hana skársta
kostinn af slæmum kostum,
einkum vegna þess, að hún gæfi
möguleika á, að leiðir skyldu án
harðvitugra átaka.
H v a ð þý ð i r
samþykktin?
Og hvað þýðir þá þessi sam-
þykkt?
Eins og hún ber með sér, þýð-
irhún að framkvæmdastjórn af-
lýsir áður auglýstum lands-
fundi, leggurniður störf og felur
þingflokki meðferð þeirra sam
eiginlegu verkefna, sem hún
hefði annars fjallað um. Þetta
er inntak samþykktarinnar.
Annað ekki.
ORÐSENDING
FRÁ RITSTJÓRA
Eins og flestum mun kunnugt,
hefur starfsfólki Samtakanna
verið sagt upp störfum frá 1.
október s.I. Uppsagnarfrestur
starfsfólks er þrir mánuðir, og
mun það þvi i sfðasta lagi láta af
störfum um áramót, en hugsan-
lega eitthvað fyrr.
Mér þykir rétt að nota þetta
tækifgri til þess að þakka öllum
þcim, sem með skrifum og
annarri vinnu hafa stuðlað að
útgáfu blaðsins á liðnum árum.
Einnig vil ég færa þcim fjöl-
mörgu, vfða um land, sem lagt
hafa á sig mikið starf við að
gera árangur af fjáröflun
Samtakanna i sumar sem
bestan, þakkir fyrir fórnfýsi og
mjög ánægjulegt samstarf.
Elias Snæiand Jónsson
Það er þvi ljóst, að sam-
þykktin sein slik þýðir ekki að
Samtökin hafi verið lögð niður
sem stjórnmála flokkur, enda er
slikt ekki á valdi framkvæmda-
stjórnar. Lög Samtakanna eru
að sjálfsögðu enn i gildi. Þeir
aðilar, sem kjörnir voru i trún-
aðarstöður á siðasta landsfundi
(m.a. i flokksstjórn), og hafa
ekki lagt þau störf niður, gegna
þeim að sjálfsögðu enn.
Menn geta svo auðvitað velt
þvi fyrir sér, hvort þessi sam-
þykkt muni i reynd leiða til þess
i framtiðinni, að Samtökin logn-
ist útaf sem stjórnmálaflokkur.
Svarið við þeirri spurningu ler
auðvitað fyrst og fremst eftir
þvi, hvað þeir. sem vilja halda
áfram starfi Samtakanna sem
stjórnmálaflokks. gera á næstu
misserum. Enn hefur ekkert
komið fram, sem gefur til
kynna, að þeir hyggist leggja
árar i bát.
Hörmuleg þróun.
Hér að framan hef ég mjög
ituttlega gert grein fyrir áliti
•ninu á þvi, hvers vegna sam-
pykkt framkvæmdastjórnar var
gerð og hvað hún þýðir i reynd.
Ég sé ekki ástæðu til að leyna
pvi, að það eru mér mikil von-
Drigði að svo skuli komið fyrir
Samtökunum, sem raun ber
vitni' Þóun innri mála Samtak-
anna siðustu misserin hefur
vissulega ekki verið i samræmi
við þær vonir, sem ég og margir
fleiri höfðu bundið við Samtök-
in. Ég hef verið þeirrar
skoðunar, að Samtökin hefðu
hlutverki að gegna i islenskum
stjórnmálum, og að þau gætu
hæglega gegnt þvi hlutverki ef
þau sýndu samstöðu og hikleysi.
Á landsfundi samtakanna
1974, þegar þeir. sem stóðu að F-
listanum i siðustu alþingis-
kosningum sameinuðust i eina
skipulagsheild. var sú skoðun
rikjandi, að Samtökin hefðu
veigamiklu hlutverki að gegna,
og þá rikti einnig. þrátt fyrir úr-
slit kosninganna. bjartsýni um
að þau væru fær um að gegna
þvi hlutverki. Nú hafa hins
vegar sumir misst trúna, og
ákveðið að hasla sér völl annars
staðar. Spurningin er þvi ein-
faldlega sú, hvor.t þeir atburðir
séu svo alvarlegir. að Samtökin
séu ekki lengur fær um að gegna
ætlunarverki sinu.
Það Samtakafólk. sem telur
sig ekki eiga heima i neinum
öðrum st jórnmálaflokki en
Samtökunum. mun að sjálf-
sögðu gefa svar við þeirri
spurningn á næstu mánuðum.
Þá mun koma i ljós. hvort þeir
hafa þann dugnað og bar-
áttuvilja. sem þarf til að halda
áfram starfsemi Samtakanna
sem stjórnmálaflokks á næstu
árum
Fyrirspum
Karvel Pálmason, formaður
þingflokks Saintaka frjáls-
lyndra og vinstri manna, hefur
lagt fram fyrirspurn til fjár-
málaráðherra um framkvæmd
skattalaga.
Fyrirspurnin er svohljóðandi:
„1. Eru i gildi samræindar
reglur milli skattaumdæma um
framkvæmd skattalaga?
2. Ef svo er, liggja þá fyrir upp-
lýsingar um, hvort framkvæmd
slikra reglna er með sama hætti
i öllum skattaumdæmum lands-
ins, þannig að Ijóst sé, hvort a 11-
ir skattþegnar sitji við sama
borð varðandi framkvæmdina,
t.d. að þvi er varðar frádrátt
vegna viðhalds ibúðarhúsnæðis
svo dæmi sé nefnt?
'i'. Ef slikar reglur eru til, eru
þær þá heimilar almenningi til
upplýsinga?”.