Ný þjóðmál - 22.10.1976, Qupperneq 5

4
NÝ ÞJÖÐMÁL
KoSTUnAGUH 22. OKTÓBEK 1976
FÖSTUDAGUK 22. OKTOBEH 1976
NÝ ÞJÓÐMÁL
5
AMJRÉS KRISTJÁNSSON:
Höldum starfinu
áfram
Samhljóöa samþykkt fram-
kvæmdastjórnar Samtakanna,
þar sem meðal annars er lýst
yfir, að hún muni „leggja niður
störf”, hefur aö vonum vakið
verulega athygli, spurningar,
getgátur og ályktanir, jafnt
Samtakamanna sem annarra.
Sum málgögn annarra flokka
hafa túlkað þetta á þá lund, að
Samtökin væru raunverulega
hætt störfum og ekki lengur til
sem landssamtök. Þetta er að
sjálfsögðu alger misskilningur
og ætti aö vera óþarfi að rök-
styðja það, þar sem þingflokki
Samtakanna hafa verið falín
sameiginleg verkefni, formaður
flokksins er enn með fullu um-
boði og flokksstjórnin einnig, en
þar geta 15 flokksstjórnarmenn
ráðið þvi, aö fundur verði hald-
inn, og flokksstjórnin siðan boð-
að landsfund. Flokksstjórnar-
fundur gæti einnig samþykkt, að
framkvæmdastjórnin tæki upp
störf sin aftur og skilað af sér i
hendurlandsfundar.svo sem til
er í raun og veru ætlast. Fráleitt
virðist mér, að framkvæmda-
stjórnin — eða þeir, sem þá
hefðu ekki sagt sig persónulega
úr henni og Samtökunum, mælt-
ust undan þvi. Auk þess geta
kjördæmasamtökin tekið upp
skipulegt samstarf á landsvfsu
eins og þeim þætti henta.
Sú spurning hlýtur
óhjákvæmilega að vakna hjá
mörgum Samtakamönnum,
hvort það sé löglegt og eðlilegt,
að framkvæmdastjórnin „leggi
niður störf” með þessum hætti,
hvort henni beri ekki að skila
umboði sinu i hendur þeirra,
sem kusu hana og gera þeim
grein fyrir störfum sinum. Að
sjálfsögðu gæti þó hver og einn
framkvæmdastjórnarmaður
sagt sig úr stjórninni persónu-
lega. Þeir, sem ekki gerðu þaö,
ættu að starfa áfram.
Ég tel það satt að segja afar
óeðlilegt, að framkvæmda-
stjórnin leggi störf niöur að fullu
með eigin samþykkt. Þvi lit ég
svo á, að hún hafi aðeins gert
það um sinn og biði átekta um
fyrirmæli flokksstjórnarfundar.
Þótt ég telji þann hátt, sem
hafður var á, bæði vafasaman
og óeðlilegan, samþykkti ég
hann og taldi hann skástu leið-
ina eins og á stóð. Megin-
ástæðurnar voru þessar:
1. Eftir samþykkt Vestfirðmga
um að leggja það til, að Sam-
tökin i heild leituðu til Al-
þýðuflokksins eins um sam-
starf, og fyrir lá, að Samtaka-
félagið á Vestfjörðum mundi
segja skilið við landssamtök-
in, ef sú tillaga yrði felld og
fara sinar eigin leiðir, og
aðrir nokkrir menn úr forysti
liði Samtakanna höfðu einnig
lýst yfir, að þeir vildu leggja
landssamtökin niður og væru
á förum úr þeim, var auðséð,
að landsfundur nú gæti ekki
endað með öðru en hatrömmu
uppgjöri og klofningi, sem
gera mundi þau óvig hvemig
sem málum lyktaði í þvi upp-
gjöri.
2. Af umræðum um þessi mál
var auðseð, að framkvæmda-
st jórnin var með öllu ófær um
að hafa á hendi málefnalega
forystu og gat ekki búið málin
i hendur væntanlegs lands-
fundar með þeim hætti, sem
henni'bar og nauðsynlegt var.
Ég taldi þvi betra að fram-
kvæmdastjórnin gerði hlé á
störíum sinum, viki verkefnum,
sem hún gat ekki leyst sæmilega
af hendi eins og á stóð, til þing-
flokks og flokksstjórnar og legöi
framhald mála i það vald, frem-
ur en efna i misklið sinni til at-
burðarásar og afleiðinga, sem i
senn gætu leitt i ógöngur og ver-
ið i andstöðu við vilja flokks-
stjórnarinnar.
Með þeim kosti, sem tekinn
var, er komið i veg fyrir, að
sundurþykkjan i framkvæmda-
stjórninni leiddi af sér aðra og
alvarlegri þróun eöa biði heim
stærri áföllum á landsfundi,
sem haldinn yrði án nokkurrar
haldkvæmrar samstöðu í fram-
kvæmdastjórn um málefna-
forystu og annan undirbúning
hans. Með þvi að leggja niður
störf um sinn a.m.k. — lýsti
framkvæmdastjórnin yfir van-
burðum sinum til að gegna
þessu hlutverki eins og á stóð,
og til þess aðkoma i veg fyrir að
stærri slys hlytust af þeim,
afhenti hún flokksstjórninni
þessi mál. Þetta er mitt mat á
þvi, sem gerst hefur.
1 öllum þeim umræðum, sem
fram hafa farið i framkvæmda-’
stjórninni, hefur það verið sam-
dóma álit manna, að enn sé
brýn þörf og rikari nauðsyn en
nokkru sinni fyrr að vinna að
samstarfi vinstri manna i land-
inu, og alls ekki sé borin von, að
Samtökin gætu enn þokað þeim
málum til réttrar áttar með
starfi sinu. Enginn hefur haldið
þvi fram, að hlutverki þeirra sé
lokið né réttmætt sé að gefa
samstarfsmál vinstri flokka og
manna alveg á bátinn. Menn
hafa aðeins talað um
mismunandi leiðir.
Ég lit þannig a, að jafnvel þótt
litið virðist miða i sameiningar-
og samstarfsmálum vinstri
manna, þá sé starf flokks, sem
hefur þetta mál efst á dagskrá
félagsleg nauösyn og með þvi að
leggja það niöurnú, væri gert að
engu margt, sem áunnist hefur
og merkið fellt: Úrslit fimm sið-
ustu alþingiskosninga hafa sýnt
með skýrum tölum, að ekki voru
til nema tvö ráð til þess að
mynda vinstri stjórn i landinu.
Annað er það, að vinstri menn,
sem vilja slika stjórn, standi
saman að framboðum — þ.e. að
sameining að einhverju leyti
eigi sér stað. Þess hefur enginn
kostur verið, og þvi lifði ihalds-
stjórnin í 12 ár. Hitt ráðið var,
að nýr flokkur vinstri manna
fengi þá þingmenn, sem á vant-
aði. Til þess ráðs gripu kjósend-
ursjálfirikosningunum 1971, en
þeirfylgdu þvi ekki nógu vel eft-
ir 1974. Þetta viröist ef til vill
mótsagnakennt,en staðreynd er
þetta eigi að siður, meðan kosn-
ingalög eru óbreytt. Og hið
sama mun verða uppia tengingi
i næstu kosningum. Engin
vinstri stjórn verður mynduð
eftir þær, nema Samtökin eða
annar slikur flokkur fái nokkra
þingmenn. Það kemur ekki að
neinu haldi, þótt Samtakafólk
skipti sér milli Alþýðubanda-
lags og Alþýðuflokks eða fleiri
flokka. Ef ekki er hægt að ná
aðaláfanga sameiningamálsins
með þvi að koma á sameigin-
legu framboði vinstri manna, er
næsta skref i þágu þess máls að
hafa framboðum svo, að von sé
um vinstri meirihluta á þingi,
að vinstri vilji þjóðarinnar geti
komið fram til réttra áþrifa.
Vinstri menn gerðu sér Samtök-
insem vopn til þess að ná þessu
marki 1971, og meðan annað
vopn er ekki til, eigum við ekki
að varpa þvi frá okkur. Það
verður hins vegar að ráðast,
hvort þaö dugir i næstu kosning-
um eða ekki, en að minu viti eig-
um við Samtakamenn ekki að
varpa þvi á eld fyrr en það er
komið i ljós, hvort vinstri kjós-
endur vilja beita þvi eða ekki.
Ég fagna þvi mjög, að Sam-
takafélagið i Reykjavik skuli
þegar hafa tekið myridarlega af
skarið og sagt hiklaust vilja sinn
um að halda áfram starfi og ætl-
ar að leita eftir þvi við önnur
félög, að þau taki á ný upp
skipulagt samstarf á landsvisu.
Augljóst er lika af viðbrögðum
fjölmargra Samtakamanna úti
á landi, að þeir eru sama sinnis.
Þvi tel ég einboðið, að félögin
hafi sem mest samráð um þetta
á næstu vikum, siðan óski
tilskilinn fjöldi flokksstjórnar-
manna eftir fundi, sem
formaður flokksins boði. Sá
fundur getur beðiö
framkvæmdastjórnina að taka
upp störf sin á ný og undirbúa
landsfund, eða falið það ein-
hverri annarri nefnd, sem hann
kysi til þess.
t þvi stormahléi, sem vonandi
rikir á meðan beðið er flokks-
stjórnarfundar, geta þeir, sem
óska að kveðja, skrifað úrsögn
sina með kyrrlæti og farið i nýja
vist eins og persónulegur réttur
hvers manns er. En jafnframt
væri með allri kurteisi hafnað
keisaralegri kröfu þeirra um, að
Samtökin verði með öllu lögð
niður brottför þeirra til heiðurs.
Varaformaður og gjaldkeri
Samtakanna leggja niður störf
Nýjum þjóðmálum hefur bor-
ist eftirfarandi yfirlýsing frá
Jóni Helgasyni, form. verka-
lýðsfélagsins Einingar, og
Eyjólfi Eysteinssyni, forstöðu-
manni Sjúkrahúss Keflavikur.
„Þegar framkvæmdastjórn
Samtakanna lagði niður störf og
aflýsti landsfundi fól sú einróma
ákvörðun i sér viðurkenningu á
þvi að enginn grundvöllur væri
lengur fyrir sameiginlegri
starfssemi á vegum flokksins.
Afsögn framkvæmdastjórnar-
innar nær þvi i reynd einnig til
þeirra embættismanna flokks-
ins sem sæti áttu i fram-
kvæmdastjórn, þótt kosnir væru
sérstaklega á landsfundi. Þegar
framkvæmdastjórn hefur ein-
róma lagt niður störf er óeðli-
legt aö einstakir embættismenn
telji sig áfram gegna störfum.
Við undirritaðir viljum þvi sér-
staklega árétta að við gegnum
ekki lengur störfum varafor-
manns og gjaldkera flokksins og
þær stöður eru þvi ekki lengur i
höndum neinna. Þær hafa i
reynd verið lagðar niður.
Jón Helgason,
kosinn varaformaður á
landsfundi 1974
Eyjólfur Eysteinsson,
kosinn gjaldkeri á landsfundi
1974”.
HORÐUR INGIMARSSON:
FRJÁLSAR HENDUR???
1 litlum flokki reynir meira á
samstöðu félaga, hver einstak-
lingur er meira virði, hvert fúa-
sprek meira áberandi, félagsleg
eining byggist á andlega sterk-
ari einstaklingum, en gerist i
stærri flokkum. Þessar stað-
reyndir hafa verið ljósar
hugsandi mönnum, sem að
Samtökunum hafa staðið
siðustu árin.
Enn á ný hryktir i stoðum
Samtakanna. Fúa hefur sett að
gildum stofnum, islensk stjórn-
málaveður hafa reynst þeim of-
viða. Skemmdin er nokkur, en
hversu mikil?
Sérstæð niðurstaða
framkvæmdastjórnar á dögun-
um er afleiðing bresta i félags-
legri samstöðu, þvi hvergi hef-
ur komið fram, að hin stjórn-
málalegu markmiö séu fyrir
róða. Brestirnir byrjuðu efst i
pýramidanum og spurningin er,
hversu langt niður ná
sprungurnar?
Karvel Pálmason, „sterki”
maðurinn i Samtökunum, kaus
á haustdögum að kasta hansk-
anum. Ég fer mina leið, var
hans boðskapur, þið hinir, sem
ekki fylgið mér, getið farið
hvert sem þiö viljið. Formaður
framkvæmdastjórnar, Ólafur
Ragnar Grimsson, hirti ekki um
að kalla saman stjórnina, lék
einleik sem Karvel og bauð
liðinu, sem eftir væri, aö fara til
austurs, þvi Karvel væri á
vesturleið.
Það eru aðeins fáeinir mán-
uðir siðan forystumennirnir
hvöttu til góðra undirtekta við
fjáröflun Samtakanna, sem átti
sér stað með happdrætti. Flokk-
urinn væri svo fjárvana, að
drægi mátt úr öllu starfi, og að
það yrði fyrst og fremst mál-
staðnum að fjörtjóni. Fjáröflun-
in gekk mun betur en bjartsýn-
ustu menn þorðu að vona.
Undirtektir við happdrættið
voru misjafnar, en hvar voru
þær lakastar? Var fúinn i gildu
stofnunum farinn að skemma út
frá sér?
Næstu mánuði fæst úr þvi
skorið, hvort undirstaða
Samtakanna er brostin. Margt
bentir til, að hún sé heillegri, en
toppar pýramidans vilja vera
láta. Það er hlutverk lands-
fundar að ákveða hvert stefnt
skuli, ekki nokkurra manna,
þótt þeir hafi verið kosnir tií
trúnaðarstarfa. Landsfundur er
sá staður, sem gerir úttekt á
störfum trúnaðarmanna flokks-
ins. Samþykkt framkvæmda-
stjórnarinnar á dögunum var
nærri búin að koma i veg fyrir,
að störf trlinaðarmanna
Samtakanna fengju þá úttekt og
meðferð á landsfundi, sem
maklegt verður að teljast. Að
fenginni slikri úttekt var og er
eðlilegt að átta sig á, hver
staðan er, hvort halda skuli
áfram eða leysast upp i frum-
eindir.
Aö lokum skulu tærðar bestu
þakkir til allra þeirra, sem laet
hafa fram fé og fyrirhöfn til
starfs Samtakanna á
Norðurlandi vestra. Við sem
höfum valist til forystu á
þessum landshluta, metum
allan veittan stuðning, þó
ákveðnir forystumenn Sam-
Hörður Ingimarsson
takanna og i fremstu viglinu
hafi ekki kunnað að meta
vaxandi starf.
Tilvist okkar ræðst á næstu
mánuðum.
Hörður Ingiinarsson
formaður K jörd æm isráðs
Samlakanna i Norðurlands-
kjördæmi eystra.
EINAR HANNESSON:
Nokkur orð af gefnu tilefni
Kinar Hannesson
Það væri synd að segja, að
málefni Samtakanna hafi ekki
verið á dagskrá i fjölmiðlum
siðustu vikur, þó að menn hefðu
kosið að það hefði verið á annan
veg en raun ber vitni.
Samtakamenn hafa vissulega
gert sér grein fyrir þeirri hættu,
sem það ástand, er upp hefur
komið, hefur i för með sér fyrir
félagsskapinn. Við reykvískir
samtakamenn höfum þjappað
okkur saman og erum ráðnir i
þvi að styrkja og efla starf-
semina á vegum flokksins i
höfuðborginni, eins og sam-
þykktin, sem gerð var á
aðalfundi félagsins, ber með
sér.
Og ekki nóg með það, við
getum ekki unað þvi að sú
mikilvæga stofnun sem
framkvæmdastjórn SFV er, sé
ekki fyrir hendi. Um það vitnar
ályktun almenns fundar
félagsins frá 18 október s.l.
Við i Reykjavikurfélaginu
viljum ásamt öðrum
samtakamönnum um land allt,
sem eru sama sinnis og við, og
við vitum að þeir eru margir,
bæta úr þessu. Við munum gefa
okkur góðan tima til þess að
undirbúa þessi mál, og sinna
öðrum verkefnum, sem kalla á
úrlausn.
Sýnum samheldni! Verum
trúir Samtökum frjálslyndra og
vinstri manna og þeim mikil-
vægu málefnum, sem þau vilja
vinna að i þágu jafnaðar- og
samvinnustefnu!
Einar Hannesson
form. SKV í Reykjavik
Alyktanir um þjóðmál
og kjördæmismálefni
Eins og frá var skýrt I siðasta
blaði, samþykkti kjördæmis-
ráðstefna Samtaka frjáis-
lyndra og vinstrimanna á Vest-
fjörðum, sem haldin var að
Núpi i Dýrafirði 19. september
s.l., ályktanir um ýmis þjóðmál
og kjördæmismál.
Hér á eftir fara samþykktir
ráðstefnunnar um þessi
málefni.
Efnahags- og launamál.
Rösklega 2 ár eru nú liðin frá þvi
ið rikisstjórn Sjálfstæðis- og
Framsóknarflokks tók við völdum.
Þetta tveggja ára timabil hefur
jinkennst af efnahags- og launa-
itefnu, sem er i algerri andstöðu
/ið launafólk og verkalýðs-
ireyfinguna i landinu.
Akvarðanir stjórnvalda i verð-
agsmálum undanfarnar vikur og
nánuði sýna svo ekki verður um
/illst að rikisstjórin ætlar sér að
lalda áfram kjaraskerðingarstefn-
jnni.
Kjördæmisráðstefnan lýsir al-
gerri andstöðu viö stefnu rikis-
itjórnarinnar i efnahags- og launa-
nálum og hvetur launafólk til að
sameinast um það innan verka-
ýðshreyf ingarinnar að hefja
jfluga baráttu gegn þessari
jheillastefnu.
Þá minnir ráðstefnan á fyrri
/firlýsingar Samtakanna um að
jfnahagsmálin verði ekki leyst svo
iiel sé nema i fullu samráði við
rerkalýðshreyfinguna og samtök
aunafólks.
Bráðabirgöalögin á sjómenn
Kjördæmisráðstefnan fordæmir
larðlega það gerræði sjávarút-
iregsráðherra og rikisstjórnarinn-
ar, sem setning bráðabirgðalag-
inna um kaup og kjör sjómanna,
oer með sér.
Þetta virðingarleysi stjórnvalda
gagnvart sjómönnum er þeim mun
i'urðulegra þegar þess er gætt að
ivergi haföi vinnustöðvun verið
ooðuð — hvað þá yfirstandandi —
pannig að engar forsendur voru á
neinn hátt til þessara þvingunar-
laga á sjómenn.
Það er kaldhæðni örlaganna að
það skuli vera vestfjarðaþing-
maðurinn Matthias Bjarnason,
sem notar ráðherravald sitt til að
hafa með einu pennastriki af vest-
firskum sjómönnum þann ávinn-
ing, sem þeir hafa notið um ára-
raðir, vegna hagstæðari samninga
við útvegsmenn á Vestfjöröum.
Vestfirskir sjómenna kunna
áreiðanlega svar við þessu gerræði
rikisstjórnarinnar.
Skattamál
Kjördæmisráðstefnan leggur á
það mikla áherslu að breyting fáist
á skattalöggjöfinni. Það herfilega
misrétti, sem á sér stað i skatta-
málum, misbýður svo réttlætistil-
finningu þorra skattþegnanna að
ekki verður viö það unað lengur.
Timi er til kominn — og þó fyrr
hefði verið — að koma i veg fyrir að
stórir hópar innan þjóðfélagsins
komist hjá að greiða réttlátlega af
tekjum sinum til samfélagsins. Þá
verður að tryggja að ekki verði
lagður tekjuskattur né útsvar á
neinar bætur almannatrygginga og
lifeyrissjóðagreiðslur. Veröur aö
krefjast þess að bót verði hér á
ráðin.
Dómsmál
Kjördæmisráðstefnan lýsir
áhyggjum sinum yfir þeirri ógnar-
öld afbrota og fjársvika, sem
virðist vera gengin i garð á tslandi.
Vart liður svo dagur að ekki berist
fréttir af slikum málum, sumum
hverjum svo ógnvekjandi að al-
menningur stendur agndofa
frammi fyrir þeim. Einskis má láta
ófreistað hvorki i tima né fjármun-
um, til að uppræta þá spillingu,
sem rikir i þessum efnum.
Yfirvöld dómsmála og stjórnvöld
verða að hreinsa til og endurvekja
trú islendinga á þvi að þeir búi i
réttarfarsriki.
Landhelgismálið
Kjördæmisráðstefnan skorar á
alla islendinga að veita stjórn-
völdum það aonaid, sem dugar, til
að koma i veg fyrir að frekari
samningar verði gerðir um veiði-
heimildir útlendingum til handa
innan islenskrar fiskveiðilögsögu.
Sérstaklega skorar ráðstefnan á
vestfirðinga að halda vöku sinni i
þessu máli. Reynslan hefur sýnt
svo ekki verður um villst að allar
undanþáguheimildir útlendingum
til handa innan fiskveiðilögsögunn-
ar bitna harðast á vestfirðingum.
Auk þess að öllum islenska togara-
flotanum er stefnt á Vestfjarðamið
hafa stjórnvöld með samningum
við þjóðverja og breta stefnt togur-
um þeirra þjóða á miöin úti fyrir
Vestfjörðum allt inn að 34 milum.
Verði sliku haldiö áfram blasir
hreinn voði við öllu atvinnulifi á
Vestfjörðum.
Byggðamálin.
Eitt af ákvæðum stjórnarsátt-
mála núverandi rikisstjórnar er
stóraukin byggðastefna. I fram-
kvæmd hefur þetta ákvæði verkað
Framhald á bls. 6
ÓLAFUR RAGNAR GRÍMSSON:
Afnám framkvæmdastjórnar
og aflýsing landsfundarins
— greinargerð um aðdraganda
Þegar ný Þjóðmál birta sam-
þykkt framkvæmdastjórnar um að
leggja niður störf og aflýsa lands-
fundi vegna þess að skiptar skoð-
anir rikja um leiðir að hinu upphaf-
lega markmiöi og farsælast sé að
hver og einn starfi i samræmi við
það sem hann telur ákjósanlegast,
þykir mér tilhlýðilegt að skýra les-
endum blaðsins frá aðdragand-
anum að þessum ákvörðunum. Vit-
neskja um aðdragandann gerir
mönnum li'ka betur kleift að skilja
hið raunverulega eðli málsins.
Þegar landsfundur var haldinn
1974 var tekin ákvörðun um að ann-
ar skyldi haldinn að ári eða 1975.
Þegar fór að liða að eðlilegum
boðunartima þess fundar þóttu
málefni flokksins vera I slikri
deiglu að erfitt myndi reynast að
kalla saman landsfund ef hann ætti
að vera vettvangur raunverulegra
ákvarðana um framtið flokksins.
Arið 1975 leið þvi á enda án þess að
boðað væri til landsfundar. A fyrstu
mánuðum þessa árs fóru einstakir
framkvæmdastjórnarmenn að
knýja á um að landsfundur yrði
ákveðinn. Þá þegar var ljóst að
áhrifamiklir aðilar i flokknum
drógu mjög i efa að grundvöllur
væri fyrir áframhaldandi starf-
semi sem miðast ætti við framboð
flokksins i næstu þingkosningum.
Margir framkvæmdastjórnarmenn
voru þeirrar skoðunar að. taka
þvrfti aðstöðu til slik'ra grundvall-
armála á miðju kjörtimabili.
Umrfam allt bæri að forðast að
beðið yrði með umræður og
ákvarðanir þar til kosningahiti
væri farinn að aukast. Reynslan fra
1974 væri viti til varnaðar. Frið-
samleg sko
anaskipti á miðju kjörtimabili
væru æskilegastur undanfari
ákvörðunarum framtið flokksins. I
samræmi við þessi stjónarmið
töldu einstakir framkvæmda-
stjórnarmenn rétt að halda lands-
fund á sl. vori. KarVel Pálmason,
þingmaður Vestfirðinga, lagðist
hins vegar eindregið gegn lands-
fundi á þeim tima og taldi nauð-
synlegt aö fá tóm til að ræða málið
og mynda afstöður meðal kjör-
dæmismanna. Þar eð úrslitin i
Vestfjarðakjördæmi mynduðu
grundvöll að þingflokknum var tal-
ið raunsætt að biða niðurstaðna
kjördæmismanna og féllust fram-
kvæmdastjórnarmenn þvi á að
fresta landsfundi cnn og boöa hann
i lok októbermánaðar.
Þótt framkvæmdastjórn frestaði
þannig landsfundi var talið rétt að
láta fara fram umræður um stöðu
og framtið flokksins og voru 15. og
22. júni '76 haldnir langir fundir um
það efni. Bauö framkvæmdastjórn
til fundanna þeim mönnum sem
skipað höfðu efstu sæti á framboðs-
listum i siðustu kosningum og voru
i nágrenni fundarstaðar. Sátu fund-
inn forystumenn framboöslista
Samtakanna i öllum kjördæmum
1974. A þessum fundum fóru fram
itarlegar umræður Töldu sumir
einsýnt að flokkurinn gæti ekki
lengur gegnt sinu upphaflega hlut-
verki en aðrir töldu ekki timabært
að taka slika afstöðu. Allir voru þó
sammála um að ræða þyrfti þessi
mál meðal flokksmanna yfir sum-
armánuðina.
Þótt sú umræða færi viða fram
var hún hvergi eins skipulögð og
itarleg og á Vestfjörðum. A kjör-
dæmisþingi þar um miðjan
september voru gerðar samþykktir
sem fólu i sér niðurstöður þeirra.
Um leið og Samtökin á Vestfjörö-
um ákváðu að hefja viðræður við
Alþýðuflokkinn um sameiginlegt
framboð, og lýstu þvi yfir opinber-
lega, fólu þau Karvel Pálmasyni að
koma á framfæri við fram-
kvæmdastjórn itarlegri afstöðu
þeirra til ákvarðana væntanlegs
landsfundar. A fundi i undirnefnd
framkvæmdastjórnar sem skipuð
var undirrituöum, Karvel Pálma-
syni og Magnúsi Torfa Ólafssyni
(Jón Helgason .at einnig tvo fundi
nefndarinnar) og siðan á jundi
framkvæmdastjórnar 23. seþtem-
ber skýrði Karvel frá tillögum
Vestfirðinganna. Þær fólu i sér aö
væntanlegur landsfundur lýsti þvi
yfir að hann yrði hinn siöasti,
framkvæmdastjórn og aðrirstjórn-
endur, svo sem formaður og vara-
formaöur, yrðu ekki kosnir, þannig
yrði lögð formlega niður öll sam-
eiginleg starfsemi. Siðan gæti hver
eining flokksins ákveðið sina fram-
tið óháð þvi hvað aðrir geröu. Þeg-
ar i undirnefnd lagði Magnús Torfi
Ólafsson eindregið til að landsfundi
yrði enn frestað, t.d. til mánað-
armóta janúar/febrúar 1977, en
aðrir nefndarmenn lögðust gegn
þvi þar erð þá yrði liðið eitt og hálft
ár frá þvi halda átti landsfund. A
fundi framkvæmdastjórnar 23.
september var rætt itarlega um til-
lögur Vestfirðinganna og frest-
unarhugmynd Magnúsar Torfa
ólafssonar. Þegar ljóst var að
meirihluti var andvigur frestun dró
Magnús Torfi hugmynd sina til
baka og fór þvi ekki fram atkvæða-
greiðsla.
A þessum sama fundi var flutt
skýrsla um fjárhagserfiðleika
blaðaútgáfunnar og flokksins
Ólafur Ragnar Grimsson
almennt og reyndust þeir enn vera
miklir þrátt fyrir mikið átak i fjár-
söfnun. Ljóst var að eng;nn grund-
völlur var fyrir blaðaútgáfu og
starfsmannahaldi i sömu mynd og
áður. Framkvæmdastjórnin sam-
þykkli þvi að segja starfsdólki
blaðsins og flokksins upp stöfum.
Var það siðan gert frá og með 1.
október en Eliasi S. Jónssyni og
Sigurlaugu Guðmundsdóttur jafn-
framt þakkaö frábært starf i þágu
flokksins. A þessum fundi kom
einnig fram að flokknum hafði ver-
ið sagt upp húsnæðinu að Ingólfs-
stræti 18. Vegna hinnar erfiðu fjár-
hagsstöðu treysti framkvæmda-
stjórnin sér ekki til að leigja nýtt
húsnæði enda minni þörf fyrir slikt
þegar öllu starfsliði hafði verið
sagt upp.
1 lok framkvæmdastjórnar-
fundarins 23. september var undir-
nefndinni sem skipuð var undir-
rituðum, Karvel Pálmasyni og
Magnúsi Torfa Ólafssyni falið að
„leita leiða til að ná samstööu inn-
an framkvæmdastjórnar og meðal
annars samtakafólksum tillögur til
afgreiðslu mála á landsfundi.” Var
nefndinni falið að hafa samráð við
Jón Helgason. A fundum undir-
nefndarinnar næstu daga kom
fram að mikil óvissa rikti um sókn
manna á væntanlegan landsfund
og báru menn ýmist fyrir sig að
i kjölfar samþykktarinnar á Vest-
fjöröum væri óraunhæft að halda
áfram eöa að ljóst væri að lands-
fundurinn yrði aðeins deilufundur
sem engum jákvæðum tilgangi
gæti þjónað. A næsta fundi fram-
kvæmdastjórnar, þann 30. septem-
ber, kom fram að undirritaður og
framkvæmdastjóri flokksins töldu I
ljosi athugana sinna aö allar likur
bentu til að landsfundur yrði
einungis sóttur að 10-30 réttkjörn-
um fulltrúum. A þessum sama
fundi kom fram að undirnefndin
hafði ekki komið sér saman um til-
lögur, en Karvel Pálmason lagði
fram skriflegar hugmyndir Vest-
firðinga og Kristján Bersi Ólafsson
lagði fram 'nugmynd að samkomu-
lagi um afgreiöslu málsins.
Matiö um fámenni væntanlegs
landsfundar styrktist næstu daga,
enda haföi enginn framkvæmda-
stjórnarmaðurandmælt þvi á fund-
inum 30. september. Ljóst var að
nauðsynlegt var að leita annarra
leiða til að fá botn i málin. Undir-
ritaður hóf þvi könnun meðal f ram-
kvæmdastjórnarmanna á mögu-
leikum til samkomulags um mála-
lok. t þeirri könnun voru eftirfar-
andi atriði lögð til grundvalllar:
1) Ljóst var að samþykkt Vest-
firðinga og skoöanir ýmissa ann-
arra aðila i flokknum fólu i sér að i
reynd var ekki lengur grundvöllur
fyrir sameiginlega starfsemi.
2) Þótt flestum, ef ekki öllum,
væri þessi veruleiki ljós, þá vildu
sumir komast hjá þvi að viður-
kenna hann formlega og voru þvi
ekki reiðubúnir til að samþykkja
hinar afdráttarlausu tillögur Vesl-
firöinganna um meðferð mála á
landsfundi.
3) Landsfundurinn yrði í hæsta
lagi sóttui' af tveimur eða þremur
tugum réttkjörinna fulltrúa og slik
fámenn samkoma væri litt til
sóma, einkum ef hún ætti eftir að
leysast upp i deiluhópa.
4) Rikur vilji var meðal allra
hlutaðeigandi aðila til að fá á frið-
saman hátt botn í málin og helsl
þannig aö hver og einn hefði siðan
frjálsræði til að gera það sem hon-
um þætti ákjósanlegt.
5) Ljóst var að á næstu vikum og
mánuðum myndu hinir ýmsu hlut-
arSamtakanna halda i ýmsar áttir.
t.d. til viðræðna við Alþýöuf lokk, til
inngöngu i Alþýðubandalagið, og til
starfa hver á sinum heimavett-
vangi, t.d. þar sem Samtökin hafa
bæjarfulltrúa. Flokkurinn myndi i
reynd leysast upp hvað sem öllu
formi líði Qg mikilvægt væri að
finna þeirri þróun átakalausan og
friðsamlegan farveg.
I stuttu máli má draga grundvöll
könnunarinnar saman i eina setn-
ingu: Hvernir væri hægt að ná
samstöðu um aðgerð sem uppfyllti
i reynd kjarnann i tillögum Vest-
firöinganna en jafnframt virkaði
ekki þannig að þeir hefðu knúið
aðra til undirgefni, eða m.ö.o.
hvernig var hægt að leggja i reynd
niður sameiginlega starfsemi án
þess að ýmsir aðilar, einkum úr
Reykjavikurfélaginu, þyrftu að
tapa virðingu sinni?
Sú lausn sem undirritaður kynnti
íramkvæmdastjórnarmönnum dag
ana 2.-10. október var i öllum
meginatriðum samhljóða hinni
endanlegu samþykkt fram-
kvæmdastjórnarinnar eins og hún
er birt hér i blaðinu. Þegar 1 jóst var
að samstaða næðist i fram-
kvæmdastjórninni um þessa leið
var tillagan kynnt ýmsum for-
ráöamönnum flokksins víöa um
land. Hún naut þvi viðtæks stuðn-
ings utan raða framkvæmdastjórn-
ar. Kjarni þessarar endaloka felst i
þvi að láta verkin tala en forms-
atriði liggja milli hluta. Fámenn-
um og hugsanlega deilugjörnum
landsfundi var aflýst. Þótt flokks-
stjórn væri enn til á pappimum var
að frumkvæði Magnúsar Torfa
Ólafssonar gert samkomúlag um
að forystusveit flokksins myndi
ekki beita sér fyrir þvi að hún yröi
kölluö saman. Þessi samþykkt var
fyrstgerði fyrrgreindri undirnefnd
og henni siðan lýst á siöasta fundi
framkvæmdastjórnar. Meginrök-
semdin fyrir þvi aö gera einróma
samþykkt i framkvæmdastjórn um
aö leggja niður störf var að leysa
málið með þvi að komast hjá deilu-
fundum i öðrum stofnunum. Þegar
öll sameiginleg starfsemi hefði
verið lögö niður myndi framtiðin
tala skýrustu máli um eðli þeirrar
ákvörounar. Deilur um form væru
Framhald á bls. 6