Ný þjóðmál - 22.10.1976, Blaðsíða 8

MAGNÚS TORFI ÓLAFSSON:
Að vera eða vera ekki
Sainþykkt framkvæmda-
stjórnar Samtakanna um aö sú
stofnun leggi niöur störf og aö
aflýsa landsfundi ber með sér
aö hún er málamiðlun og liklega
engum sem að henni stóöu fyili-
lega aö skapi. Pessi kostur þótti
illskárstur eins og komiö var,
þegar ljóst var orðið aö inn-
an framkvæmdastjórnar voru
uppi ósættanicgar skoöanir á
framtið Samtakanna.
Fyrir lá aö á landsfundi yröi
gerö tiilaga um að ákveöiö yrði
aö þessi skyldi veröa hinn siö-
asti sem Samtökin efndu til og
engar kosningar eiga sér staö i
stöður og stofnanir á þeirra veg-
um, sem hefði þýtt aö Samtökin
væru lögð niður. Skoöun min er
aö meirihluti samtakafólks sé
andvigur slikri ráðabreytni og
tillaga i þessa átt heföi verið
felld á landsfundi. En þar sem
vitaö var aö þeir sem leggja
vilja Samtökin niður heföu fariö
sinu fram hvaö sem landsfund-
ur ályktaði. var vandséö aö
nokkuö væri unniö meö þvi aö
efna til slikrar samkomu.
Niöurstaöan i framkvæmda-
stjórn varð að mcnn i>rðu þar
sammála um aðslá föstu að þeir
væru svo ósammáia um framtið
Samtakanna aö sú stofnun gæti
ekki lengur gegnt þvi hlutverki
að móta heildarstcfnu fyrir þau,
og þeim sem hverfa vilja af
þeim starfsgrundvelli sem
Samtökin hafa hingað til lagt
var gefið það frjálst. Hins vegar
er ljóst að þar meö eru Samtök-
in siður en svo lögð niöur, hvað
sem um það er básúnað i fyrir-
sögnum blaöa annarra flokka.
Bæði er. að framkvæmdastjórn
hefur ekkert vald til slikrar
ákvöröunar, og aörar stofnanir
Samtakanna eru enn viö lýði,
þótt framkvæmdastjórnin leggi
Magnús T. Ólafsson
niöur störf. Samtakafólki sem
kýs að halda áfram störfum á
sama skipulagsgrundvelli og
hingaö til er þvi ekkert að van-
búnaði.
Illutverk Samtakanna i is-
lenskum stjórnmálum hefur frá
upphafi veriö tviþætt annars
vegar er markmið þeirra aö
stuðla að sameiningu vinstri
afla i landinu i öfluga fylkingu.
Þar að auki hafa þau safnaö um
sig og gert virkt vinstra fylgi
sem ella hefur ekki þau skilyrði
sem þaö kýs til aö hafa áhrif á
stjórnmálaþróun og valdahlut-
föll á Alþingi.
Eins og kosningaúrslit 1971
annars vegar og 1974 hins vegar
sýna, hefur Samtökunum tekist
misjafnlega að rækja þetta hlut-
verk. En þaö er að minu áliti til-
efnislaust og i hæsta máta
ótimabært aö ætla aö fá þvi
slegið föstu einmitt nú aö hlut-
verki Samtakanna i islenskum
stjórnmálum skuli lokiö. Leiöa
má rök aö þvi, að þvert á móti
sé nauösynlegt að Samtökin séu
við þvi búin að leggja sitt sér-
staka ióð á vogarskálina, ef
hnekkja á fyrr en seinna þeirri
hægri stefnu scm núverandi
rikisstjórn fylgir.
Okkur, sem teljum að svona
sé inálum háttaö, þykir aö
sjálfsögöu miður, að sumir
þeirra scm um skeiö kusu að
hasla sér völl innan Samtak-
anna telja sig nú ekki eiga þar
heima lengur. Með samþykkt
Iramkvæmdastjórnar er þeim
greidd leið til aö fara i friði, án
þeirra illinda og átaka sem oft
vilja fylgja, þegar leiðir skilur i
stjórnmálum.
Samtakafólk hefur nóg verk-
efni fyrir höndum, og engin
ástæöa er til aö eyða kröftum
frekar en orðiö er i deilur um
spurninguna:
Að vera eöa vcra ekki.
KARVEL PÁLMASON:
Samþykkt framkvæmdastjórnar
í samræmi við óskir Vestfirðinga
Á undanförnum vikum og
mánuðum hafa átt sér staö
miklar umræður um framtiö
Samtakanna.
Þessar umræður hafa ekki
bara farið fram meðal forystu-
manna þeirra og stuöningsfólks,
heldur hefur ekki sföur veriö
rætt og ritaö um Samtökin og
framtið þeirra af öörum, sem
utan þeirra standa. Þó uröu
þessar umræður fyrst afgerandi
eftir aö kjördæmisráöstefna
Samtakanna á Vestfjöröum
haföi sent frá sér ályktun þess
efnis, aö hún teldi, aö á
landsfundi, sem halda átti nú i
október, hlyti aö verða tekin
afstaöa til þess, hvort Samtökin
ættu aö starfa áfram eins og
veriö hefur, eöa, eins og i
ályktuninni segir, hvort leita
beri nýrra leiða.
Jafnframt var i þessari
ályktun itrekaöar fyrri sam-
þykktir Samtakanna á Vest-
fjörðum um nauðsyn
sameiningar jafnaöarmanna i
einum flokki, og aö þau vildu fá
úr þvi skoriö, hvorl Alþýöu-
flokkurinn er reiöubúinn til sam
starfs við Samtökin. Engum,
sem fylgst hefur með stjórn-
málum á undanförnum árum,
hefði átt aö koma þessi afstaða
okkar Vestfirðinga á óvart, þvi
viö höfum á hverri kjördæmis-
ráöstefnu itrekaö þessa stefnu
okkar.
A kjördæmisráöstefnunni á
Núpi i haust voru þessi mál
rædd mikið, enda má segja, aö
þetta mál hafi verið annaö
aöalmál ráöstefnunnar.
Viö töldum hinsvegar rétt aö
biöa til landsfundar meö aö gera
frekari grein fyrir afstööu okkar
til áframhaldandi starfs
Samtakanna. Viö töldum
landsfund þann vettvang, sem
eölilegast væri aö málinu væri
fyrst gerö skil. Ég hef aö sjáif-
sögöu gert grein fyrir afstööu
okkar Vestfirðinga á fundum
framkvæmdastjórnar Samtak-
anna, og þaö má segja, að sú
leið, sem nú hefur verið valin og
samþykkt einróma af fram-
kvæmdastjórn, sé sú, sem við
Vestfirðingar töldum aö réttast
væri aö fara eins og mál stæöu,
þó aö viö á kjördæmisráðstefn-
Karvel Pálmason.
unni geröum ráö fyrir, aö um
málið yröi fjallað á landsfundi.
En með þeirri ályktun, sem
samþykkt var af framkvæmda-
stjórn, þá er það ljóst, að hún
leggur niður störf og jafnframt,
að engin sameiginleg stefnu-
mótun cr fyrir hendi, og i
áframhaldi af þvi er hverri
einingu flokksins, þingflokki,
kjördæmasamböndum, flokks-
félögum og einstaklingum
fengið i hendur að ákveöa meö
hvaða hætti hver þessara
eininga um sig telur æskilegast
aö vinna i anda upprunalegs
markmiös Samtakanna, þaö er
sameining lýöræöissinnaöra
jafnaðar- og samvinnumanna í
einum flokki. Þaö er nauð-
synlegt i þessu sambandi aö
hafa I huga, að Samtökunum
var ekki ætlaö aö vera til
langframa fimmti varanlegi
stjórnmálaflokkurinn i landinu.
Og það er min skoöun, að
affarasælast sé aö horfast i
augu við þá staöreynd, aö
upprunalegum markmiðum,
sem Samtökin settu sér, hefur
ekki verið náð. Þaö getur veriö
erfitt aö viöurkenna slikt, en
min skoðun er, aö allra hluta
vegna sé nauösynlegt aö gera
sér grein fyrir þvi og
viöurkenna.
Sú leið, sem nú hefur verið
valin, er samkomulagsleiö, sem
ætti að koma i veg fyrir að efnt
sé til átaka til þcss eins að full-
nægja formlegu hliö þessara
ákvaröana.
Ég tel að þeir forystumenn
Samtakanna, sem aö
ályktuninni standa, séu menn aö
meiri, því þeir hafa sýnt, aö
þrátt fyrir ágreining um leiöir
að settu marki, hefur þeim
tekist að finna leið, sem gefur
þeim sjónarmiðum, sem helst
hafa komið upp innan
Samtakanna, möguleika á aö
finna vettvang, sem hver og
einn telur best viö hæfi i baráttu
að settu marki.
Hér ætti aö vera stýrt framhjá
þeim skerjum, sem oftast hafa
orðið ásteitingsste i nn
forystumanna, sértstaklega á
vinstri væng stjórnmálanna,
það er að efna til uppþota vegna
ágreinings þó fyrirsjáanlegt sé,
aö slikt hafi illt eitt i för meö sér
og þjóni þeim einum tiigangi aö
vera vatn á myllu and-
stæðinganna
465nefndir árið1975kostuðu 123 mdb'ónir
Birt hefur veriö hin árlega
skýrsla um stjórnir, nefndir og
ráö á vegum rikisins, og er hún
fyrir áriö 1975. Þar kemur fram,
aö þaö ár voru 465 nefndir starf-
andi. Heildarfjöldi nefndar-
manna var 2.340, en heildar-
kostnaöur viö nefndirnar rúm-
lega 123 milljónir króna.
Hér er birt yfirlit yfir fjöiida-
nefnda og nefndarmanna áriö
1975 ásamt kostnaði, og er þeim
skift eftir ráðuneytum.
Vekja má athygli á þeirri
staðreynd, að þótt nefndir séu
næst flestar hjá iðnaðarráöu-
neytinu, 58, þá er kostnaöurinn
viö þær 58 nefndir næstum þvi
jafn mikill og kostnaðurinn við
150 nefndir menntamálaráðu-
neytisins.
Mjög er misjafnt hvað ein-
staklingar hafa miklar auka-
tekjur vegna setu i nefndum á
vegum rikisins. Séu hins vegar
laun og þóknun vegna nefndar-
starfa tekin saman, mun Guð-
mundur Skaftason, lögfræðing-
ur, eiga metið með um 1.3
milljónir króna. Ýmsir fá hátt i
milljón fyrir nefndastörf, svo
sem Jóhannes Nordal, Seöla-
bankastjóri, Egill Sigurgeirs-
son, hæstaréttarlögmaður, Guð-
laugur Þorvaldsson, háskóla-
rektor og ýmsir fleiri.
Heildarfjöldi nefnda 1975 Heildarfjöldi nefndarmanna Nefndaþóknun kr. Annar kostnaöur kr. Kostnaöur samtals kr.
Forsætisráöuneytiö 20 110 5.565.140 860.219 6.425.359
Menntamálaráöuneytiö 150 710 19.280.717 2.980.609 22.261.326
Utanríkisráöuneytiö 6 22 1.485.959 272.668 1.758.627
Landbúnaöarráöuneytiö 22 107 4.861.599 2.192.744 7.054.343
Sj ávarútvegsráöuneytiö 25 183 11.270.270 748.067 12.018.337
Dóms- og kirkjumálaráöuneytiö 45 231 5.784.609 1.035.404 6.820.013
Félagsmálaráöuneytiö 21 116 7.654.049 1.359.000 9.013.049
HeilbrigÖis- og tryggingamálaráöun. 43 211 9.454.497 3.238.350 12.692.847
Fjármálaráöuneytiö 28 131 11.663.980 1.080.453 12.744.433
Samgönguráöuneytiö 28 142 4.527.444 100.232 4.627.676
Iönaöarráöuneytiö 58 273 14.362.872 5.544.022 19.906.894
Viöskiptaráöuneytiö 11 70 4.756.654 - 4.756.654
Hagstofa Islands 1 4 245.560 - 245.560
Fjárroálaráöun-7 fjárl. og> hagsýslust. 7 30 1.784.000 1.348.453 3.132.453